Jak zarejestrować i chronić znak towarowy przedsiębiorstwa

Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które można przedstawić przede wszystkim w sposób graficzny, pod warunkiem że takie oznaczenie nadaje się do odróżnienia towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa (np. nazwa Pepsi, logo Orlenu). Znakiem towarowym może być nazwa, symbol, grafika lub nawet adres domen, a także sama kompozycja kolorystyczna czy forma przestrzenna. Przedsiębiorcy mogą uzyskać urzędową ochronę na oryginalny kształt towaru lub opakowania, a nawet melodię lub inny sygnał dźwiękowy, który jest wykorzystywany np. w reklamach. Przedmiotem ochrony może być jednak tylko znak towarowy jako całość, a nie część (fragment) tego oznaczenia handlowego, niezależnie od jego kompozycji.

Jednym z podstawowych zadań znaków towarowych w obrocie gospodarczym jest ochrona przedsiębiorcy przed nieuczciwymi konkurentami, którzy mogą starać się podrabiać jego produkty, obniżając ich jakość i tym samym uznanie wśród konsumentów. Jest również wyraźną informacją dla konsumentów, że kryjący się pod nim towar lub usługa ma określoną jakość. Aby uzyskać formalną ochronę znaku towarowego (a ściślej prawo ochronne), należy zarejestrować znak towarowy w Urzędzie Patentowym RP.

Pierwszeństwo w rejestracji

Z rejestracją znaku towarowego nie warto zwlekać. W procedurze prowadzonej przez Urząd Patentowy obowiązuje bowiem zasada: kto pierwszy złoży wniosek o rejestrację danego znaku, ten będzie miał pierwszeństwo do jego rozpatrzenia. Zgłoszenie uważa się za dokonane w dniu, w którym wpłynęło ono do urzędu patentowego. W pewnych sytuacjach możemy jednak mieć do czynienia z tzw. pierwszeństwem uprzednim, kiedy data wpływu wniosku będzie miała drugorzędne znaczenie. Zgodnie z art. 124 prawa własności przemysłowej, pierwszeństwo do uzyskania prawa ochronnego przysługuje w Polsce na zasadach określonych w umowach międzynarodowych według daty pierwszego prawidłowego zgłoszenia znaku towarowego (w innym kraju), jeżeli zgłoszenie w polskim Urzędzie Patentowym zostanie dokonane w okresie sześciu miesięcy od tej daty. Kolejny przepis wprowadza pierwszeństwo dla przedsiębiorców, którzy wystawili towar oznaczony tym znakiem na oficjalnej wystawie międzynarodowej, pod warunkiem że zgłoszenie tego znaku towarowego nastąpi także w okresie sześciu miesięcy od tej daty. Wspomniane dwa wyjątki związane z pierwszeństwem uprzednim do rejestracji znaku są prawem zbywalnym i podlegają dziedziczeniu. Przedsiębiorca może sprzedać lub kupić pierwszeństwo uprzednie w formie pisemnej umowy.

Cechy odróżniające

Prawo własności przemysłowej wymienia wiele sytuacji, w których udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy jest niedopuszczalne. Zasadniczo nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mogą być znakiem towarowym lub nie mają dostatecznych znamion odróżniających. W drugim przypadku chodzi o sytuacje, kiedy oznaczenia nie nadają się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone (np. prawdziwe jedzenie, czy znak słowny wskazujący jedynie na miejsce pochodzenia towarów z Hiszpanii). Znakami towarowymi nie mogą być też oznaczenia, które składają się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (np. kiełbasa krakowska, krzesło obrotowe). Przedsiębiorcy często próbują również zarejestrować nazwy, które weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych (np. kwiaciarnia, drogeria). Podstawowym warunkiem uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy jest więc posiadanie przez niego tzw. zdolności odróżniającej. Prócz tego ustawa wymienia również wiele innych podstaw do odmowy rejestracji znaku towarowego. Zostały wymienione w art. 131 i 132 prawa własności przemysłowej (patrz ramka).

Odmowa udzielenia prawa ochronnego z powodu braku dostatecznych znamion odróżniających nie może nastąpić w szczególności, jeżeli przed datą zgłoszenia znaku towarowego w Urzędzie Patentowym znak ten nabrał charakteru odróżniającego w następstwie jego używania (tzw. wtórna zdolność odróżniająca). Jak stwierdził jednak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 23 marca 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2184/2006), wieloletne używanie określonego oznaczenia przez przedsiębiorcę nie wystarczy, by znak nabył wtórną zdolność odróżniania, gdyż nie spełnia wymagania używania danego oznaczenia wyłącznie przez jednego przedsiębiorcę.

Zgłoszenie znaku towarowego

Przedsiębiorcy, którzy chcą uzyskać prawo ochronne na znak towarowy, i muszą zgłosić takie oznaczenie do Urzędu Patentowego RP. Można tego dokonać osobiście, przez pełnomocnika lub przesyłając za pośrednictwem poczty. Zgłoszenia może dokonać zarówno przedsiębiorca prowadzący działalność jako osoba fizyczna, jak i w formie spółki prawa handlowego.

Zgłoszenie uważa się za dokonane w dniu, w którym wpłynęło ono do Urzędu Patentowego RP lub zostało odebrane telefaksem. W przypadku przesłania zgłoszenia telefaksem oryginał zgłoszenia należy dostarczyć w terminie 30 dni od daty nadania.

W zgłoszeniu należy określić znak towarowy oraz wskazać towary, dla których znak ten jest przeznaczony. Jedno zgłoszenie może dotyczyć tylko jednego znaku i musi zawierać w szczególności podanie i dokumentację przedstawiającą formę graficzną czy dźwiękową oznaczenia. W szczególnych przypadkach, np. gdy przedsiębiorca będzie korzystał z uprzedniego prawa pierwszeństwa, wymagany będzie dowód potwierdzający okoliczność, na którą powołuje się wnioskodawca. Wszystkie wymagane dokumenty, które trzeba załączyć do zgłoszenia, w zależności od sytuacji przedsiębiorcy, zostały wymienione w rozporządzeniu prezesa Rady Ministrów z 8 lipca 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń znaków towarowych.

Opłata za zgłoszenie znaku towarowego wynosi w swoim podstawowym wymiarze 550 zł i dodatkowo 120 zł od każdej klasy towarowej, powyżej trzech, według obowiązującej klasyfikacji towarów i usług. Dokonując zgłoszenia, należy jednakże zwrócić uwagę na aktualnie obowiązujące stawki opłat, gdyż podlegają one okresowej zmianie.

Rozpatrywanie zgłoszenia

Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu prawa ochronnego, jeżeli nie stwierdzi braku ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy. Rejestracja następuje pod warunkiem uiszczenia opłaty za dziesięcioletni okres ochrony. W razie nieuiszczenia opłaty w wyznaczonym terminie decyzja o udzieleniu prawa ochronnego wygasa i przedsiębiorca, któremu zależy na rejestracji znaku, musi ponownie przechodzić całą procedurę. Udzielone prawa ochronne na znaki towarowe podlegają wpisowi do rejestru znaków towarowych i zostają potwierdzone przez wydanie świadectwa ochronnego na znak towarowy. Uprawniony przedsiębiorca może od tego momentu wskazywać, że jego znak został zarejestrowany, poprzez umieszczenie w sąsiedztwie znaku towarowego litery "R" wpisanej w okrąg.

Jak opracować (wybrać) znak towarowy

1. Sprawdź, czy jest możliwe uzyskanie ochrony na znak przez ciebie opracowany bądź wybrany.

2. Przeprowadź poszukiwania, aby upewnić się, że nie istnieje identyczny lub podobny znak towarowy.

3. Upewnij się, że znak towarowy jest łatwy do przeczytania, napisania, wymówienia i zapamiętania, i że nadaje się do wykorzystania w reklamie.

4. Upewnij się, że znak nie wywołuje niepożądanych skojarzeń w twoim języku ani w żadnym z języków używanych w państwach, które mogą stanowić twoje rynki eksportowe.

5. Upewnij się, że domena (tj. adres internetowy) związana z twoim znakiem towarowym może zostać zarejestrowana.

Źródło: www.uprp.gov.pl

Co powinno zawierać zgłoszenie

● podanie,

● dowód pierwszeństwa (tylko przy pierwszeństwie uprzednim)

● oświadczenie zgłaszającego o podstawie do korzystania z uprzedniego pierwszeństwa (jeżeli dowód pierwszeństwa nie opiewa na zgłaszającego)

● dokument stwierdzający uprawnienie do używania niektórych oznaczeń w znaku towarowym,

● pięć fotografii lub odbitek znaku towarowego przedstawionego w formie graficznej,

● dwie fotografie lub odbitki dodatkowo w kolorze czarno-białym (w przypadkach znaków towarowych barwnych)

● dwa egzemplarze taśmy magnetofonowej lub innego nośnika elektronicznego zawierającej nagranie dźwięku (w przypadku zgłoszenia znaku dźwiękowego),

● regulamin znaku (przy rejestracji wspólnego znaku towarowego, wspólny znak towarowy gwarancyjny albo o udzielenie wspólnego prawa ochronnego,

● pełnomocnictwo (jeżeli zgłaszający działa przez pełnomocnika)

Odmowa rejestracji

Nie udziela się praw ochronnych na oznaczenie, które:

● narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich,

● jest sprzeczne z prawem, porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami,

● wprowadza nabywców w błąd, w szczególności co do charakteru towaru, jego jakości, pochodzenia,

● zostało zgłoszone w złej wierze do Urzędu Patentowego w celu uzyskania ochrony,

● zawiera nazwę lub skrót nazwy Rzeczypospolitej Polskiej bądź jej symbole - godło, barwy, hymn, państwowy znak jakości i znak bezpieczeństwa.

● kolizja zgłoszonego znaku z zarejestrowanym oznaczeniem geograficznym w sytuacji, gdy ograniczałoby to nadmiernie możliwość używania oznaczenia geograficznego

● kolizja zgłoszonego znaku, który przed datą pierwszeństwa, był powszechnie znany i używany jako znak towarowy dla towarów pochodzących od innej osoby

● kolizja zgłoszonego znaku z wcześniej zarejestrowanym znakiem towarowym, którego ochrona już wygasła

● ryzyko wprowadzenia w błąd odbiorców, poprzez skojarzenie znaku ze znakiem wcześniejszym

● identyczność - podobieństwo zgłoszonego znaku do wcześniejszego znaku towarowego, który jest znakiem renomowanym

Przykład: EASY WEAR i EEZY WARE

EASY WEAR jest chronionym znakiem towarowym przeznaczonym do oznaczania ubrań dla nastolatków. Zgłaszający ubiegający się o uzyskanie ochrony na znak EEZY WARE dla tych samych lub podobnych towarów prawdopodobnie nie uzyskałby prawa ochronnego, gdyż urząd mógłby takie oznaczenie uznać za podobne.

Źródło: www.uprp.gov.pl

Katarzyna Sawicka

gp@infor.pl