Jak wpisać dłużnika na czarną listę

W czasach kryzysu bazy biur informacji gospodarczych są szczególnie przydatne w praktyce prowadzenia działalności gospodarczej. Ograniczają ryzyko nietrafnych decyzji biznesowych, pomagają ustalić wiarygodność i rzetelność kontrahentów oraz klientów. Do baz można też przekazywać dane pozytywne (o terminowym wywiązywaniu się ze zobowiązań) oraz dane o posłużeniu się podrobionym lub cudzym dokumentem.

Na rynku działają trzy biura informacji gospodarczych: Krajowy Rejestr Długów BIG, Europejski Rejestr Informacji Finansowej BIG oraz Infomonitor BIG. Tylko one mają prawo pośredniczyć w udostępnianiu informacji gospodarczych, a więc mają wyłączność na przyjmowanie, przechowywanie i ujawnianie informacji.

Dziś informacje gospodarcze do BIG-ów mogą przekazywać tylko przedsiębiorcy. Z tym że nie chodzi tylko o przedsiębiorców określonych w ustawie z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. nr 155, poz. 1095 z późn. zm.). Na potrzeby ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych stworzono specjalną, szerszą definicję przedsiębiorcy, która obejmuje także inne podmioty wyraźnie wymienione w przepisach, takie jak: spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa, wspólnota mieszkaniowa oraz spółdzielnia mieszkaniowa w zakresie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych jej członków, Wojskowa Agencja Mieszkaniowa w zakresie administrowania nieruchomościami, a także organ wierzyciela w rozumieniu ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Przedsiębiorca może przekazywać informacje gospodarcze w celu ich ujawnienia, jeżeli zawarł z biurem odpowiednią umowę. Umowa musi być sporządzona na piśmie pod rygorem nieważności. Do big-ów można przekazywać tylko ściśle określone informacje gospodarcze. Należą do nich: zobowiązania konsumentów powstałe z tytułu umowy o kredyt konsumencki lub umowy o przewóz osób w regularnej komunikacji publicznej oraz zobowiązania przedsiębiorców powstałe z tytułu umowy związanej z wykonywaniem działalności gospodarczej.

Przedsiębiorca powinien podać swoje oznaczenie, siedzibę i adres, numer identyfikacji podatkowej (NIP) oraz takie same dane dotyczące dłużnika przedsiębiorcy albo podstawowe dane o dłużniku konsumencie.

Przedsiębiorca może wpisać na listę BIG innego przedsiębiorcę, gdy ten nie wywiązuje się wobec niego ze zobowiązań. W tym wypadku konieczne jest spełnienie łącznie wszystkich ustawowych przesłanek, czyli:

● zobowiązania przedsiębiorcy wierzyciela powstały z tytułu umowy związanej z wykonywaniem działalności gospodarczej przez obydwu przedsiębiorców,

● łączna kwota zobowiązań wynosi co najmniej 500 zł,

● świadczenie jest wymagalne od co najmniej 60 dni,

● upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez przedsiębiorcę wierzyciela listu poleconego do dłużnika z wezwaniem do zapłaty, zawierającym ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do big.

Przekazać można dane o zobowiązaniach wymagalnych, a więc takich, których termin płatności minął, a wierzyciel nie uzyskał zaspokojenia swojego roszczenia.

Przedsiębiorca wierzyciel może przekazać do biura informacje gospodarcze dane dotyczące siebie, dłużnika, wspólników dłużnika będącego spółką handlową, z których każdy posiada co najmniej 10 proc. kapitału zakładowego tej spółki, wspólników dłużnika będącego spółką osobową, akcjonariusza dłużnika będącego jednoosobową spółką akcyjną oraz dane o samym zobowiązaniu.

Przedsiębiorca może wpisać na listę BIG konsumenta, który nie spłaca wobec niego swego zadłużenia. Konsumentem w tym wypadku może być osoba fizyczna, która zawiera umowę z przedsiębiorcą w celu bezpośrednio niezwiązanym z działalnością gospodarczą, ale także członek wspólnoty mieszkaniowej, członek spółdzielni mieszkaniowej posiadający prawo do lokalu oraz dłużnik alimentacyjny.

W przypadku zgłaszania długu konsumenta przepisy stawiają jednak wiele dodatkowych wymagań. Łącznie muszą być spełnione takie warunki:

● zobowiązania wobec przedsiębiorcy powstały z tytułu umowy o kredyt konsumencki lub umowy o przewóz osoby w regularnej komunikacji publicznej,

● łączna kwota zobowiązań konsumenta wobec tego przedsiębiorcy wynosi co najmniej 200 zł,

● świadczenia są wymagalne od co najmniej 60 dni,

● upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez przedsiębiorcę wezwania do zapłaty zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do konkretnego biura.

Trzeba podkreślić, że informacje o zobowiązaniach konsumentów mogą przekazywać wyłącznie przedsiębiorcy wyraźnie wskazani w przepisach. Przykładowo są to:

● banki;

● pośrednicy ubezpieczeniowi;

● spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe;

● świadczący usługi leasingu, faktoringu lub forfaitingu;

● operatorzy lub podmioty udostępniające usługi telekomunikacyjne;

● świadczący usługi dostawy energii elektrycznej, ciepła, paliw gazowych, wody, odprowadzania nieczystości lub wywozu śmieci;

● spółdzielnie mieszkaniowe;

● wspólnoty mieszkaniowe;

● wynajmujący lokale.

Przedsiębiorcy mogą przekazywać dane o długach konsumenta powstałych tylko z tytułu umowy o kredyt konsumencki lub umowy o przewóz osoby w regularnej komunikacji publicznej. Do BIG mogą więc trafić konsumenci zalegający ze spłatą kredytu konsumenckiego, ale także konsumenci niepłacący za gaz, prąd lub wodę. Według art. 2 ust. 2 ustawy z 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim pojęcie kredytu konsumenckiego obejmuje bowiem nie tylko tradycyjny kredyt, ale także sytuacje, w których mamy do czynienia z odroczonym terminem płatności. Dlatego do tej kategorii można zaliczyć także opłaty, które uiszczamy z dołu (a więc z odroczonym terminem płatności), np. za połączenia telefoniczne czy zużytą energię.

Przedsiębiorca może także przekazać do biura informację gospodarczą dotyczącą posłużenia się wobec niego podrobionym lub cudzym dokumentem, a w szczególności dokumentem potwierdzającym tożsamość lub zaświadczeniem o zatrudnieniu bądź zarobkach. W takim przypadku przedsiębiorca może przekazać do biura informacje gospodarcze dotyczące siebie oraz dokumentu. Przedsiębiorca ma obowiązek poinformować osobę, której dokumentem tożsamości się posłużono, o zamiarze przekazania informacji gospodarczej o tym dokumencie do biura z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura.

BIG-om można udostępniać informacje gospodarcze dotyczące wierzytelności przedawnionych. Przedsiębiorcy mają prawo przekazywać informacje dotyczące zwłoki w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przez innych przedsiębiorców i konsumentów. Przedawnienie wierzytelności nie stoi na przeszkodzie, by udostępnić taką informację gospodarczą. Wierzytelność przedawniona wciąż istnieje z tym, że nie można skutecznie dochodzić jej przymusowego zaspokojenia na drodze sądowej. Dłużnik może jednak dobrowolnie spełnić świadczenie i w ten sposób zaspokoić wierzyciela.

Biuro, które udziela nieprawdziwych lub nieaktualnych informacji gospodarczych, podlega grzywnie do 30 tys. zł. Również nierzetelny przedsiębiorca, który wpisuje inny podmiot do BIG, mimo że dług nigdy nie istniał, ponosi odpowiedzialność karną. Każdy, kto przekazuje do biura nieprawdziwą informację gospodarczą, podlega grzywnie do 30 tys. zł. Tej samej karze podlega ten, kto nie usunął informacji gospodarczej w terminie 90 dni od dnia jej otrzymania od biura lub ujawnił niezgodnie z przepisami ustawy informację gospodarczą osobom trzecim.

wynosi kara za podawanie nieprawdziwych i nieaktualnych informacji

Ewa Grączewska-Ivanova

ewa.graczewska-ivanova@infor.pl