Terenowe jednostki izb z osobowością prawną

Możliwość tworzenia terenowych jednostek posiadających osobowość prawną jest od niedawna nowym uprawnieniem izb gospodarczych. Uzyskały je dzięki listopadowej nowelizacji ustawy o tych organizacjach z ubiegłego roku, a obowiązującej od 20 stycznia 2009 r. Z nowego prawa izby mogą skorzystać, pod warunkiem że taką możliwość przewiduje statut.

Jeśli izba gospodarcza uzna za potrzebne tworzenie jednostek organizacyjnych w terenie wyposażonych w osobowość prawną, jej statut powinien określać:

strukturę organizacyjną jednostki,

sposób jej tworzenia,

wewnętrzne organy jednostki organizacyjnej, w tym organ zarządzający i reprezentujący ją na zewnątrz, oraz tryb ich powoływania i odwoływania,

zakres wykonywanej przez taką jednostkę działalności i obszar jej działania,

składniki majątkowe jednostki organizacyjnej odpowiednie do zakresu wykonywanej przez nią działalności.

Statut musi także regulować tryb likwidacji terenowej jednostki organizacyjnej, czyli sposób zakończenia jej bieżących interesów, ściągnięcia wierzytelności i wykonania zobowiązań. Zgodnie z nowelizacją majątek zarówno jednostki pozostały po likwidacji przejmie izba gospodarcza. Na majątek terenowej jednostki organizacyjnej, jak i izb gospodarczych, a także Krajowej Izby Gospodarczej, składają się składki członkowskie, darowizny, spadki, zapisy, własna działalność oraz dochody z majątku tych podmiotów.

Tak jak izby gospodarcze również ich terenowe jednostki organizacyjne podlegają obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Dopiero z chwilą wpisania do KRS podmioty te otrzymają osobowość prawną. Reprezentantem terenowej jednostki organizacyjnej w postępowaniu rejestrowym może być określony w statucie wewnętrzny organ jednostki zarządzający nią i reprezentujący ją na zewnątrz.

Nowelizacja określa także postępowanie w razie stwierdzenia, że działalność jednostki organizacyjnej jest niezgodna z prawem lub statutem. W takich przypadkach minister właściwy dla przedmiotu jej działania lub wojewoda właściwy dla jej siedziby będzie mógł wystąpić do organów takiej jednostki o usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, a także wystąpić do sądu nawet o jej rozwiązanie, jeżeli działanie jednostki organizacyjnej będzie rażąco naruszało prawo lub postanowienia statutu. Zastosowanie tego rodzaju środka należy do sądu rejestrowego, właściwego ze względu na siedzibę jednostki. Do takich spraw mają być stosowane przepisy kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym.

Inicjatorami nowelizacji ustawy o izbach gospodarczych była grupa posłów. To oni zgłosili jej projekt. Jak wskazywali, według ustawy statut izby powinien określać w szczególności również te sprawy, których uregulowanie w statucie wynika z potrzeb jej praktycznej działalności. Do takich spraw należy także wyposażenie w osobowość prawną jednostek terenowych, co wynika z potrzeb obrotu, w których one uczestniczą. Ustawa jednak nie przewidywała takiej możliwości, podczas gdy np. prawo regulujące działalność stowarzyszeń daje takie szanse ich lokalnym jednostkom.

Obowiązująca od ponad tygodnia nowelizacja powinna rozwiązać problemy, które stwarzał jednostkom terenowym izb gospodarczych brak osobowości prawnej. Daje bowiem możliwość samodzielnego uczestnictwa w obrocie, co - jak podkreślają autorzy ustawy nowelizującej - może sprzyjać rozwojowi aktywności tych jednostek w dziedzinach, w których hamulcem okazuje się brak osobowości prawnej. Chodzi np. o lokalne (regionalne) przedsięwzięcia, objęte procedurami przetargowymi czy konkursowymi, w których uczestniczyć mogą podmioty samodzielne. Bez osobowości prawnej udział w takich przedsięwzięciach jest niemożliwy.