Który sąd orzeka w sprawie przeciwko byłemu przedsiębiorcy

Marcin Marcinkowski, radca prawny, Kancelaria Prawna Marcin Marcinkowski

Zgodnie z art. 479¹ par. 1 k.p.c., tryb gospodarczy stosuje się w sprawach ze stosunków cywilnych między przedsiębiorcami, w zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Stosownie do art. 479¹ par. 2 k.p.c. sprawami gospodarczymi są także sprawy:

ze stosunku spółki i dotyczące roszczeń, o których mowa w art. 291-300 i art. 479-490 k.s.h.,

przeciwko przedsiębiorcom o zaniechanie naruszania środowiska i przywrócenie do stanu poprzedniego lub naprawienie szkody z tym związanej oraz zakazanie lub ograniczenie działalności zagrażającej środowisku,

należące do właściwości sądów na podstawie przepisów o ochronie konkurencji, prawa energetycznego, telekomunikacyjnego, pocztowego oraz przepisów o transporcie kolejowym,

przeciwko przedsiębiorcom o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone.

Artykuł 479¹ par. 1 k.p.c. jest wynikiem nowelizacji ustawy, która weszła w życie 20 marca 2007 r. Zgodnie z nim (w dodanym zdaniu drugim) ustawodawca postanowił, iż zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez którąkolwiek ze stron stosunku cywilnego po jego powstaniu nie wyłącza zastosowania przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych. Jednoznacznie wynika więc z niego, że sprawa będzie podlegać rozpoznaniu w trybie gospodarczym także wówczas, gdy po powstaniu stosunku prawnego, z którego wywodzi się roszczenie, jedna ze stron utraci charakter przedsiębiorcy, tj. zaprzestanie prowadzenia we własnym imieniu działalności gospodarczej lub zawodowej (art. 479² par. 1 k.p.c. a contrario). Jednoznaczne sformułowanie przez ustawodawcę tej zasady sprawia, iż wydawałoby się, że bezprzedmiotowe stają się spory interpretacyjne, jakie istniały przed 20 marca 2007 r., co do stosowania procedury gospodarczej po zaprzestaniu działalności gospodarczej przez jedną ze stron stosunku prawnego. Przed wejściem nowelizacji k.p.c. w orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowane było stanowisko, zgodnie z którym zaprzestanie przez stronę prowadzenia działalności gospodarczej przed wniesieniem pozwu wykluczało zastosowanie trybu postępowania w sprawach gospodarczych (uchwała SN z 5 października 1995 r., III CZP 128/95, OSNC 1996 nr 1, poz. 13).

Mając na uwadze postanowienie SN z 23 lipca 2008 r. (sygn. akt III CZP 69/08) w przedmiocie przekazania powiększonemu składowi Sądu Najwyższego zagadnienia prawnego o treści: czy sąd gospodarczy jest właściwy do rozpoznania sprawy przeciwko byłemu przedsiębiorcy, należy zauważyć, iż kwestia rodzaju właściwości sądu cywilnego w tych sprawach pozostaje cały czas problematyczna.