Jak firma może bronić się przed podrabianiem towarów

Podrabianie towarów może mieć miejsce zarówno gdy podrabiany jest znak towarowy (czyli tzw. logo firmy), jak i gdy cały produkt jest kopiowany.

Podrabianie znaku towarowego polega na użyciu znaku identycznego lub takiego, który nie może być odróżniony od znaków zarejestrowanych dla towarów objętych prawem ochronnym. Do naruszenia prawa ochronnego znaku towarowego dochodzi, gdy kopiowaniu podlega wyłącznie znak towarowy. Prawo ochronne zostaje udzielone na konkretne oznaczenie i w odniesieniu do oznaczonych towarów lub usług, co oznacza, że użycie znaku towarowego podrobionego i oznaczenie nim innego rodzaju towarów niż te objęte prawem ochronnym nie stanowi naruszenia. Nie odnosi się to jednak do znaków renomowanych, gdyż ich ochrona prawna jest rozszerzona. Znaki renomowane są chronione przed ich użyciem dla oznaczenia jakichkolwiek towarów, jeżeli mogłoby to przynieść używającemu nienależną korzyść lub być szkodliwe dla odróżniającego charakteru bądź renomy znaku.

Naśladowanie natomiast, czyli kopiowanie zewnętrznej postaci gotowego produktu za pomocą technicznych środków reprodukcji, które może wprowadzać klientów w błąd co do tożsamości producenta lub produktu, stanowi czyn nieuczciwej konkurencji. Niedozwolone jest nie tylko kopiowanie produktu, ale również wprowadzanie go do obrotu. Nie jest przestępstwem jednak naśladowanie cech funkcjonalnych produktu.

Naruszenie prawa polegające na podrabianiu znaku towarowego skutkuje odpowiedzialnością cywilną i karną. Karalne jest oznaczanie towarów podrobionymi zarejestrowanymi znakami towarowymi, w tym ich przerabianie bądź usuwanie, przez podmiot, który nie ma prawa tych znaków używać, oraz dokonywanie obrotu tak oznaczonymi towarami na wszystkich etapach tego obrotu, a nie tylko na etapie wprowadzania do obrotu. Uprawnionemu ze znaku przysługuje roszczenie o zaniechanie naruszania, wydanie bezpodstawnie uzyskanych korzyści, a w razie zawinionego naruszenia również żądanie naprawienia wyrządzonej szkody albo zapłata sumy pieniężnej. Roszczenia powyższe przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym uprawniony dowiedział się o naruszeniu. Oznaczenie towarów podrobionymi znakami towarowymi i obrót tymi towarami zagrożone jest również grzywną, karą ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat dwóch.

W przypadku popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji przedsiębiorca może żądać zaniechania niedozwolonych działań i usunięcia ich skutków, złożenia oświadczenia, naprawienia wyrządzonej szkody lub wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści. Sąd, na wniosek uprawnionego, może orzec również o wyrobach, ich opakowaniach, materiałach reklamowych i innych przedmiotach bezpośrednio związanych z popełnieniem czynu nieuczciwej konkurencji. W szczególności sąd może orzec ich zniszczenie lub zaliczenie na poczet odszkodowania. Kopiowanie produktu w sposób opisany powyżej zagrożone jest również odpowiedzialnością karną w postaci kary grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat dwóch.

Odpowiedzialność za towar podrobiony dotyczy zarówno samej czynności podrabiania, jak i wprowadzania podrobionego towaru do obrotu. Spółka, której towar podrobiono, może więc dochodzić swoich praw od podmiotów, które wprowadzają na rynek w Polsce nielegalne towary, tzn. od importerów. Kwestie naruszenia prawa z rejestracji znaku towarowego rozstrzygane są przez sądy krajowe. Podstawową zasadą ustalania właściwości sądu jest siedziba pozwanego, jednak sprawa może być również rozpatrywana przed sądem właściwym według miejsca naruszenia znaku towarowego. Uprawniony z prawa ochronnego na znak towarowy może, jeszcze przed wytoczeniem powództwa, skierować do sądu właściwego do rozpoznania tego rodzaju spraw miejsca, w którym sprawca wykonuje działalność lub w którym znajduje się jego majątek, wniosek o zabezpieczenie dowodów lub o zabezpieczenie roszczeń przez zobowiązanie naruszającego prawo ochronne na znak towarowy do udzielenia określonych ustawowo informacji, które są niezbędne do dochodzenia roszczeń.

Należy również zwrócić uwagę, iż w zakresie prawa właściwego dla czynów niedozwolonych zastosowanie ma Rozporządzenie (WE) Nr 864/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobowiązań pozaumownych (Rzym II). Zgodnie z ogólną zasadą wynikająca z tego Rozporządzenia prawem właściwym dla czynu niedozwolonego jest prawo państwa, w którym powstaje szkoda, a w przypadku czynu nieuczciwej konkurencji prawo państwa, w którym występuje naruszenie stosunków konkurencyjnych lub zbiorowych interesów konsumentów.