W razie upadłości TFI majątek funduszu nie wchodzi w skład masy upadłościowej

, radca prawny BZ WBK AIB TFI

Funkcjonowanie funduszu inwestycyjnego jako instytucji zaufania publicznego jest obwarowane spełnieniem wielu wymagań, które są zapisane w ustawie o funduszach inwestycyjnych z 27 maja 2004 r. Środki klienta funduszu są chronione w dwojaki sposób. Ustawa czyni to przede wszystkim poprzez nadanie funduszowi odrębnej od towarzystwa funduszy inwestycyjnych (TFI), które nim zarządza, osobowości prawnej oraz poprzez powołanie dodatkowej instytucji o charakterze kontrolnym (tzw. banku depozytariusza). Co to oznacza w praktyce? Konsekwencją faktu, że fundusz posiada odrębną osobowość prawną, jest rozdzielność jego majątku (zgromadzonych aktywów) z majątkiem towarzystwa. W razie upadłości TFI majątek funduszu nie wchodzi w skład masy upadłościowej, dlatego nawet w tak skrajnej sytuacji środki klienta są bezpieczne.

Bezpieczeństwo środków gwarantuje także wymagana ustawą instytucja banku depozytariusza, który działa niezależnie od TFI. Zadaniem depozytariusza jest przechowywanie i ochrona aktywów funduszu. W jaki sposób? Otóż depozytariusz kontroluje działalność TFI, co oznacza, że wszystkie dyspozycje firmy zarządzającej (TFI) muszą być wykonywane za jego pośrednictwem. Depozytariusz sprawdza prawidłowość rozliczania transakcji na rejestrze klientów, a także prawidłowość wyceny aktywów funduszu. Wycena aktywów jest przeprowadzana każdego dnia równolegle przez TFI i depozytariusza. Zostaje zaakceptowana w momencie, gdy obliczenia obydwu podmiotów dadzą ten sam wynik. Prawidłowa wycena aktywów gwarantuje wypłacalność funduszu, czyli pełne pokrycie jego zobowiązań (w tym umorzeń). Ponadto wyceny dokonywane są równolegle i niezależnie przez TFI i depozytariusza na bazie odnotowanego salda nabyć i umorzeń jednostek. TFI nie ma technicznej możliwości manipulacji wyceną, ponieważ wyniki obu obliczeń muszą być zgodne przed ogłoszeniem wyceny. Warto także wiedzieć, że środki funduszu nie stają się częścią aktywów banku depozytariusza, podobnie jak nie są częścią majątku TFI. Wyodrębnienie środków klientów jest dodatkową gwarancją ich bezpieczeństwa.

Gwarantem właściwego funkcjonowania TFI i zarządzanych przez nie funduszy jest Komisja Nadzoru Finansowego. Organ ten przeprowadza kontrole i audyty wewnątrz TFI, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zobowiązuje TFI do ich usunięcia. Również bank depozytariusz, każdego dnia kontrolujący działalność funduszu, jest zobowiązany do zgłaszania nieprawidłowości bezpośrednio do Komisji Nadzoru Finansowego.