Czy spółka może żądać zwrotu wpłaconej zaliczki na poczet dywidendy

@RY1@i02/2010/182/i02.2010.182.183.012a.001.jpg@RY2@

Marcin Schulz, radca prawny w kancelarii Linklaters

Wypłatę udziałowcom zaliczki na poczet spodziewanej dywidendy regulują art. 194 - 195 k.s.h. (dla spółki z o.o.) i art. 349 k.s.h. (dla spółki akcyjnej). Przepisy te wprowadzają jednak szereg warunków i ograniczeń. Podstawowym warunkiem formalnym jest, aby umowa spółki (statut) zawierała upoważnienie dla zarządu do wypłaty zaliczki. W przypadku spółki akcyjnej konieczne są dodatkowo: zgoda rady nadzorczej oraz uprzednie ogłoszenie przez zarząd o planowanej wypłacie zaliczki. Ponadto wypłata zaliczki będzie możliwa jedynie, jeżeli zatwierdzone sprawozdanie finansowe spółki za poprzedni rok obrotowy wykazuje zysk. Jeżeli warunki te są spełnione, spółka może wypłacić swoim udziałowcom zaliczkę w wysokości nieprzekraczającej połowy zysku osiągniętego od końca poprzedniego roku obrotowego, powiększonego o kapitały rezerwowe utworzone z zysku oraz pomniejszonego o niepokryte straty i udziały własne. Aby ocenić te wielkości, spółka powinna sporządzić stosowne sprawozdanie finansowe, a w przypadku spółki akcyjnej poddać je dodatkowo badaniu przez biegłego rewidenta. Zaliczki nie należy jednak wypłacać, gdyby miało to powodować utratę przez spółkę płynności. W takim wypadku nie można by bowiem twierdzić, że spółka ma środki na wypłatę zaliczki, czego wymaga art. 194 (art. 349) k.s.h.

W mojej ocenie, jeżeli udziałowiec spółki otrzyma zaliczkę, będąc w dobrej wierze co do spełnienia wskazanych wymagań, spółka nie będzie mogła żądać jej zwrotu nawet w przypadku, gdyby na koniec danego roku obrotowego jej sprawozdanie roczne nie wykazało zysku. Artykuł 350 par. 1 k.s.h. wyłącza w takim wypadku obowiązek zwrotu świadczenia otrzymanego od spółki. Kwestia ta należy jednak do spornych, a część autorów przyjmuje w takim wypadku obowiązek zwrotu zaliczki na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i następne k.c.).

not. KT