Zarząd powinien kontrolować umowy wspólnika

Z uwagi na bliską więź między wspólnikiem a spółką transakcje te mogą stwarzać ryzyko dla obrotu, w szczególności dla innych kontrahentów i wierzycieli spółki. Dotyczy to szczególnie spółek, w których mamy tylko jednego wspólnika, który do tego jest członkiem zarządu. Daje mu to okazje do manipulowania dokumentacją transakcji (np. antydatowanie umów), jak i takiego zarządzania spółką, które uprzywilejowuje jego pozycję jako kontrahenta spółki.

Tak prawo nakłada na takie transakcje pewne ograniczenia. Część z nich jest dobrze znana i stosowana w obrocie, np. ograniczenia co do formy umów zawieranych między spółką a jedynym wspólnikiem (art. 173 i 210 k.s.h.). Chciałbym tu zwrócić uwagę na art. 189 par. 2 k.s.h. - przepis o ogromnym znaczeniu praktycznym, a równocześnie powszechnie "niezauważany" w obrocie gospodarczym. Zakazuje on dokonywania wypłat z majątku spółki na rzecz wspólnika, jeśli majątek ten nie wystarcza na pokrycie kapitału zakładowego.

Zgodnie z nim, jeśli na przykład spółka jest winna wspólnikowi pieniądze za towar, a z bilansu spółki wynika, że jej aktywa netto (czyli aktywa minus zobowiązania) mają wartość niższą niż wysokość kapitału zakładowego, spółka powinna wstrzymać się z zapłatą za ten towar, dopóki wartość aktywów netto nie wzrośnie do odpowiedniego poziomu. Jeśli mimo to zapłaci, wówczas na odbiorcy - wspólniku - ciąży obowiązek zwrotu otrzymanej kwoty, a współodpowiedzialny solidarnie za ten zwrot jest członek zarządu spółki. W pewnych sytuacjach nie można też wykluczyć jego odpowiedzialności karnej. Dlatego członek zarządu powinien bacznie obserwować transakcje między spółką a jej wspólnikiem, mając na uwadze aktualną sytuację bilansową spółki.

@RY1@i02/2010/080/i02.2010.080.183.008c.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Łukasz Lubaszka, radca prawny i partner z firmy doradczej Sendero tax & legal