Trzeba wykazać, w jaki sposób uchwały godzą w dobro spółdzielni

Brak właściwie określonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia uniemożliwia prawidłowe dokonanie jego oceny prawnej.

Zebranie przedstawicieli pozwanej spółdzielni mieszkaniowej podjęło uchwałę nr 2/2009 w sprawie częściowych zmian w statucie spółdzielni oraz uchwałę nr 4/2009 o wyrażeniu zgody na wybudowanie budynku wielorodzinnego. Członkinie tej spółdzielni wniosły powództwo o uchylenie uchwał, a w przypadku nieuwzględnienia tego żądania - o stwierdzenie nieważności uchwał, ewentualnie o ustalenie nieistnienia uchwał. Sąd okręgowy uchylił zaskarżone uchwały na podstawie art. 42 par. 3 prawa spółdzielczego (u.p.s.), uznając, iż ich podjęcie w oparciu o regulacje dotyczące zebrań przedstawicieli w sposób oczywisty narusza prawa członków spółdzielni i jest dla nich krzywdzące. Od wyroku apelację wniosła pozwana spółdzielnia.

Sąd apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał sądowi okręgowemu do ponownego rozpoznania. Zdaniem sądu - orzeczenie nie poddaje się bowiem kontroli instancyjnej w odniesieniu do uwzględnionego powództwa o uchylenie uchwał. W świetle art. 42 u.p.s. zaskarżenie uchwał jest możliwe za pomocą trzech odrębnych środków prawnych: powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały, powództwa o uchylenie uchwały oraz powództwa o ustalenie nieistnienia uchwały, przy czym zasadność skorzystania z każdego z tych środków wymaga spełnienia odmiennych przesłanek. W przypadku żądania stwierdzenia nieważności uchwały jest to sprzeczność z ustawą (art. 42 par. 2 u.p.s.), w przypadku żądania uchylenia uchwały jest to sprzeczność z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami lub godzenie w interesy spółdzielni albo pokrzywdzenie członka spółdzielni (art. 42 par.3 u.p.s.).

Z kolei w przypadku żądania ustalenia nieistnienia uchwały na podstawie art. 42 par.9 prawa spółdzielczego w związku z art. 189 kodeksem postępowania cywilnego. Chodzi o tak rażące uchybienia w procesie podjęcia uchwały, że nieprawidłowości w zwołaniu lub procedowaniu określonych organów wykluczają możliwość stwierdzenia, że wyraziły one wolę jako ten właśnie organ.

Uzasadniając dochodzone roszczenie powódki podnosiły, że zaskarżone uchwały podjęte zostały z naruszeniem bezwzględnie obowiązującego prawa i przez organ do tego nieuprawniony, a ponadto są sprzeczne z wolą członków spółdzielni, niezgodne z obowiązującym prawem, naruszające interesy członków spółdzielni, podjęte w celu pokrzywdzenia członków spółdzielni, pozbawiające członków demokratycznego prawa podejmowania uchwał. Sąd okręgowy stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżone uchwały zostały podjęte przez organ nieistniejący, a zatem, że są to uchwały nieistniejące. Ponadto sąd okręgowy zgodził się z pozwaną spółdzielnią, iż naruszenie obowiązków wynikających z art. 9 ustawy zmieniającej ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych nie przewiduje sankcji w postaci bezwzględnej nieważności uchwał podejmowanych przez nadal funkcjonujące zebranie przedstawicieli. Przyjmując, że nie zachodziły podstawy do uznania, że kwestionowane uchwały są nieistniejące albo bezwzględnie nieważne, sąd pierwszej instancji pozytywnie rozstrzygnął o zgłoszonym przez powódki na pierwszym miejscu roszczeniu, opartym na przepisie art. 42 par. 3 prawa spółdzielczego, uchylając zaskarżone uchwały nr 2/2009 i nr 4/2009 jako dotknięte względną nieważnością.

Uzasadniając zajęte stanowisko w zakresie względnej nieważności zaskarżonych uchwał, sąd okręgowy, odwołując się jedynie ogólnie do całokształtu materiału dowodowego, stwierdził, że powódki udowodniły, iż uchwały te godzą w interesy pozwanej spółdzielni, a także mają na celu pokrzywdzenie jej członków.

Sąd okręgowy pozostawił poza zakresem swoich rozważań uchwałę nr 4/2009 i nie dokonał jej oceny w aspekcie przesłanek z art. 42 par. 3 u.p.s. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku ogranicza się w istocie do uchwały nr 2/2009, przy czym uznając tę uchwałę za względnie nieważną i w związku z tym podlegającą uchyleniu na podstawie art. 42 par. 3 u.p.s., sąd orzekający nie dysponował tekstem statutu pozwanej spółdzielni. Powódki w uzasadnieniu pozwu zgłosiły w odniesieniu do każdej z zaskarżonych uchwał szereg zarzutów, w tym wskazujących - zdaniem powódek - na konieczność uchylenia uchwał. Z motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, iż podstaw do uchylenia kwestionowanych uchwał sąd okręgowy upatruje w działaniach samej spółdzielni, które pozbawiają jej członków możliwości osobistego głosowania na walnym zgromadzeniu nad decyzjami mającymi żywotne znaczenie zarówno dla losów spółdzielni, jak i dla sfery finansowej jej działania. Niewprowadzenie stosownych zmian i dalsze działania przy podejmowaniu uchwał w oparciu o regulacje dotyczące zebrań przedstawicieli - zdaniem sądu okręgowego - w sposób oczywisty narusza prawa członków i jest dla nich krzywdzące. Zdaniem sądu apelacyjnego - powyższe rozważania należy uznać za niewystarczające do przesądzenia o zasadności dochodzonego roszczenia o uchylenie uchwał, zwłaszcza w kontekście wyrażonego przez sąd orzekający (przy wcześniejszym dokonywaniu oceny kwestionowanych uchwał w aspekcie ich nieistnienia bądź ewentualnie bezwzględnej nieważności) zapatrywania, iż nadal istniejące zebranie przedstawicieli nie utraciło statusu organu pozwanej spółdzielni. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem sądu okręgowego, iż pokrzywdzenie członków polegało na pobawieniu ich możliwości prawa osobistego głosowania na walnym zgromadzeniu, bez wskazania, na czym krzywda ta miałaby polegać. Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił, w czym upatruje pokrzywdzenia powódek jako członków pozwanej spółdzielni, w związku z podjęciem przez zebranie przedstawicieli, nadal funkcjonujące jako organ spółdzielni kwestionowanych uchwał w aspekcie ich treści. Sąd okręgowy nie wskazał również, w jaki sposób zaskarżone uchwały godzą w interesy spółdzielni, jakkolwiek uznał, iż powódki udowodniły i tę przesłankę.

w Warszawie z 28 września 2011 r., sygn. akt VI ACa 20/11.

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

Artykuł 42 prawa spółdzielczego stanowi, że uchwały walnego zgromadzenia obowiązują wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkie jej organy. Taki stan w odniesieniu do jakiejkolwiek uchwały może ulec zmianie wskutek orzeczenia sądu, które ma moc prawną względem wszystkich członków spółdzielni oraz wszystkich jej organów, a które - w sytuacji określonych zarzutów wobec uchwały - bądź ustala nieistnienie uchwały albo nieważność uchwały, bądź ją uchyla. Odnośnie powództwa o uchylenie uchwały prawo spółdzielcze wprowadza termin do jego wytoczenia: sześć tygodni od dnia odbycia walnego zgromadzenia albo sześć tygodni od dnia powzięcia wiadomości przez członka o uchwale, nie później jednak niż przed upływem roku od dnia odbycia walnego zgromadzenia.