Wspólny majątek przejmą wierzyciele

Upadłość osoby fizycznej mającej status przedsiębiorcy wywołuje skutki prawne nie tylko w obszarze jej majątku osobistego, lecz także zgromadzonego majątku dorobkowego małżonków. W wielu sytuacjach ogłoszenie upadłości przez sąd może zaskoczyć dłużnika oraz jego rodzinę. Stosownie do przepisu art. 124 prawa upadłościowego i naprawczego (p.u.n.) z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa, o której mowa w art. 53 par. 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jest to tak zwana rozdzielność przymusowa. Jeżeli małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, majątek wspólny małżonków wchodzi do masy upadłości, a jego podział jest niedopuszczalny. Małżonek upadłego może dochodzić w postępowaniu upadłościowym należności z tytułu udziału w majątku wspólnym, zgłaszając tę wierzytelność sędziemu komisarzowi. Oznacza to, że cały majątek objęty wspólnością majątkową małżonków, może zostać przeznaczony na zaspokojenie wierzycieli. Majątek osobisty małżonka upadłego przedsiębiorcy do masy upadłości nie wchodzi. Nie wchodzą do niej również przedmioty służące wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia działalności gospodarczej lub zawodowej, choćby były objęte majątkową wspólnością małżeńską, z wyjątkiem przedmiotów majątkowych nabytych do majątku wspólnego w ciągu dwóch lat przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Małżonkowie nie unikną włączenia ich wspólnego majątku do masy upadłości, nawet gdy zawrą - bądź w okresie bezpośrednio poprzedzającym ogłoszenie upadłości, bądź już po jej ogłoszeniu - umowę o rozdzielności majątkowej oraz o podział majątku. Nie unikną tego również poprzez sądowe zniesienie wspólności majątkowej: bądź w postępowaniu rozwodowym, bądź też w postępowaniu o ustanowienie rozdzielności. Zgodnie z przepisem art. 126 p.u.n. ustanowienie rozdzielności majątkowej umową majątkową jest skuteczne w stosunku do masy upadłości tylko wtedy, gdy umowa zawarta została co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przepis ten stosuje się odpowiednio, gdy umową majątkową ograniczono wspólność majątkową. Roszczenia małżonka upadłego wynikające z umowy majątkowej małżeńskiej mogą być uwzględnione tylko wówczas, gdy była ona zawarta co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (art. 116 p.u.n.). Jednocześnie, w myśl przepisu art. 125 p.u.n., ustanowienie rozdzielności majątkowej na podstawie orzeczenia sądu w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, chyba że pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej został złożony co najmniej na dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przepis ten stosuje się odpowiednio, gdy rozdzielność majątkowa powstała z mocy prawa w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w wyniku rozwodu, separacji albo ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków, chyba że pozew lub wniosek w sprawie został złożony co najmniej dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Po ogłoszeniu upadłości sąd nie może ustanowić rozdzielności majątkowej z datą wcześniejszą niż data ogłoszenia upadłości. Mając na względzie podane wyżej przepisy, stwierdzić należy, że dopiero po upływie 2 lat - licząc od chwili umownego ustanowienia rozdzielności lub od chwili skutecznego złożenia pozwu lub wniosku powodującego jej ustanowienie do dnia ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy - część majątku wspólnego przypadająca na małżonka upadłego nie może zostać przeznaczona na zaspokojenie wierzycieli upadłego.

@RY1@i02/2011/197/i02.2011.197.21000020c.802.jpg@RY2@

Agata Adamczyk, radca prawny z Kancelarii Prawnej Agata Adamczyk & Współpracownicy w Krakowie

Agata Adamczyk

radca prawny z Kancelarii Prawnej Agata Adamczyk & Współpracownicy w Krakowie