Upadłość konsumencka: debata Okrągłego Stołu Liderów Opinii

Debatę rozpoczął Andrzej Roter, dyrektor generalny Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce - organizator debaty, który omówił główne problemy i dostrzegane potrzeby zmian. Prezentację wstępną opisującą konkretne (dość skrajne) przypadki skutecznie przeprowadzonych postępowań upadłościowych dotyczących osób fizycznych przedstawiła Joanna Opalińska, prodziekan Krajowej Izby Syndyków, zaś wyniki badań wniosków o wszczęcie tego rodzaju procedur insolwencyjnych w polskich sądach przedstawił Marek Jaślikowski z Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości. Po prezentacjach wprowadzających, nastąpiła zasadnicza część debaty tj. dyskusja z udziałem przedstawicieli licznych zainteresowanych środowisk tj. zarówno prawników jak i ekonomistów, praktyków i teoretyków, polityków i reprezentantów konsumentów, bankowców i przedsiębiorców.

Zakres merytoryczny debaty objął ocenę realizacji obowiązującej regulacji upadłości konsumenckiej oraz rekomendację zmian w obowiązującej ustawie jak i w szerszym otoczeniu prawnym tej ustawy. Uczestnicy w zasadzie jednogłośnie stwierdzili, że obecne regulacje wymagają udoskonalenia i doprecyzowania - nie ma jednak potrzeby tworzenia całkowicie nowej regulacji czy wręcz ustawy. Stwierdzono, że wbrew obiegowym opiniom nie ma potrzeby wprowadzania rewolucyjnych zmian.

Dyskutanci podkreślili kilka niezwykle istotnych kwestii potwierdzając doniosłość upadłości konsumenckiej w zapobieganiu narastania spirali zadłużenia osób fizycznych, eliminacji szarej strefy podatkowej i zwiększania się sfery pracy na czarno osób zadłużonych i ukrywających się przed egzekucjami komorniczymi. Wskazano dalej idące konsekwencje społeczno gospodarcze, negatywny wpływ na konsumpcję, na rozwój gospodarki etc.

Jednocześnie wyraźnie podkreślono konieczność respektowania niezmiennych zasad prawnych i moralnych mówiących, iż " umów należy przestrzegać", a "długi trzeba spłacać". Dlatego też paneliści wyraźnie podkreślili swe zrozumienia dla celowości ułatwienia "dostępu" do upadłości konsumenckiej poprzez pewne odformalizowanie procedur i złagodzenie wymogów merytorycznych. Jednocześnie jednak wyraźnie podkreślono konieczność zwiększenia ochrony wierzycieli przed nieuzasadnionym "oddłużaniem" dłużników niefrasobliwych, lekkomyślnych, czy wręcz nieuczciwych.

Nie możemy pozwolić na to, by upadłość konsumencka stanowiła ścieżkę omijania prawa i niweczenia wyroków sądowych - powiedział Maciej Roch Pietrzak, dziekan Krajowej Izby Syndyków. W żadnym przypadku nie powinno być tak, że po wieloletnim procesie deliktowym sąd wreszcie zasądza odszkodowanie od osoby, która popełniła czyn niedozwolony - a osoba ta śmiejąc się w twarz poszkodowanemu powie, że wystąpi sobie teraz o upadłość konsumencką i się oddłuży. Właśnie tego rodzaju zobowiązania wynikające z prawomocnych orzeczeń sądowych (czy to karnych, czy cywilnych) winny być enumeratywnie wyłączone z katalogu zobowiązań które możliwe są do umorzenia.

W spotkaniu udział wzięli osobiście lub poprzez swych reprezentantów:

● z ramienia Sejmu, Senatu i Rządu RP: Michał Boni, Ryszard Kalisz, Antoni Mężydło i Adam Szejnfeld, - a także Krzysztof Kwiatkowski, minister sprawiedliwości, prof. Marek Belka prezes Narodowego Banku Polskiego, prof. Irena Lipowicz, Rzecznik Praw Obywatelskich, Grażyna Henclewska, Ministerstwo Gospodarki,

● spośród środowiska naukowego swe zainteresowanie wyrazili: prof. Anna Lewicka Strzałeczka, Akademia Koźmińskiego, prof. Andrzej Jakubecki, Uniwersytet w Lublinie, prof. Andrzej Siemaszko, Instytut Wymiaru Sprawiedliwości, prof. Włodzimierz Szpringer Uniwersytet Warszawski, prof. Feliks Zedler, Uniwersytet Poznański, sędzia Stanisław Gurgul, sędzia w stanie spoczynku, dr Piotr Białowolski, SGH,

● środowisko praktyków reprezentowali: sędzia Marcin Krawczyk, przewodniczący X Wydziału Gospodarczego ds. Upadłościowych i Naprawczych w Sądzie Rejonowym w Warszawie, Syndyk Licencjonowany Joanna Opalińska, prodziekan Krajowej Izby Syndyków oraz Syndyk Licencjonowany Maciej Roch Pietrzak, dziekan Krajowej Izby Syndyków,

● z ramienia instytucji ochrony konsumentów, stowarzyszeń pracodawców oraz instytucji finansowych uczestniczyli osobiście lub przez swych reprezentantów: Jarosław Król i Monika Stec, UOKiK, Henryka Bochniarz, PKPP Lewiatan, Aleksandra Frączek, Federacja Konsumentów, Małgorzata Rothert, Krajowa Rada Rzeczników Praw Konsumentów, Maria Ostrowska, Biuro Porad Obywatelskich, Grażyna Rokicka, Stowarzyszenie Konsumentów Polskich, Katarzyna Marczyńska, Związek Banków Polskich,a także wiele innych zainteresowanych osób i organizacji.

Anna Kozieja-Pietrzak

Kancelaria Syndyków, Zarządców i Likwidatorów PMR