Wierzyciel musi wykazać szkodę

Odpowiedzialność członków zarządu spółki ma charakter odpowiedzialności deliktowej, czyli oparta jest na zasadzie winy. Dlatego wierzyciel wywodzący swoje roszczenie na podstawie przepisów ustawy - Prawo upadłościowe ma obowiązek wykazania winy członka zarządu. Powinna się ona wyrażać przede wszystkim w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki w ustawowym terminie, co doprowadziło do powstania szkody o określonej wielkości. Wierzyciel powinien też wykazać związek przyczynowy pomiędzy niezłożeniem przez członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki a poniesioną przez siebie szkodą. Jednak wierzyciel musi też pamiętać, że szkoda, której wyrównania może się domagać od zarządu spółki, w razie jej niewypłacalności, obejmuje tylko straty spowodowane spóźnionym ogłoszeniem upadłości. Inaczej mówiąc, nie wszystko, co wierzycielowi należało się od spółki, jest stratą, za którą odpowiada zarząd (tak ustalił Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 27 listopada 2007 r. VI ACa 884/07, Rejent 2007, nr 12, s. 210).

Poniesiona przez wierzyciela spółki szkoda polegać powinna na tym, że wskutek niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości albo spóźnionego zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości wierzyciel został pozbawiony zaspokojenia albo zaspokojony został w mniejszym stopniu, niż gdyby wniosek złożono we właściwym czasie. Wykazanie przez wierzyciela tak rozumianej szkody wymaga od niego udowodnienia, że wskutek braku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub też spóźnionego złożenia takiego wniosku zmniejszył się potencjał finansowy spółki i jej zdolność do spłaty ciążących na niej zobowiązań. W konsekwencji zmniejszył się majątek masy upadłości, co doprowadziło do tego, że w podziale funduszów masy upadłościowej wierzyciel nie otrzymał nic albo otrzymał mniej, niżby na niego przypadało, gdyby wniosek był zgłoszony we właściwym czasie (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z 9 września 1938 r., CI 213/38, OSN 1938, poz. 188). Warto podkreślić, że szkodę dla wierzyciela może spowodować nie tylko zmniejszenie wartości masy upadłości spółki. W przypadku gdy spółka już kwalifikowała się do upadłości, a mimo to zaciągała kolejne zobowiązania, właściwy wniosek o ogłoszenie upadłości na pewno zostanie zgłoszony z opóźnieniem. Dlatego w ewentualnym, spóźnionym postępowaniu upadłościowym spółka będzie musiała zaspokoić większą liczbę wierzycieli. Tym samym wpłynie to na rozmiary szkód doznanych przez poszczególnych wierzycieli i na możliwość ich zaspokojenia.

Jakie obowiązki spadają na wierzyciela dążącego do odzyskania swoich należności z powyższego charakteru szkody? Należy zauważyć, że w postępowaniu likwidacyjnym określenie rozmiaru szkody będzie możliwe w zasadzie dopiero po sporządzeniu planu podziału funduszów masy upadłości. Może też się zdarzyć, że sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości z uwagi na niewystarczający majątek spółki na pokrycie kosztów postępowania. W takim przypadku wierzyciel będzie musiał po prostu odwołać się do posiadanego przez spółkę majątku i wykazać, że nie jest w stanie uzyskać z niego zaspokojenia. Jeszcze inaczej sytuacja wierzyciela będzie wyglądała, gdy zarząd złoży wniosek o ogłoszenie upadłości spółki z możliwością zawarcia układu z wierzycielami. W takiej sytuacji wierzyciel zostanie zaspokojony zgodnie z postanowieniami zawartego układu, na który wyraził zgodę. A zatem trudno mu będzie wykazywać poniesioną szkodę i związek przyczynowy pomiędzy tą szkodą a opóźnieniem zgłoszenia wniosku o upadłość. Wierzyciel powinien też pamiętać, że sąd upadłościowy, który jest właściwy w zakresie ogłoszenia upadłości, nie będzie właściwy do rozpoznania sprawy o odszkodowanie. W celu odzyskania swoich należności wierzyciel będzie musiał więc złożyć powództwo do sądu właściwego na zasadach ogólnych. W takim przypadku sprawa będzie toczyła się w zwykłym postępowaniu procesowym.

@RY1@i02/2011/071/i02.2011.071.210.002a.001.jpg@RY2@

Aleksandra Hulewicz, radca prawny z Kancelarii Prawnej Chajec, Don-Siemion & Żyto

POL