UOKiK w krainie piramid

Wstrząsające od pewnego czasu opinią publiczną informacje dotyczące działalności podmiotów z szeroko pojętego rynku finansowego, których niedozwolone postępowanie doprowadziło - lub doprowadzić mogło - wielu klientów do bardzo niekorzystnych rozporządzeń finansowych, skłaniać mogą do poczynienia kilku uwag o charakterze ogólnym. Uwagi te koncentrować się będą wokół rzadko jak dotąd wykorzystywanych, a wielce pożądanych działań, które mogłyby wdrożyć organy nadzoru rynku.

Wskazać należy, iż piramidy finansowe wymieniono wprost na czarnej liście zawartej w ustawie z 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz.U. nr 171, poz. 1206). Zgodnie z jej art. 7 pkt 14 praktyki te są w każdych okolicznościach uznawane za nieuczciwe praktyki rynkowe i jako takie, zgodnie z art. 3 ustawy, są niedozwolone. Co więcej, powołany akt z mocy art. 10 w zw. z art. 2 pkt 10 w sposób wyraźny na liście nieuczciwych praktyk rynkowych sytuuje również działanie w ramach systemu konsorcyjnego.

Powyższe spostrzeżenie zyskuje dodatkowe znaczenie, jeśli zważyć, iż nieuczciwe praktyki rynkowe da się zakwalifikować jako niedozwolone praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Wspomina o tym wprost art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. nr 50, poz. 331 ze zm.). Okoliczność ta umożliwia prezesowi UOKiK wdrożenie czy to postępowań wyjaśniających, czy też właściwych postępowań w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. W ramach prowadzonego postępowania prezes uzyskuje niezmiernie istotny instrument pozwalający mu pozyskiwać wiadomości dotyczące okoliczności faktycznych sprawy. Na jego żądanie przedsiębiorcy są obowiązani do przekazywania wszelkich koniecznych informacji i dokumentów. Jeśli zaś zważyć, iż - w świetle doniesień medialnych - w najgłośniejszej ostatnimi czasy aferze finansowej wiele nieprawidłowości uchodziło uwadze właściwych organów m.in. ze względu na brak dostępu do stosownej dokumentacji księgowo-rachunkowej, przywołany środek uznany być może za skuteczne remedium na takie właśnie zachowania naruszycieli. Jego dolegliwość jest szczególnie wartościowa, przykładowo tam, gdzie działania sądów rejestrowych (żądających np. przedłożenia sprawozdań finansowych w oparciu o art. 24 ust. 1 ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 168, poz. 1186) okażą się mimo wszystko niewystarczające.

Powołane wyżej instrumenty mogłyby stać się skutecznym środkiem zabezpieczenia interesów konsumentów-inwestorów w zestawieniu z art. 23 ust. 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1149). Przepis ten pozwala na stworzenie skutecznej platformy współpracy pomiędzy Komisją Nadzoru Finansowego a prezesem UOKiK. Umocowuje bowiem pierwszy z wymienionych organów do przekazywania i otrzymywania informacji (w tym opinii) od drugiego z nich, o ile treści te są niezbędne do zapewnienia prawidłowego wykonywania zadań w zakresie nadzoru, w tym określonych w przepisach o ochronie konkurencji i konsumentów. Z przyziemnego punktu widzenia współpraca wymienionych organów mogłaby być o tyle bardziej efektywna, że ich urzędy znajdują się obecnie w tym samym budynku. Wydaje się, iż wzmożenie aktywności prezesa UOKiK na rynku finansowym właśnie w obszarze weryfikacji zachowań jego uczestników przez pryzmat regulacji dotyczących naruszania zbiorowych interesów konsumentów-inwestorów to postulat ze wszech miar zasługujący na aprobatę.

@RY1@i02/2012/220/i02.2012.220.21500020a.802.jpg@RY2@

Jacek Kołacz, ekspert prawa gospodarczego

Jacek Kołacz

ekspert prawa gospodarczego