Członek zarządu może być powołany na czas nieokreślony

Czytelnik ma wątpliwość, na jaki czas dana osoba może być uchwałą wspólników powołana do pełnienia funkcji członka zarządu spółki z o.o. Czy może to być czas nieokreślony, a jeśli tak, to kiedy wygasa mandat takiej osoby? A może powołanie członka zarządu na czas nieokreślony jest możliwe tylko wtedy, gdy jest przewidziane w umowie spółki?

Kwestie związane z wygaśnięciem mandatu członka zarządu spółki z o.o. zostały uregulowane w art. 202 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.). Zgodnie z art. 202 par. 1 k.s.h., jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Z kolei art. 202 par. 2 k.s.h. stanowi, że w przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Natomiast zgodnie z art. 202 par. 4 k.s.h., mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu.

Kwestię możliwości powołania członka zarządu na czas nieokreślony rozstrzygnął dopiero Sąd Najwyższy w uchwale z 21 lipca 2010 r., III CZP 23/10, gdyż wcześniej poglądy odnośnie do tego zagadnienia nie były jednolite. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazał, że regułą w spółkach kapitałowych jest kadencyjność organów zarządzających i nadzorujących, o czym świadczą regulacje zawarte w art. 202 par. 3, art. 216 par. 1, art. 369 par. 1 i 3 oraz art. 386 par. 1 k.s.h. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie zawierają natomiast regulacji określającej wprost długość kadencji członków zarządu spółki z o.o. Z art. 202 par. 2 k.s.h. wynika jedynie, że członek zarządu może być powołany na okres dłuższy niż rok. Jednak, zgodnie z regułą wyrażoną w art. 202 par. 1 k.s.h., jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Oznacza to, że - w braku odmiennych postanowień w umowie spółki - kadencyjność odnosi się także do członków zarządu spółki z o.o. W praktyce bowiem zastosowanie art. 202 par. 1 k.s.h. prowadzi do wniosku, że kadencja członka zarządu - co do zasady - wynosi jeden rok.

Sąd Najwyższy wskazał także, że art. 202 par. 1 k.s.h. ma charakter dyspozytywny, czyli znajduje zastosowanie tylko wtedy, gdy umowa spółki nie uregulowała kwestii wygaśnięcia mandatu w sposób odmienny. A zatem wyrażona w nim reguła nie dotyczy sytuacji, w której umowa spółki stanowi inaczej. Nie dotyczy także odmiennie uregulowanej w art. 202 par. 2 k.s.h. sytuacji powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok. Natomiast w pozostałych przypadkach ma zastosowanie reguła przewidująca wygaśnięcie mandatu z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji. Odnosi się to zatem i do tych sytuacji, w których - w braku odmiennej regulacji zawartej w umowie spółki - według uchwały wspólników powołanie członków zarządu nastąpiło na czas nieokreślony.

Zdaniem Sądu Najwyższego, jeżeli umowa spółki nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa w terminie przewidzianym w art. 202 par. 1 k.s.h. także wtedy, gdy według uchwały wspólników powołanie nastąpiło na czas nieokreślony. Nie ma jednak przeszkód, by strony w umowie spółki uregulowały kwestię wygaśnięcia mandatu w odmienny sposób od wynikającego z tego przepisu i określiły w tej umowie (a nie w uchwale powołującej daną osobę na członka zarządu), że powołanie członków zarządu następuje na czas nieokreślony. Zamieszczenie postanowienia o powołaniu na czas nieokreślony będzie równoznaczne z wyłączeniem stosowania przewidzianej w art. 202 par. 1 k.s.h. reguły wygaśnięcia mandatu z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji. W takim przypadku mandat członka zarządu wygaśnie jedynie w razie zaistnienia zdarzeń określonych w art. 202 par. 4 k.s.h. (wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu).

Reasumując, możliwe jest powołanie członka zarządu na czas nieokreślony. Jeżeli do takiego powołania dochodzi w drodze uchwały wspólników, a umowa spółki nie zawiera w tym zakresie żadnych postanowień, do wygaśnięcia mandatu znajdzie zastosowanie art. 202 par. 1 k.s.h. Jeżeli natomiast postanowienie o powoływaniu członków zarządu na czas nieokreślony znajduje się w umowie spółki, to mandat członka zarządu wygaśnie w przypadku zaistnienia zdarzeń określonych w art. 202 par. 4 k.s.h.

Julita Karaś-Gasparska

julita.karas@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 202 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).