Liczy się istnienie wierzytelności

Kodeks spółek handlowych (k.s.h.) stanowi w art. 299 par. 1, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Członek zarządu może jednak uniknąć tej odpowiedzialności w przypadku spełnienia się choćby jednej z poniższych przesłanek, tzn. jeżeli wykaże, że:

wwe właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo

wniezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo

wpomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody (art. 299 par. 2 k.s.h.).

Jeśli chodzi o drugą z ww. przesłanek, to należy zauważyć, że członek zarządu nie musi wykazywać, że to on sam wystąpił z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub doprowadził do wszczęcia postępowania układowego. Wystarczy, że wykaże, że zgłoszenie nastąpiło we właściwym czasie. Wniosek może natomiast pochodzić od innych podmiotów, tzn. od innych członków zarządu albo od wierzyciela spółki.

W kwestii zobowiązań, za które ponoszą odpowiedzialność członkowie zarządu spółki z o.o., wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 2 lutego 2007 r. (IV CSK 370/06; OSNC-ZD 2008/1/18). W uzasadnieniu do tego wyroku SN orzekł, że twierdzenie, jakoby członek zarządu odpowiadał jedynie za te zobowiązania spółki, które powstały w okresie pełnienia przez niego funkcji, jest pozbawione podstaw. W art. 299 k.s.h. nie zawarto bowiem żadnego ograniczenia zakresu zobowiązań spółki, za które może odpowiadać członek jej zarządu. Problematyką ponoszenia odpowiedzialności członków zarządu spółki, gdy zmieniał się skład osobowy tego zarządu, zajmował się także Sąd Najwyższy w wyroku z 25 września 2003 r. (V CK 198/02; Wokanda 2004, nr 6, s. 7). W jego uzasadnieniu wskazał, że odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 298 kodeksu handlowego (obecnie art. 299 k.s.h.) ponoszą osoby będące członkami zarządu w czasie istnienia zobowiązania, którego egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Sąd Najwyższy podkreślił przy tym, że wystarcza samo istnienie zobowiązania, a jego wymagalność nie jest konieczna.

Należy jeszcze dodać, że - jak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 14 lutego 2003 r. (IV CKN 1779/00) - odpowiedzialność członków zarządu jest wyłączona w odniesieniu do zobowiązań spółki, które powstały już po zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości.

W przypadku odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. nie ma więc znaczenia, wskutek czyjego (którego członka zarządu) działania powstało zobowiązanie. Liczy się, żeby takie zobowiązanie istniało w czasie pełnienia przez daną osobę funkcji członka zarządu. Członek zarządu (także były) nie może się zatem bronić, twierdząc, że zobowiązanie powstało wcześniej, tzn. wtedy, gdy nie pełnił on jeszcze swojej funkcji w zarządzie. Nie może się także bronić, twierdząc, że nie miał wpływu na powstanie tego zobowiązania, bo nie decydował w tych kwestiach czy zajmował się w spółce innymi sprawami.

Biorąc zatem pod uwagę obowiązujące przepisy k.s.h. oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za jej zobowiązania, należy stwierdzić, że jeżeli skład zarządu spółki z o.o. ulegał zmianie, to odpowiedzialność na zasadach określonych w art. 299 k.s.h. ponoszą osoby, które były członkami zarządu w czasie istnienia zobowiązania, którego egzekucja skierowana przeciwko spółce okazała się bezskuteczna.

Julita Karaś-Gasparska

julita.karas@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 299 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn.zm.).