Należności można równolegle dochodzić i od spółki, i od wspólników

Dopuszczalne jest dochodzenie zaległych należności równolegle od spółki i wspólników. Przy czym pozwanie wspólników równoległe z pozwaniem spółki będzie powództwem na zapas. W tym przypadku należy bowiem pamiętać, że odpowiedzialność wspólników spółki jawnej jest odpowiedzialnością subsydiarną (posiłkową). Oznacza to w praktyce, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

W myśl art. 22 par. 2 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Odpowiedzialność ta jest odpowiedzialnością za cudzy dług i ma charakter gwarancyjny, służąc przede wszystkim wzmocnieniu sytuacji wierzycieli (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 7 stycznia 2009 r., sygn. akt II CSK 411/08, Lex nr 526895). Jednak zgodnie z art. 31 par. 1 k.s.h. wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 28 marca 2014 r. (sygn. akt I ACa 752/13, www.orzeczenia.ms.gov.pl), art. 31 par. 1 k.s.h. nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Gdański sąd podkreślił, że na wspólniku odpowiedzialność ciąży tak długo, jak długo spółka pozostaje dłużnikiem, i w takim zakresie, w jakim spółka odpowiada wobec swojego wierzyciela. Wierzyciel spółki jawnej może więc uzyskać tytuł egzekucyjny (czyli prawomocne orzeczenie sądu) przeciwko jej wspólnikowi, zanim uzyska tytuł wykonawczy (czyli prawomocne orzeczenie sądu opatrzone klauzulą wykonalności) przeciwko spółce i zanim egzekucja przeciwko niej stanie się bezskuteczna.

Gdański sąd wyjaśnił, że warunek bezskuteczności egzekucji wobec spółki nie podlega badaniu na etapie postępowania sądowego. Nie oznacza to jednak, że wierzyciel może uzyskać tytuł wykonawczy wobec wspólników i prowadzić wobec nich egzekucję przed wykazaniem bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce. Musi on najpierw podjąć próbę zaspokojenia się z majątku spółki, a dopiero gdy okaże się to nieskuteczne - może skierować egzekucję do majątku osobistego wspólników. W ocenie sądu warunek bezskuteczności egzekucji wobec spółki będzie badany w postępowaniu sądowym o nadanie klauzuli wykonalności prawomocnemu orzeczeniu wobec wspólników.

Wobec powyższego przedsiębiorca może wytoczyć powództwo przeciwko wspólnikom spółki jawnej jednocześnie z powództwem przeciwko spółce jawnej. Nie może jednak uzyskać na podstawie tytułu egzekucyjnego przeciwko wspólnikom spółki jawnej klauzuli wykonalności i wdrożyć egzekucji przed wykazaniem bezskuteczności egzekucji przeciwko tej spółce.

Przedsiębiorca może wybrać też inny sposób dochodzenia należności. Otóż zgodnie z art. 778¹ kodeksu postępowania cywilnego tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej (...) sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, jak również wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna. Oznacza to, że wierzyciel może uzyskać tytuł wykonawczy przeciwko wspólnikom, chociaż orzeczenie sądu dotyczyło spółki jawnej. Rozwiązanie to ma jednak tę wadę, że nie można rozciągnąć klauzuli wykonalności na wspólnika, który został wykluczony ze spółki albo sam z niej wystąpił.

@RY1@i02/2014/155/i02.2014.155.215000700.802.jpg@RY2@

Leszek Jaworski prawnik

Leszek Jaworski

prawnik

Podstawa prawna

Art. 22 par. 2, art. 31 par. 1 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.).

Art. 777 par. 1 pkt 1, art. 778¹ ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.).