Prezes może mieć umowę o pracę, o ile nie jest jedynym udziałowcem

Obligatoryjnym organem w spółce kapitałowej - spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej jako spółka z o.o.) jest zarząd. Składa się on z jednego albo większej liczby członków, którzy mogą być jednocześnie wspólnikami spółki albo osobami spoza ich grona i są powoływani co do zasady przez wspólników spółki w drodze uchwały.

Zgodnie z art. 201 par. 4 kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h.) członek zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. W wyniku powołania dochodzi zatem do nawiązania pomiędzy spółką a członkiem zarządu stosunku organizacyjnego. Może on wykonywać swoje obowiązki wyłącznie na podstawie powyższego stosunku organizacyjnego, ale może także dojść do nawiązania towarzyszącego mu stosunku obligacyjnego w postaci stosunku pracy, umowy o świadczenie usług, kontraktu menedżerskiego, umowy o zarządzanie czy innej umowy nienazwanej. Tak więc, będąc członkiem zarządu, można ze spółką podpisać umowę o pracę. Potwierdza to m.in. art. 203 k.s.h., zgodnie z którym odwołanie członka zarządu nie pozbawia go roszczeń ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego dotyczącego pełnienia funkcji członka zarządu.

Kodeks spółek handlowych nie reguluje w zakresie zatrudnienia członka zarządu spółki z o.o. szczegółów odnoszących się do elementów stosunku pracy. Należy zatem odwołać się do regulacji kodeksu pracy (dalej: k.p.) wskazującego, że poprzez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (art. 22 par. 1 k.p.).

Co ważne, w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego wskazać należy, że umowa o pracę nie może zostać zawarta pomiędzy spółką z o.o. a jej jedynym wspólnikiem i jednocześnie jedynym członkiem zarządu - wyrok SN z 7 kwietnia 2010 r. (sygn. akt II UK 357/09, OSNP 2011/19-20/258). Zdaniem SN przeszkodą w zawarciu takiej umowy jest brak spełnienia przesłanki pracowniczego zatrudnienia, a dokładniej mówiąc, chodzi o brak podporządkowania pracownika pracodawcy. W ocenie sądu sytuacja taka stanowiłaby szczególną formę prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek, z uwagi na zachodzącą symbiozę pracy i kapitału, która jest sprzeczna zarówno z aksjologią prawa pracy, jak i prawa ubezpieczeń społecznych. Nie zachodziłaby bowiem stanowiąca podstawę ustroju pracy wymiana świadczeń między właścicielem środków produkcji (pracodawcą) a pracownikiem.

Natomiast SN dopuszcza, aby spółka z o.o. zawarła umowę o pracę z członkiem zarządu i jednocześnie jednym z dwóch jej wspólników, o ile przy zawieraniu tej umowy zachowane będą elementy konstrukcyjne stosunku pracy, o których mowa w kodeksie pracy.

SN w wyroku z 12 maja 2011 r. (sygn. akt II UK 20/11, OSNP 2012/11-12/145), stwierdził bowiem, że w takim przypadku podległość wobec pracodawcy, tj. spółki z o.o., wyraża się w respektowaniu uchwał wspólników i wypełnianiu obowiązków płynących z k.s.h. Można uznać, że praca wykonywana przez członka zarządu (jednego z dwóch wspólników) jest świadczona wówczas na rzecz i ryzyko odrębnego podmiotu prawa - spółki z o.o., a członek zarządu poddany jest ekonomicznej zależności od swojego pracodawcy (spółki).

Artykuł 214 k.s.h. stanowi natomiast o zakazie łączenia stanowisk. Zgodnie bowiem z jego par. 1 m.in. członek zarządu nie może być jednocześnie członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.

Będąc zatem udziałowcem spółki z o.o., można łączyć funkcję członka zarządu z byciem pracownikiem zatrudnionym m.in. na podstawie stosunku pracy, oraz można brać udział w zgromadzeniu wspólników. Natomiast nie można być jednocześnie członkiem zarządu i członkiem rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.

@RY1@i02/2014/137/i02.2014.137.217000700.802.jpg@RY2@

Krzysztof Biernacki doradca podatkowy

Krzysztof Biernacki

doradca podatkowy

Podstawa prawna

Art. 201 par. 4, art. 203, 214 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.).

Art. 22 par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).