Firma nie poniesie straty przez mylny przelew

Przepisy rozróżniają dwa rodzaje wierzytelności związanych z upadłością dłużnika. Pierwszy rodzaj stanowią te, które powstają przed datą ogłoszenia upadłości, a drugi - to wierzytelności powstałe po ogłoszeniu upadłości i wynikające z czynności syndyka.

Spółka z o.o. wniosła o zasądzenie na jej rzecz kwoty 117 tys. zł. Twierdziła, że pozwany syndyk otrzymał od SA tę kwotę, a była ona należna spółce z o.o. z tytułu zatrzymanej części wynagrodzenia tytułem kaucji gwarancyjnej, przez co doszło do bezpodstawnego wzbogacenia masy upadłości SA.

Syndyk wskazał, że żądanie pozwu dotyczy wierzytelności wobec upadłego, w związku z czym właściwym dla dochodzenia roszczenia jest tryb z art. 236 i nast. ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r. nr 60, poz. 535 ze zm.). Sprawa o zapłatę trafiła do sądu. Sąd okręgowy ustalił, że SA rzeczywiście przelała środki na rachunek wskazany przez syndyka. Poinformowała o tym spółkę z o.o. Ta wezwała syndyka do zapłaty kwoty 117 tys. zł. On jednak nie zastosował się do wezwania.

Sąd wskazał, że przepisy rozróżniają dwa rodzaje wierzytelności związanych z upadłością dłużnika. Pierwsze - to te, które powstają przed datą ogłoszenia upadłości. Podlegają zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym, a właściwym trybem ich dochodzenia jest postępowanie upadłościowe. Drugą grupą - są wierzytelności, które powstały po ogłoszeniu upadłości i wynikające z czynności syndyka. Zgodnie z art. 144 w/w ustawy postępowania sądowe dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. W tym postępowaniu syndyk masy upadłości działa na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym. Zobowiązanie powstałe w wyniku działania syndyka stanowi tzw. dług masy upadłości. Należy je odróżnić od zobowiązań wskazanych w pierwszej grupie, które są wierzytelnościami upadłościowymi. Roszczenie spółki z o.o. powstało po momencie, kiedy SA spełniła świadczenie należne powódce na rachunek bankowy masy upadłości SA. Kwota z tytułu zatrzymanej kaucji gwarancyjnej była długiem SA w stosunku do spółki z o.o. Na skutek czynności syndyka doszło do przelania tej należności na konto masy upadłości, zamiast bezpośrednio powódce. Ostatecznie sąd uznał, że dochodzone roszczenie jest należnością powstałą po dacie ogłoszenia upadłości. Syndyk wniósł zażalenie.

Sąd apelacyjny oddalił zażalenie. Wyjaśnił, że - jak wynika z umowy konsorcjum - powódka nie była uprawniona do żądania zwrotu kwoty bezpośrednio od dłużnika, mimo że ustalono, iż płatność za dostarczone urządzenia będzie dokonywana na konto powódki. Także pkt 9.4 załącznika wskazywał, że "Do każdej faktury załączane będą polecenia płatności podpisane przez przedstawicieli SA oraz Sp. z o.o., wskazujące jaka część kwoty ujawnionej na fakturze ma być kierowana na rachunek każdego z Partnerów". Wbrew temu postanowieniu syndyk zażądał od dłużnika powódki, czyli SA przelania na jego konto także kwoty należnej tej firmie. Dopiero przelanie tej kwoty na konto syndyka spowodowało więc, że powstało wobec niego roszczenie powódki. Zdarzyło się to już po ogłoszeniu upadłości.

z 23 kwietnia 2014 r., sygn. akt I A Cz 594/14

Oprac. Ewa Maria Radlińska