Firmę naruszającą prawa do znaku towarowego mogą pogrążyć kary i koszty ogłoszeń

Znak towarowy bywa najcenniejszym składnikiem przedsiębiorstwa. Obdarzany sympatią konsumentów logotyp (symbol graficzny oraz nazwa) może motywować do aktywności konsumenckiej i wpływać na wybory rynkowe. W wyniku jego działania rośnie spontaniczna identyfikacja, której rezultatem jest przywiązanie klientów, odbiorców, kontrahentów, a nawet pracowników firmy do marki i wyróżnienie przedsiębiorstwa (jego marki lub produktów) na tle innych. Powinien być zatem chroniony.

Najważniejsze przepisy

Zagadnienia związane z ochroną znaków towarowych regulują m.in. ustawa z 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz. U. z 2003 r. nr 119, poz. 1117 z późn. zm.), rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z 8 lipca 2002 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń znaków towarowych (Dz.U. z 2002 r. nr 115, poz. 998 z późn. zm.), a także z 29 sierpnia 2001 r. w sprawie opłat związanych z ochroną wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i topografii układów scalonych (Dz.U. z 2001 r. nr 90, poz. 1000 z późn. zm.). Przedsiębiorca, który podejrzewa, że przysługujące mu prawo znaku towarowego zostało naruszone, swoich uprawnień może dochodzić na drodze sądowej. Już w trakcie postępowania sąd może orzec o zajęciu towarów, opakowań i innych przedmiotów opatrzonych cudzym znakiem, a także środków służących do ich reklamy. Zakres samej odpowiedzialności natomiast zależy od tego, czy bezprawnie używany znak jest identyczny z zarejestrowanym, czy też jedynie do niego podobny. W pierwszym przypadku podmiot posługujący się cudzą własnością może ponieść odpowiedzialność na podstawie ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. nr 88, poz. 553 z późn. zm.). Bezprawne posługiwanie się znakiem towarowym zagrożone jest karą pozbawienia wolności do dwóch lat. Odpowiedzialność cywilna obejmuje natomiast wycofanie z obrotu towarów, naprawienie wyrządzonej szkody, jak również wydanie korzyści majątkowej (zysku), która została uzyskana w wyniku naruszenia prawa.

Jednak najbardziej kosztowne, czasem prowadzące wręcz do bankructwa lub poważnych kłopotów finansowych, może być nakazanie ogłoszenia wyroku w środkach masowej komunikacji (telewizja, radio, internet i prasa). W przypadku gdy bezprawne działanie zostanie uznane równocześnie za czyn nieuczciwej konkurencji, określony w ustawie z 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503), może dodatkowo zostać nakazana przez sąd publikacja przeprosin. - Chociaż zawiera ona informację o wyroku, są to zazwyczaj dwa odrębne ogłoszenia - zastrzega Szczepan Malik, specjalista prawa gospodarczego.

Przeprosiny najczęściej mają formę wiadomości o zakończonym postępowaniu, zawierają datę wydania orzeczenia, nazwy biorących w nim udział podmiotów (w tym tego, którego prawa ze znaku towarowego zostały naruszone), nazwę tzw. naruszyciela oraz informacje dotyczące działań, które w wyniku orzeczenia zostały zakazane oraz nakazane w celu usunięcia skutków. W przeprosinach naruszyciel musi także przyznać się do popełnienia czynu nieuczciwej konkurencji oraz wyrazić ubolewanie.

Ile trzeba zapłacić

Koszt takich publikacji zależy od zasięgu wskazanych przez sąd mediów. Jeżeli obrót towarem oznaczonym znakiem będącym cudzą własnością dotyczył wąskiego kręgu odbiorców (na przykład artykuły specjalistyczne, półprodukty, maszyny itp.), sądy najczęściej nakazują publikację wyroku oraz przeprosiny w branżowych, o stosunkowo niewielkim zasięgu środkach komunikacji. Koszty takiej operacji nie muszą być wysokie: wykupienie jednorazowego ogłoszenia, nawet na całą kolumnę, kosztuje od 300 do 2 tys. zł. Do tego dochodzą koszty tzw. kreacji (przygotowania do druku), które nie powinny wynieść więcej niż kilkaset złotych. Jeżeli ogłoszenie ma formę prostą (sam tekst), redakcja może podjąć się kreacji we własnym zakresie.

Najdroższe media tradycyjne

W przypadku gdy działalność posługującej się bezprawnie znakiem towarowym firmy miała miejsce w przestrzeni internetowej (np. e-sklep), sądy nakazują zwykle publikację wyroku oraz przeprosiny w sieci www. Zasięg takiej publikacji i grupa docelowa także w tym przypadku zależą od charakteru działalności firmy. Jeżeli bezprawnie oznaczone produkty kierowane były do masowego odbiorcy, wyrok może obejmować bardziej kosztowną publikację na stronach portali horyzontalnych (np. Dziennik.pl, Onet.pl itp.). Jeżeli natomiast tego rodzaju działalność dotyczyła węższego kręgu odbiorców - wystarczy zazwyczaj publikacja na stronach www portali branżowych lub specjalistycznych.

Bardziej kosztowna jest realizacja wyroku w mediach tradycyjnych. Gdy naruszenie praw ze znaku towarowego dotyczyło dużej liczby konsumentów, nie byli oni stałymi klientami naruszającego prawo podmiotu, mieli okazjonalny kontakt z bezprawnie używanym znakiem (produkty masowe), sądy nakazują zwykle publikację wyroku w codziennej, tygodniowej lub miesięcznej prasie ogólnopolskiej. Ogłoszenie ma wtedy powierzchnię co najmniej jednej czwartej kolumny, koszt publikacji może więc wynieść nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych. Jeżeli emisja ma być wielokrotna, obejmować zarówno wyrok, jak i przeprosiny - nawet ponad 100 tys. zł.

Najbardziej jednak kosztowna jest publikacja w tradycyjnych mediach elektronicznych (radio i telewizja). Zarówno przygotowanie materiału do emisji, jak i wykupienie odpowiedniego, wskazanego najczęściej przez sąd, miejsca w ramówce programu telewizyjnego, rzadko kosztuje mniej niż 100-150 tys. zł. - Choć wysokie koszty nie są argumentem przemawiającym za odstąpieniem lub ograniczeniem realizacji wyroku, sądy wskazując media, biorą zazwyczaj pod uwagę możliwości finansowe bezprawnie posługującego się znakiem towarowym podmiotu - tłumaczy Malik. - Nie znaczy to jednak, że w sytuacji, gdy naruszenie miało charakter długofalowy, dotyczyło szerokiego rynku, a reklama oznaczonych nim produktów odbywała się właśnie w telewizji, sąd odstąpi od nakazu publikacji za pośrednictwem tego medium.

Ważne

Sąd może orzec o zajęciu towarów, opakowań i innych przedmiotów opatrzonych cudzym znakiem. Zakres samej odpowiedzialności zależy od tego, czy bezprawnie używany znak jest identyczny z zarejestrowanym, czy też jedynie do niego podobny

Co wynika z Prawa własności przemysłowej

1. Kto, w celu wprowadzenia do obrotu, oznacza towary podrobionym znakiem towarowym, zarejestrowanym znakiem towarowym, którego nie ma prawa używać, lub dokonuje obrotu towarami oznaczonymi takimi znakami, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

2. W wypadku mniejszej wagi sprawca przestępstwa określonego w ust. 1 podlega grzywnie.

3. Jeżeli sprawca uczynił sobie z popełnienia przestępstwa określonego w ust. 1 stałe źródło dochodu albo dopuszcza się tego przestępstwa w stosunku do towaru o znacznej wartości, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.

W jednostkach organizacyjnych odpowiedzialność określoną w art. 303, art. 304, art. 305, art. 307 i art. 308 ponosi osoba prowadząca lub kierująca jednostką, chyba że z podziału kompetencji wynika odpowiedzialność innej osoby.

1. Ściganie sprawców przestępstw określonych w art. 303, art. 304 i art. 305 ust. 1 i 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Rejestracja krok po kroku

W Polsce rejestracja znaków towarowych należy do Urzędu Patentowego RP. Przed przystąpieniem do rejestracji warto sprawdzić, czy znak nie podlega już ochronie. Nie zostanie bowiem zarejestrowane oznaczenie, na które przyznano już prawo wyłączne. Archiwalny zbiór znaków można znaleźć w bazach czytelni ogólnej. Tam też znajdują się spisy międzynarodowe. Informacje natomiast o aktualnie rozpatrywanych zgłoszeniach dostępne są w Biuletynie Urzędu Patentowego RP. Publikowane są tam, w ciągu trzech miesięcy od daty zgłoszenia, opisy wszystkich oznaczeń, które otrzymały ochronę. Najłatwiej jednak szukać znaków za pośrednictwem internetu, korzystając z elektronicznej bazy znaków prowadzonej przez Urząd Patentowy.

Formularz podania o udzielenie prawa ochronnego można pobrać ze strony Urzędu Patentowego (www.uprp.pl). W jego załączniku znajdują się szczegółowe instrukcje opisu. Zgłoszenie powinno obejmować wykaz towarów (usług), które będą sygnowane znakiem - wraz z odpowiednimi klasami towarowymi lub usługowymi (na podstawie Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług, zwanej nicejską). Wypełnione dokumenty można złożyć osobiście, przesłać pocztą, faksem lub e-mailem. Do dyspozycji jest także elektroniczna platforma nadawcza, dostępna na stronach urzędu.

Ostatnim etapem rejestracji jest wniesienie opłaty na konto Urzędu Patentowego RP. Prawo ochronne na znak towarowy przysługuje na dziesięć lat od daty zgłoszenia. Cena za pierwszy okres ochronny to 400 zł od każdej klasy towarowej (do pierwszych trzech). Za czwartą i kolejne klasy opłata wynosi 450 zł. Przedłużenie (po upływie 10 lat) kosztuje 200 zł plus opłaty za klasy naliczane w tej samej wysokości, co przy udzieleniu ochrony za pierwszym razem.

Maria Kamila Puch

dgp@infor.pl