Wypłata odszkodowania za opóźnienie pociągu jest obowiązkowa

Przedsiębiorcy kolejowemu nie wolno zawrzeć w ogólnych warunkach przewozu klauzuli, na mocy której byłby zwolniony z obowiązku przyznania odszkodowania za opóźnienie, jeżeli zostało ono spowodowane działaniem siły wyższej, zachowaniem podróżnego albo innej osoby, i to nawet wtedy, kiedy przewoźnik mimo dochowania należytej staranności nie mógł temu zapobiec.

Austriacka firma kolejowa ÖBB-Personenverkehr AG zaskarżyła do krajowego sądu administracyjnego decyzję komisji nadzoru kolejowego tego państwa, która zobowiązała ją do wykreślenia z ogólnych warunków przewozu klauzuli wykluczającej przyznanie pasażerom odszkodowania w razie spóźnionego wskutek działania siły wyższej przyjazdu pociągu.

Zasadą wynikającą z rozporządzenia (WE) nr 1371/2007 dotyczącego praw i obowiązków pasażerów w ruchu kolejowym jest bowiem, że pasażer, którego podróż opóźnia się o godzinę lub więcej, może żądać od przedsiębiorcy częściowego zwrotu ceny biletu. Jest to nie mniej niż 25 proc. zapłaconej kwoty w razie spóźnienia wynoszącego od 60 do 119 minut albo połowa, gdy pociąg przyjedzie 120 albo więcej minut po oznaczonym czasie. I nie ma wyjątków od tego, jeżeli opóźnienie jest spowodowane działaniem siły wyższej.

Zgodnie z kolei z przepisami ujednoliconymi o umowie międzynarodowego przewozu osób i bagażu kolejami, które stanowią część Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami, zmienionej protokołem wileńskim, które to regulacje zostały zamieszczone w załączniku do rozporządzenia nr 1371/2007, przewoźnik kolejowy odpowiada za szkody, jakie poniósł podróżny, jeżeli wskutek opóźnienia pociągu podróż nie może być kontynuowana. Przewoźnik jest jednak zwolniony z odpowiedzialności, jeżeli opóźnienie wynikło z działania siły wyższej.

Dlatego austriacki sąd administracyjny zwrócił się do luksemburskiego Trybunału Sprawiedliwości o ocenę, czy zgodnie z rozporządzeniem regulującym prawa i obowiązki pasażerów kolei możliwe jest wyłączenie zapłaty odszkodowania podróżnemu w razie opóźnienia pociągu.

TS wskazał, że przepisy ujednolicone, zwalniające przewoźnika z obowiązku przyznania odszkodowania dotyczą jedynie prawa do uzyskania naprawienia szkody wynikłej z opóźnienia lub odwołania przejazdu pociągu.

Odszkodowanie, o którym jest mowa w rozporządzeniu, obliczane na podstawie ceny biletu, ma zupełnie inny cel.

Jego zadaniem jest zrekompensowanie ceny zapłaconej przez pasażera w zamian za usługę, która nie została wykonana zgodnie z umową.

Zwrot części ceny biletu w razie opóźnienia pociągu ma charakter ryczałtowy i standardowy, w odróżnieniu od systemu odpowiedzialności określonego w przepisach ujednoliconych, który wymaga zindywidualizowanej oceny poniesionej szkody.

Poza tym skoro oba systemy odpowiedzialności są różne, to oprócz odszkodowania ryczałtowego pasażerom wolno występować także z roszczeniami odszkodowawczymi na podstawie przepisów ujednoliconych. Dlatego właśnie podstawy wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika określone w przepisach ujednoliconych międzynarodowego prawa kolejowego nie mają zastosowania w systemie odszkodowawczym ustanowionym rozporządzeniem nr 1371/2007.

Trybunał odrzucił także możliwość stosowania w drodze analogii norm dotyczących siły wyższej, zawartych w przepisach w sprawie praw pasażerów korzystających z innych środków transportu, takich jak samolot, statek lub autobus.

w sprawie C-509/11, ÖBB-Personenverkehr AG, przy udziale Schienen-Control Kommission, Bundesministerin für Verkehr, Innovation und Technologie

DGP przypomina

Ważne orzeczenie

TS orzekł, że sytuacja przedsiębiorców działających w różnych sektorach transportu jest nieporównywalna. Dlatego prawodawca Unii mógł ustanowić reguły przewidujące odmienny poziom ochrony konsumentów w zależności od środka transportu, jakim podróżują.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl