Niedopuszczalne są klauzule dynamiczne

Państwa członkowskie nie mogą wprowadzać uregulowań ograniczających zakres swobody przedsiębiorcy, który przejął zakład. Dynamiczna klauzula odsyłająca do układów zbiorowych zawartych już po przejęciu zakładu może zaś stać temu na przeszkodzie.

Spółce Parkwood wytoczono proces przez jej pracowników Marka Alemo-Herrona i in. Pracodawca odmówił uwzględnienia nowych warunków wynagradzania ustalonych - zgodnie z brytyjskim prawem - przez zewnętrzną organizację, National Joint Council for Local Governement Services (NJC) już po przejęciu zakładu.

Parkwood stała się kolejną właścicielką zakładu ds. wypoczynku, który pierwotnie należał do jednej z rad gminnych Londynu - Lewisham. Kupiła zakład od spółki CCL, która nabyła go od organu samorządu terytorialnego. W ten sposób przejęła również pracowników. Ich umowy zawierały klauzulę, zgodnie z którą warunki pracy i płacy miały być uzgadniane w układach zbiorowych negocjowanych przez NJC z organami samorządu lokalnego.

Parkwood nawet nie mogłaby uczestniczyć w rokowaniach. Dlatego uznała, że nowy układ jej nie wiąże. Pracownicy pozwali spółkę. Krajowy sąd I instancji oddalił ich żądania, ale II instancji - uwzględnił odwołanie. Sąd apelacyjny przyznał znów rację Parkwood.

Pracownicy zaskarżyli wyrok do sądu najwyższego Zjednoczonego Królestwa. Ten zapytał luksemburski Trybunał Sprawiedliwości, czy państwo członkowskie Unii może być związane zakazem zapewnienia w razie przejęcia przedsiębiorstwa "dynamicznej" ochrony pracowników na podstawie krajowego prawa umów.

Rzecz sprowadzała się przy tym do oceny, czy skoro zgodnie z postanowieniem dyrektywy nie narusza ona prawa państw członkowskich do stosowania lub wprowadzania przepisów korzystniejszych dla pracowników niż sama dyrektywa, możliwe jest stosowanie norm takich jak brytyjskie, które dotyczą renegocjacji układów zbiorowych bez udziału przedsiębiorcy, który przejął zakład.

Trybunał odpowiedział, że prawo europejskie nie stoi na przeszkodzie temu, by w przypadku umowy o pracę odsyłającej do układu zbiorowego, którego stroną był zbywający, przejmujący nie był związany kolejnymi układami zbiorowymi zawartymi po przejęciu.

Sędziowie TS uznali, że klauzule takie, jak zawarte w umowach pracowników rady gminy Lewisham, a ostatecznie spółki Parkwood, odsyłające do układów zbiorowych wynegocjowanych i przyjętych po przejęciu przedsiębiorstwa, przyznające prawa o charakterze dynamicznym, są bardziej korzystne dla pracowników niż dla pracodawcy.

Tymczasem najpierw dyrektywa 77/187, a potem art. 3 dyrektywy Rady 2001/23/WE nie miały na celu ustanowienia takiej dysproporcji przy przejmowaniu przedsiębiorstwa od osoby prawa publicznego przez przedsiębiorcę prywatnego. Prawo europejskie powinno więc być interpretowane tak, by zostały wyważone słuszne interesy pracowników i przejmującego pracodawcy. Musi on bowiem móc - biorąc pod uwagę różnice między sektorami publicznym i prywatnym - kontynuować działalność. Dlatego powinien być uprawniony do przeprowadzania zmian. Dynamiczna klauzula odsyłająca do układów zbiorowych zawartych po przejęciu zakładu może jednak znacząco ograniczać zakres jego swobody. Tym samym - w myśl swobody przedsiębiorczości - przejmujący powinien mieć możliwość skutecznego powoływania się na swoje interesy w toku negocjacji umów mających wpływ na warunki pracy i płacy osób u niego zatrudnionych. Z tego powodu co do zasady niedopuszczalne są takie klauzule dynamiczne, jak te, które przewiduje brytyjskie prawo pracy.

w sprawie C-426/11, Mark Alemo-Herron i in. przeciwko Parkwood Leisure Ltd

DGP przypomina

Wyroki w podobnych sprawach

● C-499/04 Werhof

ETS 9 marca 2006 r. orzekł, że art. 3 ust. 1 dyrektywy 77/187/EWG (skonsolidowanej dyrektywą 2001/23, gdzie istotne sprawy zostały sformułowane identycznie) nie powoduje związania przejmującego przedsiębiorcy jakimkolwiek układem zbiorowym zawartym po przejęciu przedsiębiorstwa.

● C-179/11 Cimade i GISTI

TS 27 września 2012 r. orzekł, że wykładni przepisów dyrektywy 2001/23 trzeba dokonywać w poszanowaniu praw i zasad figurujących przede wszystkim w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, m.in. w jej art. 16 mówiącym o swobodzie przedsiębiorczości.

Dobromiła Niedzielska-Jakubczyk

dobromila.niedzielska@infor.pl

KOMENTARZ EKSPERTA

Nieracjonalna ochrona zatrudnionych

@RY1@i02/2013/167/i02.2013.167.02300060f.801.jpg@RY2@

Waldemar Gujski adwokat, partner w kancelarii adwokacko-radcowskiej Gujski Zdebiak

To ważny wyrok, ponieważ pokazuje tendencję do rozluźniania bezwzględnej, często nawet nieracjonalnej ochrony pracowników kosztem praw przedsiębiorców. Tym razem przejmujących często nieefektywne ekonomicznie przedsiębiorstwa publiczne. Topnieje więc przewaga interesów pracowniczych nad twardymi prawami pracodawcy.

Wyrok stanowi bowiem informację, że mimo postanowienia art. 8 dyrektywy 2001/23, zgodnie z którym państwa członkowskie mają prawo do stosowania lub wprowadzania przepisów korzystniejszych dla pracowników niż zasady europejskie i postanowienia dyrektywy, to jednak niedopuszczalne są klauzule dynamiczne w tym względzie. To dla pracodawców o tyle ważne, że przejmując przedsiębiorstwo, wiedzą, na czym stoją, i mają pewność, że nie będą zobowiązani do świadczeń, których sami nie wynegocjują. Gdyby jednak patrzeć na rzecz oczami pracowników, to jest to początek końca ich bezwzględnej ochrony i wyczerpywanie się potencjału związków zawodowych.

Można więc już będzie sprzedając czy inaczej, przekazując zakład, legalnie zahamować rozwój starych przywilejów. Tym samym, jeżeli kolejny właściciel sam nie uzgodni nowych mechanizmów, powiedzmy indeksacji płac, to nie będzie związany nowymi warunkami ustalonymi poza nim, a wynikającymi ze starych układów zbiorowych i przywilejów pracowniczych.