Pierwszeństwo rozporządzenia przed konwencjami

Polskie prawo prywatne międzynarodowe zostanie częściowo zastąpione przez wspólnotowy akt prawny. Unijne rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 593/2008 w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych stosuje się bowiem bezpośrednio. Akt ten wiąże wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej (z wyjątkiem Danii, która nie przyjęła rozporządzenia).

Rozporządzenie ma także pierwszeństwo przed konwencjami międzynarodowymi zawartymi wyłącznie pomiędzy dwoma lub więcej państwami członkowskimi Unii Europejskiej.

W przypadku zaistnienia sporu wynikającego z zawartej umowy pomiędzy przedsiębiorcami mającymi siedziby w państwach Unii Europejskiej (przy założeniu, że nie dokonali oni w umowie wyboru prawa właściwego) postanowienia rozporządzenia rozstrzygną, prawo którego kraju należy stosować. Natomiast w razie sporu pomiędzy przedsiębiorcą unijnym a kontrahentem spoza Unii Europejskiej zastosowanie znajdą postanowienia konwencji międzynarodowych zawartych przez państwo członkowskie z państwem kontrahenta, a w przypadku ich braku - krajowe przepisy regulujące prawo prywatne międzynarodowe właściwe dla przedsiębiorców pozostających w sporze.

Należy jednak pamiętać, że kontrahenci mogą umownie wybrać prawo właściwe dla zobowiązania. Jest to związane z zasadą autonomii woli stron, przez którą rozumie się przyznanie podmiotom prawa do samodzielnego kształtowania ich sytuacji prawnej.

Wybór prawa powinien być dokonany w sposób wyraźny i jednoznacznie wynikać z postanowień umowy lub okoliczności sprawy. Strony mogą dokonać wyboru prawa właściwego dla całej umowy lub tylko dla jej części.

Katarzyna Wójcik-Adamska

Podstawa prawna

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 593/2008 z 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (Rzym I); weszło w życie 17 grudnia 2009 r.