Nowe obowiązki dla przedsiębiorców

Dyrektywa uchwalona najpierw przez Parlament Europejski, a następnie przyjęta przez Radę Europy uchyla dyrektywę w sprawie ochrony konsumentów w odniesieniu do umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa (85/577/EWG) i dyrektywę w sprawie ochrony konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość (97/7/WE) oraz zmienia dyrektywę w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (93/13/EWG) i dyrektywę w sprawie niektórych aspektów sprzedaży towarów konsumpcyjnych i związanych z tym gwarancji (1999/44/WE).

Nowe przepisy mają przede wszystkim na celu osiągnięcie na obszarze Unii Europejskiej wysokiego poziomu ochrony praw konsumentów w przypadku umów zawieranych na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa. Ich celem jest także zapewnienie przedsiębiorcom Unii Europejskiej jednolitego otoczenia prawnego. Dyrektywa przewiduje bowiem pełną harmonizację przepisów, co oznacza, że państwa członkowskie nie mogą wprowadzać do swoich porządków prawnych przepisów odbiegających od tych ustanowionych w dyrektywie, zapewniających zarówno łagodniejszy, jak i surowszy poziom ochrony. Jest to istotne novum w porównaniu z obowiązującymi obecnie dyrektywami, które zakładają minimalny poziom harmonizacji.

Jedną z najbardziej charakterystycznych i odczuwalnych dla konsumentów zmian będzie wydłużenie do 14 dni okresu, w którym konsument może odstąpić od umowy zawartej na odległość bądź poza lokalem przedsiębiorstwa, bez ponoszenia jakichkolwiek konsekwencji z tego tytułu. Dla porównania w obecnym stanie prawnym zgodnie z ustawą z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny jest to 10 dni (dyrektywa 97/7/WE ustalająca minimalny poziom harmonizacji stanowi o 7 dniach). W celu odstąpienia od umowy konsument będzie mógł skorzystać bądź z formularza (jego wzór załączony został do dyrektywy), bądź złożyć jednoznaczne oświadczenie w jakikolwiek inny sposób.

Tak jak w dotychczasowym stanie prawnym konsument może wykonać prawo do odstąpienia od umowy bez podawania powodu i bez ponoszenia związanych z tym kosztów. W takim przypadku do obowiązków przedsiębiorcy należeć będzie niezwłoczny zwrot konsumentowi wszystkich otrzymanych płatności nie później niż 14 dni od dnia, kiedy uzyskał informację o odstąpieniu od umowy przez konsumenta. Godne uwagi jest, że ustawodawca unijny zdecydował się na doprecyzowanie kwestii kosztów związanych ze zwrotem towaru. Ustanowił, że co do zasady konsument ponosi bezpośrednie koszty zwrotu towarów, chyba że przedsiębiorca zgodził się je ponieść bądź też nie poinformował konsumenta, że musi ponieść te koszty.

Ważnym elementem dyrektywy jest doprecyzowanie i rozszerzenie w stosunku do obecnie obowiązujących regulacji zakresu informacji, które przedsiębiorca jest obowiązany przekazać konsumentowi. Przed zawarciem umowy musi on w sposób zrozumiały i wyczerpujący zostać poinformowany m.in. o łącznej cenie towarów (usług) wraz z podatkami bądź też o sposobie wyliczenia ceny, z uwzględnieniem dodatkowych opłat z tytułu transportu bądź usług pocztowych. W przypadku gdy przedsiębiorca nie jest w stanie obliczyć wcześniej tych kosztów, powinien przekazać konsumentowi informację, że takie koszty mogą w przyszłości powstać. Niewykonanie albo nieprawidłowe wykonanie tego obowiązku przez przedsiębiorcę wiązać się będzie z tym, że konsument nie będzie zobowiązany do poniesienia powyższych kosztów.

Niewątpliwie bardzo istotna z punktu widzenia konsumentów będzie również regulacja dotycząca opłat za korzystanie z poszczególnych sposobów płatności. Ustawodawca unijny wprowadził bowiem całkowity zakaz pobierania od konsumentów wszelkich opłat związanych z konkretnym sposobem płatności, które są wyższe od kosztów realnie poniesionych przez przedsiębiorcę z tego tytułu. Oznacza to, że wraz z wdrożeniem przepisów dyrektywy zniknąć powinny wszelkie dodatkowe opłaty związane przykładowo z dokonywaniem płatności kartą kredytową.

Jakkolwiek dyrektywa budzić może liczne kontrowersje, zwłaszcza wśród przedsiębiorców, na których nałożone zostaną nowe obowiązki, można mieć nadzieję, że przyczyni się do dalszego rozwoju handlu elektronicznego, także w wymiarze transgranicznym.

@RY1@i02/2011/236/i02.2011.236.07000080b.803.jpg@RY2@

HENRYK JACKOWSKI/BE&W

Zgodnie z nowymi przepisami wszystkie sklepy internetowe będą miały te same obowiązki bez względu na kraj, w którym działają

Anna Grzywińska

prawnik, SSW Spaczyński, Szczepaniak i Wspólnicy

Jakub Jędrzejewsk

 radca prawny, SSW Spaczyński, Szczepaniak i Wspólnicy