W jaki sposób dochodzić swoich praw od zagranicznych firm

Jeżeli podczas wakacji w innym kraju Unii Europejskiej zostaliśmy np. oszukani przez sprzedawcę, nie powinniśmy rezygnować z dochodzenia swoich praw. Od 1 stycznia 2009 r. we wszystkich krajach członkowskich (oprócz Danii) zastosowanie ma europejska procedura sądowa w sprawach drobnych roszczeń. Dzięki niej spory transgraniczne mają być rozwiązywane w prosty i szybki sposób.

Zanim jednak wystąpimy z naszymi roszczeniami na drogę postępowania sądowego, warto podjąć próbę ugodowego załatwienia sprawy. Może nam w tym pomóc Europejskie Centrum Konsumenckie, które działa także w Polsce.

Pierwszym krokiem na drodze do wyegzekwowania swoich praw u zagranicznego przedsiębiorcy powinno być złożenie u niego reklamacji. Należy to zrobić na piśmie - listownie lub (jeśli przedsiębiorca przewiduje taką drogę) e-mailem. Złożenie reklamacji jest bardzo ważne, jego brak może poważnie utrudnić bądź uniemożliwić dalsze skuteczne dochodzenie roszczeń. Formułując tekst pisma reklamacyjnego, możemy skorzystać z wzorca pisma reklamacyjnego,w języku angielskim. Możemy go znaleźć w internecie pod adresem www.konsument.gov.pl.

Jeżeli przedsiębiorca nie ustosunkuje się do naszej reklamacji lub jego odpowiedź nie będzie satysfakcjonująca, można zgłosić się po pomoc do Europejskiego Centrum Konsumenckiego. W tym celu wystarczy za pośrednictwem strony internetowej ECK złożyć skargę o charakterze transgranicznym. Skargę składa się na specjalnym formularzu, który można pobrać ze strony centrum. Skarga jest rozpatrywana w ramach informatycznego systemu Sieci Europejskich Centrów Konsumenckich. Pomoc udzielana jest konsumentowi bezpłatnie.

Europejskie Centrum Konsumenckie Polska nie zajmuje się rozpatrywaniem sporów pomiędzy polskimi konsumentami a przedsiębiorcami zarejestrowanymi w Polsce. W takich wypadkach należy zwracać się o pomoc do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. Adresy rzeczników można znaleźć na stronie www.uokik.gov.pl. Zazwyczaj ich biura są usytuowane w powiatowych lub gminnych urzędach. Pomoc udzielana przez rzeczników jest bezpłatna. Przed zgłoszeniem się do rzecznika należy jednak wysłać pismo reklamacyjne do przedsiębiorcy.

Po pobraniu skargi należy wybrać język polski. Przed kliknięciem pola "Złóż skargę", które pojawia się na samym początku, formularz należy wypełnić. Trzeba m.in. podać dane konsumenta składającego skargę oraz przedsiębiorcy. Ponadto w polu "Opis problemu" należy krótko opisać przedmiot sprawy. Trzeba więc m.in. opisać produkt lub usługę, wskazać, na czym polega istota problemu (np. brak dostawy produktu, wprowadzenie w błąd, wady produktu). Należy także wskazać, czy i w jaki sposób złożono reklamację.

Z kolei w polu "Oczekiwane rozwiązanie" możemy wybrać, czy chcemy np., aby wypłacono nam odszkodowanie, czy też domagamy się naprawy produktu. Warto zaznaczyć, że zwłaszcza żądania finansowe muszą być poparte odpowiednią dokumentacją (umowa, pismo reklamacyjne itp.). Formularz pozwala na dołączenie dokumentów.

Po wypełnieniu formularza należy kliknąć ikonkę "Złóż skargę". Jeżeli skarga została złożona poprawnie do ECK, na ekranie ukaże się odpowiedni komunikat z numerem nadania.

Jeśli formularz jest wypełniony nieprawidłowo, pojawi się komunikat wskazujący numery pól wymagających korekty i pola te zostaną automatycznie podkreślone na czerwono. W takim wypadku należy sprawdzić formularz skargi raz jeszcze i po korekcji błędów złożyć go jeszcze raz.

Warto wiedzieć, że przedsiębiorca nie ma obowiązku dostosować się do zaleceń Europejskiego Centrum Konsumenckiego. Jednak w wielu wypadkach interwencje takie wystarczają do rozwiązania sporu, gdyż firmy boją się utraty prestiżu.

Jeżeli jednak pomoc ECK nie poskutkuje i przedsiębiorca uparcie nie będzie chciał przychylić się do naszych żądań, możemy wystąpić na drogę sądową. Aby ułatwić konsumentom dochodzenie roszczeń w sporach transgranicznych, unijny ustawodawca wprowadził rozporządzenie (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lipca 2007 r. ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń.

Europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń zostało tak skonstruowane, aby konsumenci mogli w łatwy sposób wytaczać powództwa przed sądy państw członkowskich UE. Dlatego też uruchomienie tej procedury nie wymaga udziału profesjonalnego prawnika. W unijnym rozporządzeniu, które ustanawia ten tryb dochodzenia roszczeń, brak jest przymusu adwokackiego lub radcowskiego. Oznacza to, że konsument może wytoczyć powództwo samodzielnie.

Zgodnie z nim drobne roszczenia to żądania w sprawach cywilnych lub handlowych (w tym także konsumenckich), w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 2 tys. euro. Przy obliczaniu tej wartości nie należy uwzględniać odsetek, wydatków ani nakładów. Ponadto kwota ta nie może przekraczać 2 tys. euro w momencie wpłynięcia formularza pozwu do właściwego sądu lub trybunału. W sytuacji, gdy strona określi wysokość przedmiotu sporu w złotych, sąd przeliczy je na euro według kursu Narodowego Banku Polskiego.

Przez sprawę transgraniczną rozumie się sprawę, w której przynajmniej jedna ze stron ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie sądu lub trybunału rozpatrującego sprawę.

Postępowanie w sprawie drobnych roszczeń jest postępowaniem pisemnym. Rozpoczyna się wniesieniem pozwu, który musi mieć formę urzędowego formularza. Formularze są dostępne w sądach, można je pobrać także z internetu, np. ze strony Komisji Europejskiej.

Formularze, które należy wypełnić, wszczynając europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń, są dostępne na stronie internetowej Komisji Europejskiej pod adresem http://ec.europa.eu. Na stronie tej w zakładce "Atlas sądowniczy" znajdziemy program online ułatwiający wypełnienie formularzy. Program ten pozwala także zmienić język formularza po wypełnieniu i przed drukowaniem (tak aby osoba odbierająca formularz mogła przeczytać go we własnym języku) oraz przesłać formularz drogą elektroniczną. Ponadto za pośrednictwem "Atlasu" można określić właściwe sądy lub organy, do których należy skierować pisma w określonym celu.

Istotne jest, aby wnosząc powództwo, wykazać wszystkie konieczne szczegóły sprawy oraz dokładnie określić żądaną sumę pieniężną. Wniosek należy złożyć odpowiednią drogą, właściwą dla kraju, w którym sprawa jest prowadzona. W niektórych państwach, np. w Hiszpanii, można składać pisma faksem. Jednak w większości krajów należy je składać osobiście lub za pośrednictwem operatora pocztowego.

Jeżeli chodzi o sądy w Anglii i Walii, to środkami komunikowania się używanymi do wszczęcia europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń są przede wszystkim usługi pocztowe. Dopiero na późniejszym etapie strona ma możliwość wyboru sposobu komikowania się z sądem. Może wówczas składać pisma pocztą, faksem lub pocztą elektroniczną.

Po otrzymaniu prawidłowo wypełnionego formularza zgłoszenia roszczenia sąd przesyła pozwanemu pocztą formularz odpowiedzi wraz z kopią dokumentacji sprawy w terminie 14 dni. Pozwany powinien przesłać swoją odpowiedź w terminie 30 dni od daty otrzymania pozwu. Kopia odpowiedzi jest przekazana przez sąd powodowi w ciągu 14 dni od jej otrzymania. Powód otrzyma także dokumentację załączoną przez pozwanego do odpowiedzi na pozew.

Sąd musi wydać wyrok w ciągu 30 dni od otrzymania odpowiedzi od pozwanego. Przed wydaniem orzeczenia sąd może wystąpić o dodatkowe informacje albo zadecydować o przeprowadzeniu dowodów w sprawie lub też o wezwaniu stron na przesłuchanie. W takich wypadkach orzeczenie jest wydawane w terminie 30 dni od dnia zamknięcia rozprawy albo od otrzymania wszystkich niezbędnych informacji. Sąd wydaje swoje orzeczenie, nawet jeśli strony nie odpowiedzą na czas.

Orzeczenie wydane w jednym państwie członkowskim w ramach europejskiego postępowania w sprawie drobnych roszczeń jest uznawane i wykonywane w innym państwie członkowskim bez potrzeby stwierdzania wykonalności oraz bez możliwości sprzeciwienia się co do jego uznania. Na wniosek jednej ze stron sąd lub trybunał - bez dodatkowych opłat - wydaje zaświadczenie dotyczące orzeczenia w europejskim postępowaniu w sprawie drobnych roszczeń.

● stanu cywilnego, zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych oraz przedstawicielstwa ustawowego osób fizycznych,

● praw majątkowych wynikających ze stosunków małżeńskich, dziedziczenia oraz obowiązków alimentacyjnych,

● postępowań upadłościowych,

● ubezpieczeń społecznych,

● sądownictwa polubownego,

● prawa pracy,

● najmu lub dzierżawy nieruchomości, z wyłączeniem powództw dotyczących roszczeń pieniężnych,

● naruszenia prywatności i dóbr osobistych, w tym zniesławienia.

Małgorzata Kryszkiewicz

malgorzata.kryszkiewicz@infor.pl

Rozporządzenie (WE) nr 861/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lipca 2007 r. ustanawiające europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń (Dz.U. UE. L z 2007.199.1).