Wybór autoryzowanego dystrybutora tylko według ustalonych kryteriów

Producenci określonych kategorii produktów - w celu utrzymania jednolitego standardu sprzedaży wytwarzanych przez nich towarów oraz odpowiedniego dopasowania systemu sprzedaży do potrzeb i możliwości rynku - wykorzystują często system dystrybucji selektywnej. Podstawowym założeniem tego systemu jest umożliwienie sprzedaży towarów wyłącznie ograniczonej grupie dystrybutorów (tzw. dystrybutorzy autoryzowani), którzy zobowiązani są do niesprzedawania towarów dystrybutorom nieautoryzowanym (tzn. nie dopuszczonym przez producenta do sieci dystrybucyjnej) oraz niezależnym przedsiębiorcom.

Na gruncie prawa antymonopolowego system dystrybucji selektywnej może prowadzić do określonych ryzyk związanych w szczególności z utrudnianiem niezależnym przedsiębiorcom dostępu do oferty producenta, a w konsekwencji ograniczaniem skutecznej rywalizacji rynkowej. Dlatego też możliwość wprowadzenia takiego systemu uzależniona jest od spełnienia kilku podstawowych warunków. Jednym z nich jest, oprócz oceny siły rynkowej producenta i dystrybutorów, sposób formułowania przez producenta kryteriów, w oparciu o które dochodzi do wyselekcjonowania poszczególnych dystrybutorów.

W praktyce z uwagi na przyjęte kryteria producenci mogą prowadzić sprzedaż poprzez wykorzystanie modelu selektywnej dystrybucji jakościowej lub ilościowej, względnie modelu dystrybucji łączącej w sobie te dwa elementy.

W przypadku dystrybucji jakościowej kryteria są determinowane przede wszystkim przez charakter czy właściwości produktu. Producent ma bowiem obowiązek tak ustanowić kryteria doboru dystrybutorów, aby były one obiektywnie uzasadnione w świetle cech produktu, miały jednolity i niedyskryminacyjny charakter oraz nie wykraczały poza to, co jest konieczne dla zapewnienia skutecznej dystrybucji towarów. Producent nie powinien zatem odmawiać dostępu do sieci dystrybutorowi, który spełnia te wymogi.

Inny charakter ma natomiast dystrybucja ilościowa, w ramach której producent określa kryteria w taki sposób, że ograniczają one liczbę dystrybutorów w ramach sieci (np. poprzez określenie liczby dealerów przyporządkowanych do danego terytorium sprzedaży). W oparciu o istnienie tych kryteriów producent może odmówić dystrybutorowi dostępu do sieci poprzez wskazanie, że w określonej lokalizacji nie przewiduje utworzenia autoryzowanej sieci dystrybucyjnej. Jedną z branż, w których system dystrybucji ilościowej zyskał znaczną popularność, jest branża motoryzacyjna. Właśnie tej branży dotyczy jeden z ostatnich wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 14 czerwca 2012 r. (sprawa C-158/11). Trybunał stwierdził w nim, że w przeciwieństwie do systemu dystrybucji jakościowej, w ramach systemu dystrybucji ilościowej producent nie musi określić kryteriów doboru dystrybutora tak, aby były one obiektywnie uzasadnione i miały jednolity charakter dla wszystkich podmiotów wnioskujących o przyjęcie do sieci. W tym przypadku wystarczające jest takie określenie kryteriów doboru, które umożliwia ich dokładne sprawdzenie i ocenę z punktu widzenia zasad konkurencji.

Wyrok ten oznacza, że o ile w przypadku selektywnej dystrybucji jakościowej producenci muszą trzymać się ścisłych zasad, na podstawie których wyznaczają kryteria doboru dystrybutorów, o tyle dystrybucja ilościowa daje im większe możliwości w tym zakresie. Pamiętać należy jednak, że i w tym przypadku kryteria powinny być określone w sposób, który umożliwi ich weryfikację pod kątem zgodności z obowiązującymi regułami prawa antymonopolowego.

@RY1@i02/2012/127/i02.2012.127.21500020d.802.jpg@RY2@

Jarosław Fidala, Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy Sp. k

Jarosław Fidala

Kancelaria Prawna Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy Sp. k