Dyrektywa azotanowa utrudnia życie rolnikom

Komisja Europejska zarzuca Polsce niewystarczającą ochronę wód przed zanieczyszczeniami związkami azotu. Przede wszystkim chodzi o wyznaczenie zbyt małej powierzchni obszarów szczególnie narażonych (OSN).

Rekomendacje komisji

Wymóg wyznaczania takich rejonów wynika z tzw. dyrektywy w sprawie ochrony wód przed zanieczyszczeniami spowodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (91/676/EWG) zwanej dyrektywą azotanową. W Polsce została ona implementowana do ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 145). Komisja Europejska wezwała jeszcze w 2010 r. Polskę do usunięcia naruszeń, grożąc wniesieniem skargi do europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, gdyby władze nie podjęły odpowiednich kroków.

- Przykładem naruszenia był w latach 2008 - 2012 brak tzw. stref buforowych. W miejscach tych obowiązuje zakaz nawożenia - mówi Magda Sikorska, rzeczniczka prasowa Ministerstwa Środowiska.

KE rekomenduje Polsce objęcie całego kraju obszarami OSN. Takie rozwiązania wprowadziły już Austria, Dania, Finlandia, Niemcy, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Malta, Holandia i Słowenia. Tymczasem obecnie wyznaczone OSN stanowią tylko 1,49 proc. powierzchni naszego kraju i są najmniejsze w całej UE.

Tysiące do kontroli

Innych rozwiązań szuka jednak resort rolnictwa.

- Objęcie całej Polski strefą OSN spowodowałoby zwiększenie obciążeń dla wszystkich rolników korzystających z płatności bezpośrednich, gdyż musieliby zrealizować inwestycje dostosowujące gospodarstwa do wymagań dyrektywy - ostrzega Małgorzata Książyk, dyrektor Biura Prasowego Ministerstwa Rolnictwa.

- Ponadto należałoby objąć kontrolą w ramach wymogów wzajemnej zgodności znacznie większą liczbę rolników - wskazuje.

Oznacza to m.in., że sprawdzić trzeba by 15 tys. gospodarstw, a nie, jak obecnie 320.

- Na terenach OSN stwierdza się największą liczbę niezgodności - dodaje Małgorzata Książyk.

Można stwierdzić, że przy tym wariancie większa grupa rolników byłaby narażona na utratę płatności bezpośrednich z powodu nakładanych sankcji.

Weryfikacja

OSN-y ustalane są przez regionalne zarządy gospodarki wodnej raz na cztery lata i obecnie właśnie trwa ich weryfikacja. Podstawą do niej jest ekspertyza wykonana przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach. Prawo wodne, jak i rozporządzenie ministra środowiska z 23 grudnia 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mających na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych (Dz.U. z 2003 r. nr 4, poz. 44), nie nakłada obowiązku uzgadniania ustalania obszaru OSN z użytkownikami gruntów rolnych. Natomiast uzgadniany jest projekt programu działań na OSN, nie tylko z rolnikami, ale też z właściwymi organami administracji samorządowej, służbami ochrony środowiska i organizacjami ekologicznymi działającymi na danym terenie.

Zofia Jóźwiak

zofia.jozwiak@infor.pl