Jeśli zobowiązanie wykonano w znacznej części, miarkowanie kary umownej jest możliwe
Dwie spółki zawarły umowę o roboty budowlane. Generalny wykonawca (X sp. z o.o.) nie wykonał jednak określonych robót na czas. Inwestor (Y sp. z o.o.) obciążył go za to wysoką karą umowną, którą potrącił z wynagrodzenia spółki X. Ta nie zgadza się z tym, domaga się zapłaty potrąconego honorarium, twierdząc, że istnieją podstawy do miarkowania kary umownej z uwagi na fakt, iż zobowiązanie przed 1 października 2019 r. (tj. przed popadnięciem w stan zwłoki) zostało w znacznej części wykonane (bo zrealizowano prace w ponad 50 proc., na skutek czego interes spółki Y został zaspokojony w 80 proc.), a karę tę określono w stałej wysokości (70 tys. zł). Czy można powołać się na taki argument?
Tak. W literaturze wskazuje się, że możliwość miarkowania kary umownej ze względu na wykonanie zobowiązania w znacznej części powinna ograniczać się do przypadków, gdy kara ta ustalona jest w stałej wysokości, bez względu na zakres uchybień dłużnika. Jeżeli zaś strony w umowie zróżnicowały karę umowną w zależności od stopnia niewykonania zobowiązania lub rodzaju i wagi konkretnego uchybienia, to dłużnik nie może powoływać się na wykonanie zobowiązania w znacznej części jako na przesłankę miarkowania. A będzie tak wówczas, gdy kara umowna ustalona jest w postaci stawki dziennej bądź tygodniowej. Na powyższe argumenty powołał się m.in. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 5 marca 2019 r. (sygn. akt I AGa 194/18).
Także Sąd Najwyższy w wyroku z 26 stycznia 2011 r. (sygn. akt II CSK 318/10) przyjął, że miarkowanie kary umownej zastrzeżonej na wypadek zwłoki w spełnieniu całości świadczenia jest co do zasady dopuszczalne także ze względu na wykonanie przez dłużnika zobowiązania w znacznej części – z zaznaczeniem jednak, że zmniejszenie kary z powołaniem się na tę przesłankę zależy od konkretnych okoliczności faktycznych, które pozwalają ocenić, czy i ewentualnie w jakim stopniu częściowe wykonanie robót przed popadnięciem w zwłokę zaspokajało interes wierzyciela.
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.