Czy należy się odszkodowanie za bezprawny wyrok

Czytelnik informuje, że kupił od sąsiada auto półciężarowe w maju 2004 r. Sąsiad później jednak twierdził, że tylko mu je pożyczył. Sąd rejonowy nakazał czytelnikowi wydać pojazd.

- Wyrok został wykonany, mimo że zapłaciłem za samochód 60 tys. zł. Utraciłem auto i pieniądze. Jednak wspomniany wyrok okazał się bezprawny. Czy mogę wystąpić o odszkodowanie za błąd sądu - pyta pan Wiesław z województwa śląskiego.

Tak, jeśli tylko od uprawomocnienia się wyroku nie upłynęły dwa lata. Można domagać się od Skarbu Państwa (to będzie strona pozwana) odszkodowania w wysokości poniesionej straty materialnej w postaci wartości utraconego auta. Odszkodowanie może obejmować również utracone zarobki, które mógłby czytelnik osiągnąć, gdyby samochód posiadał. Musi więc udowodnić, że auto służyło mu przed rozprawą do działalności zarobkowej.

Skargę wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie. Nie może ono obejmować żądania przywrócenia stanu sprzed zaskarżonego orzeczenia. Należy się więc powołać na art. 417 kodeksu cywilnego, przy spełnieniu przesłanek wynikających z art. 424¹-424¹² kodeksu postępowania cywilnego, legitymując się orzeczeniem, które stało się prawomocne po wejściu w życie Konstytucji RP. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu przysługuje od orzeczenia drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, pod warunkiem, że takie orzeczenie wyrządziło szkodę. A zmiana lub jego uchylenie w drodze kasacji lub wznowienia postępowania jest niemożliwa.

Od 17 października 1997 r. do 1 września 2004 r. brak było uniwersalnego i powszechnego instrumentu procesowego umożliwiającego stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń. Trybunał Konstytucyjny uznał w wyroku z 8 grudnia 2009 r., że od 17 października 1997 r. do 1 września 2004 r. poszkodowani nie mogli efektywnie korzystać z przysługującego im prawa do sądu w zakresie postępowania odszkodowawczego. Skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej normy wyrażonej w art. 5 ustawy z 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (sygn. akt SK 34/08).

Katarzyna Żaczkiewicz

Art. 417 i następne kodeksu cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 424¹-424¹² kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).