Jak uzyskać klauzulę wykonalności, aby komornik nie odmówił wszczęcia egzekucji

Tylko na podstawie wniosku o wszczęcie egzekucji bez dołączonego do niego tytułu wykonawczego komornik nie przeprowadzi egzekucji wierzytelności. Umowa pożyczki oraz oświadczenie wierzyciela o nieuregulowaniu wierzytelności nie są tytułem wykonawczym.

Wniosek o wszczęcie egzekucji bez dołączonego tytułu wykonawczego jest opatrzony brakiem formalnym. Komornik po otrzymaniu takiego wniosku z brakiem zwraca się do wierzyciela o usunięcie braku w wyznaczonym przez siebie terminie, jeżeli wierzyciel tego nie uczyni, to wówczas wniosek podlega zwrotowi.

Tytuł wykonawczy jest podstawą do prowadzenia egzekucji o całe objęte nim roszczenie i ze wszystkich części majątku dłużnika, pod warunkiem że z treści tytułu nie wynika inny zakres egzekucji.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 12 czerwca 1996 r. w sprawie sygn. akt IIICZP 61/96, opublikowanym w OSNC nr 10 z 1996 r. poz. 132 stwierdził, że egzekucja wszczęta na podstawie wniosku, do którego nie dołączono tytułu wykonawczego wprawdzie jest egzekucją pozbawioną podstawy, ale czynności, które zostały podjęte w związku z nią, pozostają w mocy i zachowują skuteczność aż do chwili prawomocnego umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Podstawa prawna

Art. 776 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Jeżeli tytuł wykonawczy został wystawiony przeciwko dłużnikowi pozostającemu w związku małżeńskim, to wówczas stanowi on podstawę do prowadzenie egzekucji nie tylko z majątku osobistego dłużnika, ale także z pobranego przez niego wynagrodzenia za pracę i z dochodów uzyskanych z prowadzenia przez niego innej działalności zarobkowej oraz korzyści uzyskanych z praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej oraz z innych praw twórcy.

W taki sposób mogą być egzekwowane roszczenia przeciwko dłużnikowi, za które nie odpowiada małżonek dłużnika, czyli zaciągnięte bez zgody drugiego małżonka, zobowiązania, które nie wynikają z czynności prawnej, na przykład z czynu niedozwolonego, a także które powstały przed powstaniem wspólności małżeńskiej lub dotyczą majątku osobistego dłużnika.

Z uwzględnieniem tej regulacji prowadzona jest egzekucja, gdy wniosek egzekucyjny został złożony przez wierzyciela po 20 stycznia 2006 r.

Podstawa prawna

Art. 776¹ par. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, na podstawie której została rozszerzona wspólność majątkowa, nie wyłącza prowadzenia egzekucji z tych składników majątku, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby taka umowa nie została zawarta. Taka umowa nie jest więc skuteczna wobec wierzyciela i dlatego dłużnik i jego żona nie będą mogli skutecznie bronić swojego majątku, wytaczając powództwo przeciwegzekucyjne.

Umowa majątkowa małżonków jest skuteczna wobec wierzycieli, wówczas gdy udowodnią oni podczas rozpoznawania przez sąd powództwa przeciwegzekucyjnego, że wierzyciel o niej wiedział.

Tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko dłużnikowi pozostającemu w związku małżeńskim powinien określać treść i zakres świadczenia, które jest egzekwowane oraz osoby, na których rzecz i przeciwko którym prowadzone było postępowanie.

Podstawa prawna

Art. 776¹ par. 2 i 3 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Są jeszcze inne tytuły egzekucyjne. Oprócz prawomocnego orzeczenia sądu lub orzeczenia podlegającego natychmiastowemu wykonaniu takim tytułem może być na przykład ugoda zawarta przed sądem, wyrok sądu polubownego lub ugoda zawarta przed takim sądem, a także ugoda zawarta przed mediatorem. Aby jednak doszło do zawarcia ugody przed mediatorem lub sądem polubownym, a także do rozpoznania sprawy przez sąd polubowny, wyrazić na to zgodę muszą obie strony. Jeżeli dłużnik nie zgodzi się na mediacje lub postępowanie polubowne, to wówczas wierzyciel będzie mógł jedynie wnieść pozew do sądu powszechnego. Na rozpoznanie sprawy przez taki sąd nie jest potrzebna zgoda pozwanego.

Tytułami egzekucyjnymi mogą być także:

● orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu

● inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej

● akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji

Podstawa prawna

Art. 777 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Aby komornik mógł przeprowadzić egzekucję ze wspólnego majątku wspólników spółki cywilnej, wierzyciel musi przedstawić mu tytuł egzekucyjny wydany przeciwko wszystkim wspólnikom tej spółki. Spółka cywilna nie ma osobowości prawnej, a majątek jest wspólnym majątkiem wszystkich wspólników. Zdaniem Sądu Najwyższego nie ma ona także osobowości prawnej także w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z 26 stycznia 1996 r., sygn. akt III CZP 111/ 95 OSNC nr 5 z 1996 r., poz. 63).

Spółka cywilna nie może też brać udziału w postępowaniu egzekucyjnym jako osoba trzecia lub uczestnik niebędący stroną. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 28 stycznia 1993 r. (sygn. akt III CZP 168/ 92, opublikowana w OSNCP nr 6 z 1993 r., poz. 106).

Dlatego zobowiązania spółki cywilnej są zobowiązaniami wszystkich wspólników, za które odpowiadają solidarnie. Są one odrębne od ich zobowiązań osobistych, a wierzyciel osobisty wspólnika spółki cywilnej nie może domagać się egzekucji swojej należności z majątku wspólników. Gdyby jednak wspólnicy dokonali podziału zysku, to wówczas może skierować egzekucję do majątków odrębnych wspólników oraz do wierzytelności z tytułu udziału w zyskach. Może też zająć prawa do dokonania podziału zysku oraz prawa przysługujące wspólnikowi na wypadek wystąpienia ze spółki lub jej rozwiązania.

Podstawa prawna

Art. 778 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Aby przeprowadzić egzekucje z przedmiotów należących do masy spadkowej aż do momentu działu spadku, wierzyciel powinien uzyskać tytuł egzekucyjny przeciwko wszystkim spadkobiercom. Dlatego wierzyciel jednego ze spadkobierców aż do działu spadku nie może wszcząć egzekucji z ułamkowej części przedmiotów, które wchodzą w skład spadku. W takim przypadku mogą jedynie zająć prawa spadkobiercy, które w przyszłości w razie działu spadku mu przypadną.

Wyjaśniamy też, że do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko z masy spadkowej, odpowiada za nie solidarnie z pozostałymi spadkobiercami. Gdyby więc jeden ze spadkobierców uregulował roszczenia, to wówczas może żądać zwrotu pieniędzy od pozostałych spadkobierców w takich częściach, jakie odpowiadają wielkości ich udziałów. Dopiero gdy przyjmie spadek, odpowiada za nie z całego swojego majątku w stosunku do wielkości swojego udziału.

Spadkobierca dłużnika, który po nadaniu przeciwko niemu klauzuli wykonalności złożył oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, to nie może skutecznie domagać się ograniczenia klauzuli wykonalności do wartości stanu czynnego spadku. Może jedynie wytoczyć powództwo o pozbawienie tytułu wykonawczego.

Jeżeli ustanowiono zarządcę masy majątkowej oraz kuratora spadku bądź powołano wykonawcę testamentu, to wówczas do egzekucji z mienia poddanego ich pieczy będzie konieczny tytuł wykonawczy wydany przeciwko tym osobom.

Przejście obowiązków na zarządcę masy majątkowej, kuratora spadku lub wykonawcę testamentu może zostać stwierdzone jedynie w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności. Natomiast w takim przypadku dłużnik może się bronić i powoływać na ograniczenie odpowiedzialności tylko wówczas, gdy ograniczenie takie zostało zastrzeżone w tytule wykonawczym. W innej sytuacji są: zarządca masy spadkowej, kurator spadku lub wykonawca testamentu. Oni mają prawo powoływać się na ograniczona odpowiedzialność, nawet wówczas gdy takie ograniczenie nie zostało ujęte w tytule wykonawczym.

Podstawa prawna

Art. 779, 780 i 840 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz