Kiedy postanowienia zawarte w umowie mogą zostać unieważnione

@RY1@i02/2010/243/i02.2010.243.183.013c.001.jpg@RY2@

Rafał Staniszewski, radca prawny z Zespołu Kancelarii Prawnej "Caton"

Jeżeli postanowienia zapisane w kontrakcie rażąco naruszają interesy jednej ze stron i w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami kształtują jej prawa i obowiązki, wtedy mogą zostać unieważnione. Przez pojęcie dobre obyczaje należy rozumieć zespół norm pozaprawnych - norm moralnych i obyczajowych, powszechnie przyjętych w stosunkach gospodarczych. Artykuł 385 kodeksu cywilnego określa postępowanie, jakie należy podjąć, by dokonać oceny zgodności zapisanych w umowie postanowień z dobrymi obyczajami. Nie można się ograniczać jedynie do analizy samej treści klauzuli umowy, ale trzeba ją rozpatrywać w szerszym kontekście, biorąc pod uwagę okoliczności zawarcia umowy. Dla ułatwienia sądom kwalifikacji klauzul umowy jako niedozwolonych art. 385 k.c. podaje katalog typowych klauzul niedozwolonych. Obejmuje ona klauzule, które ograniczają lub wyłączają odpowiedzialność przedsiębiorcy, przekazują przedsiębiorcy kontrolę nad treścią postanowień i wykonaniem umowy umożliwiają przedsiębiorcy kształtowanie niekorzystnego dla kontrahenta czasu trwania umowy lub w inny sposób naruszają równowagę kontraktową. Tego rodzaju klauzule umieszczone w treści umowy są więc z mocy prawa nieważne i nie wiążą kontrahenta. Katalog niedozwolonych postanowień umownych umieszczony w art. 385 k.c. jest otwarty. Zawiera najczęściej spotykane w praktyce klauzule. Ich wspólną cechą jest nierównomierne rozłożenie praw, obowiązków i ryzyka między stronami kontraktu, które prowadzi do zachwiania równowagi kontraktowej. Za niedozwolone uznane więc będzie każde postanowienie w umowie, które przyznaje przedsiębiorcy uprawnienie do jednostronnego kształtowania stosunku zobowiązaniowego.

not. POL