Jakie prawa przysługują pasażerom, gdy zaginął bagaż lub odwołano lot

Zaginięcie lub uszkodzenie bagażu należy zgłosić przewoźnikowi lub przedstawicielowi linii lotniczych, bezzwłocznie przy odbiorze bagażu, w porcie przylotu przed opuszczeniem strefy odbioru bagażu i kontroli celnej. Przewoźnik lub jego przedstawiciel sporządza wówczas protokół pisemny zaginięcia lub uszkodzenia bagażu (PIR). Należy zachować kupon nadania bagażu, protokół (PIR), bilet lotniczy, odcinek karty pokładowej. Aby ubiegać się o odszkodowanie, należy również wystosować do danych linii lotniczych pisemną reklamację. Zgodnie z Konwencją Montrealską można dochodzić odszkodowania w wysokości ok. 1230 euro (1000 SDR) W przypadku bagażu rejestrowanego przewoźnik ponosi odpowiedzialność nawet wtedy, gdy nie jest winien uszkodzenia bagażu, chyba że bagaż był wadliwy. W przypadku bagażu nierejestrowanego przewoźnik jest odpowiedzialny tylko wówczas, gdy szkoda wystąpiła z jego winy.

Nie ma jednak przepisów, które regulowałyby sposób wyceny zaginionych rzeczy. Większość osób nie posiada przecież paragonów czy rachunków za zakup walizki oraz rzeczy codziennego użytku zapakowanych do bagażu. Najczęściej linie lotnicze są skłonne zwrócić pasażerom wydatki poniesione na niezbędne zakupy zrobione w trakcie oczekiwania na opóźniony bagaż. Żądania pasażerów, którzy nie zachowali rachunków, są jednak zwykle odrzucane. Co więcej, w regulaminach linii lotniczych widnieje cała lista przedmiotów, za które przewoźnik nie bierze odpowiedzialności - na przykład sprzęt elektroniczny czy biżuteria.

W razie opóźnień przy przewozie bagażu przewoźnik lotniczy ponosi odpowiedzialność za szkodę, o ile nie zastosował wszystkich możliwych środków zaradczych, aby jej uniknąć lub gdy zastosowanie takich środków było niemożliwe. Odpowiedzialność za opóźnienia przy przewozie bagażu jest jednak ograniczona do około 1230 euro (1000 SDR). Pasażer powinien złożyć pisemną reklamację w ciągu 21 dni od daty dostarczenia bagażu.

Konwencja Montrealska z 28 maja 1999 r., której treść jest zatwierdzona do stosowania we Wspólnocie Europejskiej Rozporządzeniem nr 2027/97 i uzupełniona Rozporządzeniem nr 889/2002.

Pasażerom samolotów opóźnionych o co najmniej trzy godziny należy się odszkodowanie tak samo jak pasażerom lotów odwołanych. Takie opóźnienie nie rodzi jednak prawa do odszkodowania, jeżeli było spowodowane nadzwyczajnymi okolicznościami, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia przez przewoźnika wszelkich racjonalnych środków. Co więcej, zwrot pełnego kosztu biletu po cenie, za jaką został kupiony, przysługuje dopiero, gdy opóźnienie wynosi co najmniej 5 godzin. Gdy lot nie służy już jakiemukolwiek celowi związanemu z pierwotnym planem podróży pasażera, otrzyma on zwrot nawet za już odbytą część podróży, wraz z lotem powrotnym do pierwszego miejsca odlotu, w najwcześniejszym możliwym terminie.

Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 19 listopada 2009 r. (w połączonych sprawach C-402/07 i C-432/07).

Powództwo o odszkodowanie z powodu odwołania lotu może być wniesione - wedle wyboru zainteresowanego pasażera - do sądu, w którego okręgu znajduje się miejsce odlotu, albo do sądu, w którego okręgu znajduje się miejsce przylotu. Miejscem zapewniającym najściślejszy związek pomiędzy umową a sądem właściwym jest bowiem miejsce, gdzie zgodnie z umową ma nastąpić główne świadczenie usług. Należy również przypomnieć, że powód zachowuje możliwość wystąpienia z roszczeniami przed sądem miejsca zamieszkania dłużnika, czyli przed sądem, w okręgu którego przewoźnik lotniczy ma swą siedzibę statutową, główny organ zarządzający lub główne przedsiębiorstwo.

Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z 9 lipca 2009 r., sygn. akt C-204/08

Przewoźnicy sprzedają często więcej biletów niż jest miejsc na pokładzie, licząc na to, że część pasażerów zrezygnuje z podróży. Kiedy brakuje miejsc, przewoźnik ma obowiązek spróbować znaleźć ochotników, którzy zgodzą się nie lecieć tym lotem. Przewoźnik musi zapewnić takim osobom wybór między innym rejsem w wybranym a zwrotem ceny biletu. Jeśli odwołany lot jest kolejnym etapem połączenia, pasażer ma prawo do bezpłatnego powrotu do portu, z którego się ono zaczynało. Przewoźnik może oprócz tego zaoferować ochotnikom dodatkowe korzyści. Jeżeli zmiana trasy powoduje zmianę portu docelowego na inny, ale obsługujący to samo miasto lub region, pasażerowi przysługuje prawo do bezpłatnego transportu albo do portu wskazanego na bilecie lub do innego, uzgodnionego z przewoźnikiem, miejsca (np. do centrum miasta).

Jeżeli pasażer nie zmieści się do samolotu, przysługuje mu wyżywienie i nocleg w hotelu, odpowiednio do czasu oczekiwania na następny lot, wraz z darmowym transportem między hotelem a lotniskiem. Ponadto ma prawo do dwóch bezpłatnych połączeń telefonicznych, faksów lub e-maili. Przysługują mu również wszystkie prawa, które mają ochotnicy (prócz korzyści, które przewoźnik proponuje dobrowolnie ochotnikom), a wysokość odszkodowania, które przewoźnik dodatkowo musi wypłacić, jest prawnie określona, i wynosi:

● 250 euro w przypadku rejsów do 1500 km;

● 400 euro w przypadku rejsów wewnątrz UE powyżej 1500 km i między 1500 a 3500 km w przypadku rejsów poza UE;

● 600 euro dla pozostałych rejsów.

Odszkodowania te będą o połowę mniejsze, jeśli przewoźnikowi uda się zaproponować rejs, który pozwoli dotrzeć do portu docelowego z maksymalnie 4-godzinnym opóźnieniem.

Art. 4 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów (Dz.U. L 46 z 17 lutego 2004 r.).

Opisane wyżej prawa dotyczą wszystkich lotów, nie tylko tradycyjnych lub tanich linii lotniczych, ale także czarterów, jeżeli lot rozpoczyna się z portu w UE albo jest lotem wykonywanym przez przewoźnika unijnego do portu w UE. Aby móc dochodzić tych praw, wystarczy, że podróżny stawi się w odpowiednim czasie do odprawy biletowo-bagażowej. Obsługa lotu ma obowiązek poinformować o przysługujących nam prawach. W przypadku opóźnienia, odwołania lotu lub nadmiernej liczby pasażerów na dany lot, obsługa musi udostępnić tekst opisujący prawa pasażerów. Dla osób niewidomych lub słabowidzących musi być dostępny tekst w alternatywnej formie, umożliwiający zapoznanie się z nim.

Art. 14 Rozporządzenia nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów (Dz.U. L 46 z 17 lutego 2004 r.).

Katarzyna Wójcik-Adamska

katarzyna.wojcik@infor.pl