Jakie sankcje grożą za odmowę przedstawienia dowodów

sędzia sądu okręgowego w Legnicy

W postępowaniu przed sądem odmowa przedstawienia przez stronę dowodów lub wykonania zarządzeń może wywołać ujemne konsekwencje dla strony. Przede wszystkim sąd pracy w ramach swobodnej oceny dowodów, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału oceni, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 14 lutego 1996 r. (II CRN 197/95, LEX nr 24748) przy uwzględnieniu ogólnej zasady procesowej, że strony obowiązane są zaofiarować sądowi dowody potrzebne do rozstrzygnięcia sprawy, a przy tym dawać wyjaśnienia zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek - nieuzasadniona odmowa strony, stwarzająca przeszkodę stawianą przez nią w przeprowadzeniu dopuszczalnego dowodu - może być przez sąd oceniona bardzo negatywnie dla strony odmawiającej przy analizowaniu w sprawie ostatecznego wyniku postępowania dowodowego. Sąd pracy może w szczególności uznać twierdzenie tej strony za nieudowodnione lub przyjąć za prawdziwe twierdzenia strony przeciwnej (por. wyrok SN z 6 lutego 1975, II CR 844/74, LEX nr 7656). Utrudnienia lub przeszkody stawiane przez stronę mogą wiązać się z odmową przedstawienia dokumentu, z niewskazaniem, gdzie ten dokument się znajduje, z odmową zeznawania, złożenia przyrzeczenia lub próby pisma celem ustalenia - za pomocą dowodu z opinii biegłego grafologa - autentyczności podpisu. Odnosi się to także do wszelkich wypadków udaremnienia postępowania choćby poprzez zniszczenie dowodów (np. zniszczenie ewidencji czasu pracy w sprawie o wygrodzenie za godziny nadliczbowe). Wszystkie te zachowania strony mogą spowodować ostatecznie przegranie przez nią sprawy przed sądem pracy.

Wskazać też trzeba, że zasadą w procesie cywilnym jest to, że niewykonanie zarządzeń sądu nie łączy się ze stosowaniem wobec strony środków represji. W postępowaniu przed sądem pracy wprowadzono jednak wyjątek od tej zasady. Wynika on z treści art. 475 k.p.c. Stanowi on, że jeżeli strona bez usprawiedliwionych powodów nie wykona w toku postępowania postanowień lub zarządzeń, sąd może skazać ją na grzywnę według przepisów o karach za niestawiennictwo świadka i odmówić przyznania kosztów lub zastosować jeden z tych środków; nie może jednak nakazać przymusowego sprowadzenia jej do sądu. Gdy stroną tą jest jednostka organizacyjna, grzywnie podlega pracownik odpowiedzialny za wykonanie postanowień lub zarządzeń, a w razie niewyznaczenia takiego pracownika lub niemożności jego ustalenia - kierownik tej jednostki. Może to dotyczyć osobistego stawiennictwa w sądzie, przedstawienia ważnych dokumentów np. akt osobowych, ewidencji czasu pracy pracownika. Podkreślić jednak trzeba, że dla ukarania strony grzywną konieczne jest jednak to, aby niewykonanie przez stronę zarządzenia sądu nastąpiło bez usprawiedliwionych powodów.

Art. 233 par. 2, art. 475 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz.296 z późn. zm.)