Czy agencja może skorzystać z prawa pierwokupu

Czytelnik jest zainteresowany zakupem nieruchomości rolnej o powierzchni 4,76 ha.

- Nie jestem rolnikiem. Czy w związku z tym Agencja Nieruchomości Rolnych będzie miała pierwszeństwo w zakupie tej działki - pyta pan Adrian z Łukowa.

Od 8 lipca 2010 roku obowiązują nowe zasady zakupu małych nieruchomości rolnych. Wskutek nowelizacji ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego z 6 maja 2010 r. ograniczono uprawnienia Agencji Nieruchomości Rolnych do pierwokupu tylko w odniesieniu do nieruchomości rolnych o powierzchni co najmniej 5 ha.

Podobny limit areału został wprowadzony w art. 4 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego. Przewiduje on teraz, że jeżeli przeniesienie własności nieruchomości rolnej o powierzchni nie mniejszej niż 5 ha następuje w wyniku zawarcia umowy innej niż umowa sprzedaży, agencja działająca na rzecz Skarbu Państwa może złożyć oświadczenie o nabyciu tej nieruchomości za zapłatą równowartości pieniężnej.

Wcześniej ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego miała zastosowanie do wszelkich nieruchomości bez względu na ich powierzchnię, z wyłączeniem nieruchomości przeznaczonych w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego na cele nierolne. Powodowało to, że 80 proc. spośród około tysięcy umów przekazywanych rocznie do Agencji Nieruchomości Rolnych dotyczyło nieruchomości o powierzchni poniżej 1 hektara.

Ograniczenie powierzchni nieruchomości rolnych, w stosunku do których agencji służy prawo pierwokupu lub uprawnienie do nabycia nieruchomości rolnej, skróciło znacznie czas przenoszenia własności nieruchomości oraz zmniejszyło ilość czynności biurokratycznych wykonywanych przez pracowników agencji.

Generalną zasadą przyjętą w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego jest to, że w przypadku sprzedaży nieruchomości rolnej przez osobę fizyczną lub osobę prawną inną niż agencja prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy. Jest tak jednak, gdy umowa dzierżawy została zawarta w formie pisemnej i ma datę pewną oraz była wykonywana co najmniej 3 lata, licząc od tej daty, oraz nabywana nieruchomość wchodzi w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy lub jest dzierżawiona przez spółdzielnię produkcji rolnej.

Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. O treści umowy sprzedaży nieruchomości rolnej należy zawiadomić dzierżawcę, jeżeli umowa dzierżawy trwała co najmniej 3 lata od dnia jej zawarcia.

adam.makosz@infor.pl

Art. 1 i 2 ustawy z 6 maja 2010 r. o zmianie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. z 2010 r. nr 110, poz. 725).