W jaki sposób i z jakiego powodu wolno zmienić nazwisko

Czy po ślubie zawsze trzeba zmienić nazwisko

@RY1@i02/2012/078/i02.2012.078.18300150f.813.jpg@RY2@

Po ślubie córka może zachować nazwisko, które do tej pory nosiła. Każdy z przyszłych małżonków decyduje bowiem sam o tym, jakie nazwisko będzie nosił po zawarciu małżeństwa. Ma do wyboru następujące możliwości: zachowuje wyłącznie dotychczasowe nazwisko, przyjmuje wyłącznie nazwisko drugiego małżonka bądź łączy swoje dotychczasowe nazwisko z nazwiskiem drugiego małżonka.

Możliwość zmiany nazwiska ma więc nie tylko kobieta, lecz również mężczyzna, który po ślubie może posługiwać się wyłącznie nazwiskiem żony albo używać dwuczłonowego nazwiska, czyli swojego oraz żony.

Nazwisko utworzone w wyniku połączenia nie może składać się z więcej niż dwóch członów. Gdyby więc dotychczasowe nazwisko jednego z małżonków było dwuczłonowe, to po połączeniu go z nazwiskiem drugiego małżonka nie może mieć trzech członów. W takim przypadku do jednoczłonowego nazwiska małżonka dodaje się tylko jeden człon z dotychczasowego nazwiska drugiego małżonka.

O nazwisku, które każdy z małżonków będzie nosił po ślubie, decyduje jego oświadczenie, które złoży przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego bezpośrednio po zawarciu małżeństwa albo przed sporządzeniem przez kierownika zaświadczenia o braku okoliczności, które wyłączają zawarcie małżeństwa. Gdy małżonkowie nie złożą takiego oświadczenia, to wówczas przyjmuje się, że każdy z nich zachowuje swoje dotychczasowe nazwisko.

Nazwisko, które będą nosili małżonkowie po ślubie, zostaje wpisane do aktu małżeństwa na podstawie pisemnych oświadczeń złożonych przez nich w tej sprawie.

Podstawa prawna

Art. 25 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Art. 62 ustawy z 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 161, poz. 1688 z późn. zm.).

Czy po rozwodzie trzeba wrócić do dawnego nazwiska

@RY1@i02/2012/078/i02.2012.078.18300150f.814.jpg@RY2@

Mąż nie może zmusić rozwiedzionej żony do powrotu do nazwiska, które nosiła przed zawarciem małżeństwa. Natomiast żona, która po ślubie zmieniła swoje dotychczasowe nazwisko, może sama dobrowolnie podjąć decyzję o powrocie do poprzedniego. W tym celu powinna w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego złożyć oświadczenie przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego o powrocie do nazwiska, które nosiła przed zawarciem małżeństwa.

Od tej zasady o dobrowolnym podjęciu decyzji o powrocie do poprzedniego nazwiska przez małżonka, który je zmienił, przepisy nie dopuszczają żadnych wyjątków, np. związanych z tym, z czyjej winy został orzeczony rozwód. Przy tym takim poprzednim nazwiskiem nie musi być wcale nazwisko rodowe żony, ale np. może to być nazwisko jej poprzedniego męża.

W razie niezłożenia oświadczenia w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego można powrócić do poprzedniego nazwiska wyłącznie w trybie administracyjnym.

Podstawa prawna

Art. 59 ustawy z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.).

Czy wniosek trzeba złożyć na piśmie

@RY1@i02/2012/078/i02.2012.078.18300150f.815.jpg@RY2@

Zmiana nazwiska następuje wyłącznie na pisemny wniosek osoby, która ubiega się o zmianę, złożony osobiście do kierownika urzędu stanu cywilnego. Gdy wnioskodawca mieszka za granicą, to wówczas może złożyć wniosek za pośrednictwem konsula. Składając wniosek osobiście w urzędzie stanu cywilnego lub do konsula, należy przedstawić do wglądu dokument stwierdzający tożsamość.

Jeżeli pisemny wniosek nie zostanie złożony osobiście lub za pośrednictwem konsula, to wówczas podpis na nim osoby zainteresowanej powinien zostać notarialnie poświadczony.

We wniosku należy podać następujące dane osoby, której zmiana dotyczy: imię lub imiona, nazwisko oraz nazwisko rodowe, adres miejsca zameldowania na pobyt stały lub okres ostatniego pobytu stałego. Natomiast w razie braku takiego miejsca wskazuje się adres pobytu czasowego, który trwa ponad trzy miesiące. Oprócz tego wniosek zawiera też numer PESEL i nazwisko, na jakie ma nastąpić zmiana. Trzeba go również uzasadnić (np. podać, dlaczego nazwisko w dotychczasowym brzmieniu wnioskodawca uważa za ośmieszające bądź za mające dziwne brzmienie).

Razem z wnioskiem o zmianę nazwiska należy złożyć następujące załączniki: odpis zupełny aktu urodzenia, odpis zupełny aktu małżeństwa, odpisy zupełne aktów urodzenia małoletnich dzieci, jeżeli zmiana nazwiska rozciąga się również na nie. Jednakże takiej dokumentacji nie dołącza się wówczas, gdy akty urodzenia i małżeństwa zostały sporządzone w tym urzędzie stanu cywilnego, w którym wnioskodawca ubiega się o zmianę nazwiska.

Podstawa prawna

Art. 9 - 12 ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. nr 220, poz. 1414 z późn. zm.).

Czy cudzoziemiec może spolszczyć nazwisko

@RY1@i02/2012/078/i02.2012.078.18300150f.816.jpg@RY2@

Ale tylko w pewnych przypadkach. Nazwisko mogą zmienić cudzoziemcy, którzy mieszkają w Polsce, pod warunkiem że nie posiadają obywatelstwa żadnego państwa, natomiast w Polsce mają miejsce stałego pobytu, a także cudzoziemcy, którzy uzyskali w Polsce status uchodźcy. Jednakże uchodźcy mogą zmienić nazwisko wyłącznie z powodów związanych z zagrożeniem prawa do życia osoby występującej z wnioskiem o zmianę bądź z zagrożeniem jej zdrowia, wolności albo bezpieczeństwa osobistego.

Decyzję o wyrażeniu zgody na zmianę nazwiska bądź o odmowie wyrażenia zgody na taką zmianę wydaje kierownik urzędu stanu cywilnego właściwy ze względu na miejsce pobytu stałego osoby, która złożyła wniosek.

Gdy nie można określić miejsca stałego pobytu wnioskodawcy, decyzję podejmuje kierownik urzędu stanu cywilnego (albo jego zastępca) właściwego ze względu na ostatnie miejsce stałego pobytu wnioskodawcy. Gdy również tego miejsca nie można ustalić, sprawę rozstrzyga kierownik (albo zastępca) urzędu stanu cywilnego właściwy dla miasta stołecznego Warszawy.

Podstawa prawna

Art. 2, 4 i 12 ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. nr 220, poz. 1414 z późn. zm.).

Czy można zmienić nazwisko na historyczne

@RY1@i02/2012/078/i02.2012.078.18300150f.817.jpg@RY2@

Osoba, która składa wniosek o zmianę nazwiska, nie może ubiegać się o nadanie jej nazwiska historycznego, wsławionego w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej, albo wojskowej. Od tej zasady dopuszczalny jest wyjątek tylko dla wnioskodawców, którzy mają członków rodziny o takim nazwisku.

Wniosek o zmianę można złożyć tylko z ważnych powodów, np. wówczas, gdy dotyczy on nazwiska ośmieszającego, nielicującego z godnością człowieka, o brzmieniu niepolskim lub mającym formę imienia. Oprócz tego zmiana może też polegać na zmianie dotychczasowego na faktycznie używane albo na nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione.

Zmiana nie musi dotyczyć wyłącznie zmiany na inne nazwisko, ale może polegać na zmianie pisowni lub przyjęciu formy nazwiska właściwej dla rodzaju żeńskiego albo męskiego, np. nadaniu mu końcówki -ska dla kobiety lub -ski dla mężczyzny. Zmienione nazwisko nie może składać się z więcej niż dwóch członów.

Podstawa prawna

Art. 3 - 6 ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. nr 220, poz. 1414 z późn. zm.).

Czy zmiana nazwiska rodziców obejmie też dzieci

@RY1@i02/2012/078/i02.2012.078.18300150f.818.jpg@RY2@

Gdy nazwisko zmieniają oboje rodzice, to wówczas ta zmiana obejmuje również małoletnie dzieci oraz dzieci, które dopiero w przyszłości urodzą się w tym małżeństwie. Zostanie więc zmienione nazwisko, które miały nosić zgodnie z treścią wpisu do aktu małżeństwa ich rodziców. Natomiast zgoda dziecka na zmianę nazwiska potrzebna jest wówczas, gdy w chwili dokonywania formalności ukończyło ono 13 lat.

Jeżeli jednak nazwisko zmienia tylko jeden rodzic, to zmiana ta obejmuje małoletnie dzieci pod warunkiem, że drugi wyraził na to zgodę. Zgoda tego rodzica nie jest potrzebna tylko wówczas, gdy nie ma on pełnej zdolności do czynności prawnych bądź nie żyje albo nie jest znany lub został pozbawiony władzy rodzicielskiej.

Zdarza się, że rodzice dziecka nie będą się mogli porozumieć co do zmiany jego nazwiska. Wtedy każdy z nich może się zwrócić do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na zmianę nazwiska dziecka.

Taką zgodę rodzic (albo rodzice) muszą wyrazić przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego (albo jego zastępcy) właściwym według miejsca stałego pobytu wnioskodawcy albo ostatniego miejsca jego stałego pobytu, a gdy nie można takich miejsc ustalić, to właściwego dla m.st. Warszawy. Mogą też wyrazić zgodę w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, a gdy mieszkają za granicą, to za pośrednictwem konsula.

Podstawa prawna

Art. 8 ustawy z 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. nr 220, poz. 1414 z późn. zm.).

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl