Kiedy wnosi się pozew zbiorowy

Półtora roku temu ziemia i wody gruntowe w miejscowości, w której mieszka czytelnik, zostały zatrute przez zakład przemysłowy produkujący wyroby chemiczne. Wielu rolników poniosło wówczas szkody, ponieważ straciło uprawy i zwierzęta. Odszkodowanie, jakie do tej pory uzyskali od firm ubezpieczeniowych, pokryło zaledwie połowę poniesionych strat. Chcą żądać wyrównania pozostałej wysokości szkody od zakładu odpowiedzialnego za zatrucie. Czy mogą wnieść pozew zbiorowy? A jeśli tak, co powinien on zawierać?

Pokrzywdzeni mieszkańcy, którzy ponieśli straty materialne na skutek wylania rzeki, mogą wnieść pozew zbiorowy, pod warunkiem że wystąpi z nim co najmniej 10 osób. Muszą też dochodzić roszczeń jednego rodzaju opartych na tej samej podstawie faktycznej. Wymóg ten zostanie spełniony wówczas, gdy będą domagali się odszkodowania za spowodowane tą samą powodzią szkody w swoim mieniu (np. tylko mieszkalne lub polegające na zniszczeniu upraw). Natomiast wysokość roszczenia każdego członka grupy musi zostać ujednolicona. W praktyce oznacza to, że osoby, które wnoszą pozew, powinny zostać podzielone na podgrupy (liczące co najmniej dwie osoby). W pozwie zbiorowym należy się domagać ujednoliconej kwoty dla pokrzywdzonych należących do tej samej podgrupy, wskazując przy tym wysokości roszczenia każdego z członków podgrupy.

Decydując się na dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym, pokrzywdzeni mieszkańcy powinni ustanowić swojego reprezentanta, który wytoczy powództwo przed sądem okręgowym. Pozwy zbiorowe rozpoznaje bowiem zawsze w pierwszej instancji sąd okręgowy w składzie trzech sędziów zawodowych.

Reprezentantem może zostać jeden z pokrzywdzonych będący członkiem grupy albo powiatowy lub miejski rzecznik konsumentów. Prowadzić on będzie postępowania we własnym imieniu, ale na rzecz wszystkich członków grupy.

W dodatku powód musi być przed sądem zastępowany przez adwokata lub radcę prawnego, o ile sam nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem.

Pozew powinien zawierać oświadczenie powoda o tym, że działa on w charakterze reprezentanta grupy. Natomiast należy do niego dołączyć oświadczenia członków grupy o tym, że do niej przystąpili oraz, że wyrażają zgodę na reprezentowanie ich przez konkretną osobę. Dołącza się też umowę reprezentanta grupy z pełnomocnikiem, w której wskazany jest sposób wynagrodzenia pełnomocnika. Wynagrodzenie może zostać określone w wysokości nieprzekraczającej 20 proc. kwoty zasądzonej na rzecz powoda.

Zaletą pozwu zbiorowego są znacznie niższe koszty postępowania (bo tylko do 2 proc. wartości roszczenia) niż w razie wniesienia pozwu tradycyjnego (5 proc. wartości roszczenia). W dodatku koszty postępowania rozkładają się na członków grupy. Natomiast przepisy o kosztach sądowych nie przewidują dla członków grupy możliwości uzyskania zwolnienia od nich.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Podstawa prawna

Ustawa z 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (Dz.U. z 2010 r. nr 7, poz. 44).