Alimenty należne starszym

Utrzymujący się ze skromnej renty rodzice mogą domagać się od swoich krewnych w linii prostej (dzieci), aby płacili na ich rzecz alimenty. Gdy nie będą dobrowolnie łożyć na ich utrzymanie, to wówczas mogą złożyć pozew do sądu. Każdy rodzic musi jednak wnieść sprawę osobno, nawet wówczas gdy mieszkają razem i utrzymują się z jednej renty wypłacanej przez ZUS tylko jednemu z nich.

Rodzic w niedostatku

Aby dziecko było zobowiązane do płacenia alimentów, rodzic powinien znajdować się w niedostatku. Chodzi o takie sytuacje, w których ubiegający się o alimenty sam nie może zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb w całości lub w części, a np. z powodu złego stanu zdrowia lub wieku nie ma żadnych szans na zarobkowanie. Nie ma też żadnego majątku, który mógłby spieniężyć, a uzyskaną gotówkę przeznaczyć na wyżywienie, ubranie, leki, opłaty za mieszkanie i media, rehabilitację i wizyty u lekarzy.

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Dlatego ojciec lub matka znajdujący się w niedostatku mogą pozwać o alimenty tylko niektóre ze swoich dzieci i nie żądać świadczeń od pozostałych, które są w znacznie gorszej sytuacji materialnej (np. utrzymują się z renty, zasiłku dla bezrobotnych lub ze świadczeń z opieki społecznej). Powód sam decyduje o tym, kogo pozywa, a także jakiej kwoty domaga się od niego. Z uwagi na sytuację materialną poszczególnych pozwanych może od każdego z nich żądać alimentów w innej wysokości.

Zdarza się, że starszy człowiek nie ma dzieci albo one również znajdują się w niedostatku. Wtedy ma prawo żądać alimentów od swojego rodzeństwa, pod warunkiem że znajdują się w znacznie lepszej od niego sytuacji materialnej. Obowiązuje bowiem zasada, że w stosunku do rodzeństwa zobowiązany może uchylić się od płacenia, gdy byłoby to połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla niego i jego rodziny.

Rodzina przed sądem

Powództwo o roszczenie alimentacyjne wytacza się w sądzie właściwym według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej (czyli powoda) albo przed sądem właściwym dla miejsca zamieszkania pozwanego. Gdy dzieci zamieszkują w różnych rejonach kraju, najlepiej jest wnieść pozew do sądu właściwego dla rodzica domagającego się alimentów. W pozwie należy określić osobę powoda i pozwanego, podając ich imiona, nazwiska i adresy, a także sprecyzować swoje roszczenie, podając wysokość konkretnych kwot żądanych od powodów. W pozwie należy uzasadnić i udokumentować swoją sytuację materialną, przedstawić zaświadczenia o dochodach (np. z ZUS o wysokości emerytury) i braku majątku, listę obowiązkowych płatności (np. na czynsz, leczenie), domagać się przesłuchania świadków, którzy zeznają, że np. pomagają finansowo powodowi, przynoszą mu jedzenie i wykupują leki. Wskazując świadków, trzeba podać dokładnie ich nazwiska, imiona i aktualne adresy, aby sąd mógł ich wezwać na rozprawę.

W uzasadnieniu pozwu należy też opisać sytuację materialną pozwanych i przedstawić dowody na to, że są w stanie sprostać ciążącemu na nich obowiązkowi alimentacyjnemu. Takim dowodem może być zaświadczenie o zarobkach dziecka. W razie trudności z uzyskaniem tego dokumentu można w pozwie poprosić sąd, aby zwrócił się do firmy zatrudniającej dziecko o dostarczenie informacji o jego zarobkach.

Warto też podać, ile osób pozostaje na utrzymaniu zobowiązanego do łożenia na utrzymanie rodziców, ponieważ ta okoliczność ma również wpływ na ustalenie jego sytuacji materialnej.

Wysokość ustalonych alimentów może ulec zmianie w razie poprawienia się lub pogorszenia sytuacji materialnej zobowiązanych do płacenia i uprawnionego rodzica, np. wówczas gdy dziecko straci pracę albo ulegnie wypadkowi i zacznie utrzymywać się z renty. Wtedy zobowiązany do alimentacji może wnieść do sądu pozew o zwolnienie go od płacenia albo obniżenie należnej od niego kwoty.

W pozwie należy określić osobę powoda i pozwanego, podając ich imiona, nazwiska i adresy, a także sprecyzować swoje roszczenie

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz