Roboty budowlane może odebrać nie tylko uprawniony do reprezentowania zamawiającego

Jeśli wykonawca robót budowlanych udowodni, że zawartą umowę zrealizował prawidłowo, to należy mu się wynagrodzenie. Nie ma znaczenia, że kierownik budowy, który odbierał te prace, nie był wyraźnie wskazany w umowie jako osoba do tego uprawniona.

Generalny wykonawca zdobył zamówienie na wybudowanie budynku pogotowia. Jako podwykonawcę zatrudnił firmę specjalizującą się w pracach hydraulicznych. Ta wykonała zlecone jej prace w umówionym zakresie. Zostały one odebrane przez kierownika budowy. Potwierdzono to w podpisanym przez niego protokole odbioru, z którego jednoznacznie wynikało, że zakres wykonanych robót jest zgodny z projektem i ustalonym ryczałtem, gdyż taką formę wynagrodzenia ustalono w umowie.

Podwykonawca wystawił fakturę VAT. Generalny wykonawca odmówił jednak jej podpisania. Podczas ustnych pertraktacji przyznał, że nie ma pieniędzy. Gdy jego podwykonawca wniósł pozew do sądu, powołał się jednak na przeszkodę natury formalnej. W umowie zapisano bowiem, że prace zostaną odebrane przez niego. Tymczasem protokół odbioru podpisał kierownik budowy.

Sąd Okręgowy w Szczecinie nie miał wątpliwości, że zapłata za wykonane prace się należy. W uzasadnieniu wyroku podkreślił, że pozwana spółka nie kwestionowała faktu wykonania prac. Podnosiła jedynie, że kierownik budowy nie był umocowany do jej reprezentowania. Zdaniem składu orzekającego nie miało to jednak znaczenia dla ustalenia, że prace zostały wykonane (co potwierdzili podczas rozpraw świadkowie).

Sąd zwrócił uwagę, że oświadczenie o odbiorze robót jest tylko oświadczeniem wiedzy, że osiągnięty został rezultat określony w umowie o roboty budowlane, nie zaś oświadczeniem woli. Dla jego skuteczności nie jest zatem wymagane, by protokół odbioru robót został podpisany przez osoby uprawnione do reprezentowania generalnego wykonawcy. Dokonanie czynności znamiennej w zakresie skutków prawnych, ale nadal tylko czynności faktycznej, jaką jest odbiór robót budowlanych, przez osobę inną niż ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym, ale będącą przedstawicielem pozwanej spółki, musi więc być uznane za skuteczne.

Przedmiotem zobowiązania było wykonanie budynku stacji pogotowia ratunkowego. W ramach tej inwestycji powód - jako podwykonawca - zobowiązany był do wykonania kompletnych robót sanitarnych. Nie ulega wątpliwości, że wytwór łącznej pracy pozwanej i powoda stanowił obiekt budowlany w postaci budynku wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi. Wykonane przez powoda prace stały się składnikiem obiektu stanowiącego przedmiot świadczenia wykonawcy w ramach umowy o roboty budowlane, a zatem również umowa łącząca go z pozwaną powinna być kwalifikowana zgodnie z art. 647 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Innymi słowy, skoro kierownik budowy odebrał cały budynek, to zaakceptował również prace zrealizowane przez podwykonawcę dotyczące instalacji sanitarnych.

Sąd zwrócił przy tym uwagę, że umowa nie wskazywała, kto konkretnie będzie upoważniony do dokonania odbioru robót, posługując się w tym zakresie jedynie ogólnym pojęciem osób uprawnionych. Nie zawierała zatem dookreślenia, że chodzi o osoby uprawnione do reprezentacji pozwanej, nie wskazywała również z imienia i nazwiska osób uprawnionych. Skoro zatem jednocześnie w umowie postanowiono, że kierownik budowy jest przedstawicielem pozwanej spółki na budowie, to w ocenie sądu zaliczał się on do kategorii osób uprawnionych do dokonania odbioru robót. Tym bardziej że kierownik budowy ma szeroki zakres uprawnień i obowiązków. Pełni on samodzielną funkcję techniczną, dokonuje wpisów w dzienniku budowy i ma stały, bieżący wgląd w postęp prac. Dysponuje zatem na etapie wykonawstwa robót budowlanych najpełniejszą wiedzą o przebiegu procesu budowlanego oraz prawidłowości i terminowości wykonywanych robót. Dlatego w praktyce gospodarczej wielokrotnie się zdarza, że to właśnie kierownik budowy podpisuje z ramienia zamawiającego protokół odbioru robót.

z 9 września 2013 r., sygn. akt VIII GC 283/13

Oprac. Sławomir Wikariak