Liczy się adres zamieszkania, a nie prowadzenia działalności

W przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą właściwym do doręczeń jest adres ich zamieszkania, a nie prowadzenia działalności. Nawet jeśli w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej adres ten nie jest udostępniany, to i tak powód może go ustalić.

Między kontrahentami - spółką jawną a osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą - doszło do sporu w sprawie rozliczeń. Spółka wystąpiła z pozwem, nakaz zapłaty został wydany w postępowaniu upominawczym 8 listopada 2012 r. Nakaz ten wysłano na adres wskazany w CEIDG jako miejsce wykonywania działalności i doręczeń.

Przedsiębiorca wniósł sprzeciw od tego nakazu. Uczynił to jednak dopiero w lipcu 2013 roku, a więc zdecydowanie po terminie. Z tego też powodu Sąd Rejonowy w Przemyślu odrzucił go postanowieniem z 15 lipca 2013 r. (sygn. akt V GC 224/13). Uznał, że pozwanego powiadomiono należycie. Odwołał się do wcześniejszego orzecznictwa, w którym wskazywano, iż obowiązek oznaczenia w pierwszym piśmie procesowym w sprawie miejsca zamieszkania lub siedziby strony, w odniesieniu do przedsiębiorców wpisanych do rejestru sądowego, oznacza powinność wskazania adresu podanego w rejestrze (m.in. orzeczenie Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2006 r.; sygn. akt III CZP 119/05). Skoro zaś w CEIDG wskazano jako właściwy do doręczeń adres siedziby głównej, to prawidłowo na niego właśnie dostarczono nakaz zapłaty.

Przedsiębiorca, wobec którego wystawiono nakaz zapłaty, złożył zażalenie do sądu drugiej instancji. Przekonywał w nim, że nakaz powinien zostać wysłany na adres jego zamieszkania, a nie na ten wskazany w rejestrze jako siedziba firmy.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie przyznał mu rację, uchylił zaskarżone postanowienie i zwrócił sprawę sądowi pierwszej instancji.

Skład orzekający zauważył, że ustawa z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. nr 18, poz. 97) wprowadziła zmiany w zakresie ewidencji działalności gospodarczej. Do 1 lipca 2011 r. funkcjonowała ewidencja działalności gospodarczej regulowana przez art. 7a-7i ustawy - Prawo o działalności gospodarczej.

Zgodnie z obowiązującym art. 25 ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 672 z późn. zm.) osoba fizyczna wskazuje w rejestrze dane, takie jak miejsce zamieszkania i adres, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adres, pod którym wykonywana jest działalność gospodarcza, a jeżeli przedsiębiorca wykonuje działalność poza miejscem zamieszkania - adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony. Nie wszystkie dane jednak są udostępniane. Ze względu na ochronę danych osobowych nie ujawnia się numeru PESEL, daty urodzenia oraz adresu zamieszkania, o ile nie jest on taki sam jak miejsce wykonywania działalności gospodarczej.

Tak właśnie było w opisywanej sprawie. Jednak nie zmienia to faktu, że powód (a później sąd) powinien oznaczyć stronę pozwaną z użyciem jej adresu zamieszkania. Zgodnie bowiem z ugruntowanym stanowiskiem doktryny oraz orzecznictwa, jeżeli dana osoba prowadzi działalność w formie przedsiębiorstwa, które nie podlega rejestrowi w Krajowym Rejestrze Sądowym, to przesyłki sądowe powinny być jej doręczane według zasad określonych w par. 1 art. 133 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.; dalej k.p.c.), a nie w jego par. 2a, który dotyczy wyłącznie przedsiębiorców i wspólników spółek handlowych wpisanych do rejestru sądowego. Pisma sądowe dla przedsiębiorców będących osobami fizycznymi doręcza się według zasad przewidzianych dla osoby fizycznej, a więc doręczenia - w myśl art. 135 par. 1 k.p.c. - dokonuje się w mieszkaniu, miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie.

Sąd podkreślił, że prawidłowe doręczenie pisma procesowego to jedna z gwarancji, że proces sądowy odbywa się z poszanowaniem jego elementarnych zasad, czyli jawności i kondradyktoryjności.

Z pozwu ani też dołączonych do niego dokumentów nie wynikało, czy podany przez powoda adres jest miejscem zamieszkania pozwanego. Dlatego sąd przed nadaniem sprawie biegu powinien wezwać powoda do wyjaśnienia, czy wskazany przez niego adres pozwanego jest tym właśnie adresem, a jeżeli nie, to do podania takiego adresu. Strona ma bowiem możliwość pozyskania informacji co do miejsca zamieszkania przeciwnika z innych systemów ewidencyjnych.

z 27 września 2013 r., sygn. akt VI Gz 262/13