Czy strony stosunku pracy mogą zmienić właściwość miejscową sądu

Takie postanowienie jest niedopuszczalne.

Strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub mogącego wyniknąć w przyszłości z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub gdy powód nie złożył pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Dopuszczalne jest także ograniczenie umową pisemną prawa wyboru powoda pomiędzy kilkoma sądami właściwymi dla takich sporów. Wykluczona jest jednak zmiana w opisanym trybie (tj. pisemną umową stron) wyłącznej właściwości rzeczowej, funkcjonalnej oraz miejscowej. A contrario zatem możliwe jest objęcie ową umową prorogacyjną właściwości miejscowej: przemiennej oraz ogólnej.

Z kolei powództwo w sprawach z zakresu prawa pracy wytacza się alternatywnie przed sąd: właściwości ogólnej pozwanego albo ten, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana, ewentualnie przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy.

Podkreślić należy, iż niewłaściwość miejscową sądu dającą się usunąć za pomocą umowy stron sąd bierze pod rozwagę tylko na zarzut pozwanego, zgłoszony i należycie uzasadniony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Sąd nie bada z urzędu tej niewłaściwości również przed doręczeniem pozwu. Z urzędu bada więc tylko niewłaściwość miejscową, której nie da się usunąć za pomocą umowy.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II PZP 1/13 stwierdził natomiast, iż strony stosunku pracy nie mogą zapisać w umowie, że spory pracownicze będzie rozstrzygał inny niż właściwy miejscowo sąd pracy. Właściwość przemienna w sprawach pracowniczych (czyli ta określona w art. 461 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego) jest bowiem szczególnym przypadkiem właściwości wyłącznej, co wyklucza stosowanie umów prorogacyjnych.

Wyłączone jest, w konsekwencji, zawarcie przez czytelnika w umowie o pracę proponowanego zapisu. W przeciwnym wypadku w razie zaistnienia sporu przed sądem pracy narazi się on na to, że sąd ten fakultatywnie stwierdzi z urzędu swą niewłaściwość miejscową, co - w rezultacie - znacznie wydłuży całe postępowanie.

@RY1@i02/2014/132/i02.2014.132.21700060a.802.jpg@RY2@

Anna Borysewicz adwokat prowadząca własną kancelarię w Płocku

Anna Borysewicz

adwokat prowadząca własną kancelarię w Płocku

Podstawa prawna

Art. 46, 202 oraz art. 461 par. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 616).