Stan upadłości jest dowodem trudnej sytuacji finansowej

Sygn. I ACz 1737/14

z 6 listopada 2014 r.

Syndyk masy upadłości spółki z o.o. w upadłości likwidacyjnej cofnął swój pozew wobec spółki akcyjnej, którą mylnie uznał za inwestora, i zrzekł się roszczenia w stosunku do niej. Pozwany w odpowiedzi wniósł o przyznanie kosztów procesu. Sąd okręgowy obciążył powoda kosztami postępowania i zasądził od niego na rzecz pozwanej spółki akcyjnej (dalej: SA) koszty zastępstwa procesowego. Wskazał, że powód już w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty był informowany, że pozwana SA. nie była inwestorem spornej inwestycji i nie posiada legitymacji biernej do występowania w sprawie. Mimo to rok później wniósł pozew o zapłatę i dopiero po udzieleniu odpowiedzi na pozew wniósł o wezwanie do udziału w sprawie właściwego podmiotu - innej spółki, cofając jednocześnie powództwo w stosunku do SA.

Zażalenie złożył powód. Podniósł, że dopiero po przedłożeniu umowy o zarządzanie dowiedział się, że SA jedynie firmuje inwestycję. Koniecznym stało się więc dopozwanie spółki komandytowej oraz cofnięcie pierwotnego pozwu.

Sąd apelacyjny zmienił zaskarżone postanowienie i zasądził na rzecz pozwanej SA tytułem kosztów zastępstwa procesowego kwotę wskazaną przez powoda, nie obciążając go jednak kosztami w pozostałym zakresie. W ocenie sądu II instancji w sprawie zachodziły podstawy do zastosowania art. 102 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.; dalej: k.p.c.). Zgodnie z nim w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów, może też nie obciążać jej nimi w ogóle. Jest to wyjątek od ogólnej reguły obciążania stron kosztami procesu, na podstawie której strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (art. 98 par. 1 k.p.c.). Oceny, czy istnieje podstawa do nieobciążania strony kosztami, dokonuje sąd.

Sąd apelacyjny wskazał, że powód jeszcze przed wytoczeniem powództwa dysponował informacją o osobie inwestora, okoliczność ta wynikała bowiem z odpowiedzi na wezwanie do zapłaty. Przyznał jednak, że mógł sądzić, iż działania pozwanego mają na celu wprowadzanie w błąd. Syndyk dopiero po przedłożeniu przez pozwanego umowy o zarządzanie przedsięwzięciem inwestycyjnym zyskał pewność, że pozwał niewłaściwy podmiot. Jego działania nie spowodowały w ocenie sądu znacznych kosztów po stronie wadliwie pozwanej. Obciążanie powoda całością kosztów zastępstwa procesowego byłoby więc nieuzasadnione. Sąd zauważył także, iż syndyk działa w interesie wierzycieli, sam zaś fakt pozostawania spółki w upadłości likwidacyjnej uzasadnia stanowisko, że jej sytuacja majątkowa jest trudna. Za zastosowaniem dobrodziejstwa wynikającego z art. 102 k.p.c. przemawia zatem również sytuacja finansowa podmiotu, na którego rzecz działa syndyk.

Oprac. Elżbieta Pawluk vel Kiryczuk