Wady rzeczy używanych mogą być także podstawą do rozwiązania umowy

Udział w internetowych aukcjach rzeczy używanych to dla konsumentów sposób na zakup niemal pełnowartościowych produktów po atrakcyjnych cenach. Niestety zapewnienia sprzedawców o stanie rzeczy często rozmijają się z rzeczywistym ich stanem lub z oczekiwaniami nabywców. Osoby oferujące towary muszą liczyć się z uprawnieniami przysługującymi w takich sytuacjach kupującym, włącznie z koniecznością zwrotu otrzymanych pieniędzy.

Sprzedażą rzeczy używanych zajmują się zarówno przedsiębiorcy, jak i osoby fizyczne. Podstawową regułę odnoszącą się do handlu tego rodzaju towarami zawiera 557 par. 1 kodeksu cywilnego. Przewiduje on, że sprzedawca jest zwolniony z odpowiedzialności z tytułu rękojmi, jeżeli kupujący wiedział o wadzie w chwili zawarcia umowy. Powstaje jednak pytanie, czy w związku z tym zapewnienia sprzedawcy wskazującego, że towar znajduje się w idealnym stanie, nie mają znaczenia, bo konsument ma obowiązek liczyć się z ryzykiem zużycia przedmiotu transakcji.

Problemem tym zajmował się już Sąd Najwyższy. Uznał on, że kupno rzeczy używanej zawsze pociąga za sobą niebezpieczeństwo, że rzecz nie odpowiada oczekiwaniom. Upływ czasu i używanie rzeczy, nawet zgodnie z jej przeznaczeniem, mogą mieć wpływ na powstanie wad rzeczy, przy czym ich stopień może być różny (wyrok SN z 13 marca 1981 r., sygn. akt III CRN 31/81). Powszechnie przyjmuje się, że sprzedawca nie odpowiada za wady rzeczy używanej wynikające z normalnego korzystania z tej rzeczy.

W przypadku gdy wadliwość rzeczy wiąże się z jej nadmierną czy nieprawidłową eksploatacją, sprzedawca nie odpowiada z tytułu rękojmi tylko wtedy, gdy kupujący w chwili zawarcia umowy wiedział o stopniu zużycia rzeczy.

Jako przykład może tutaj posłużyć sytuacja, gdy na aukcji internetowej sprzedawca oferuje używaną suknię ślubną, wskazując, że jest ona w idealnym stanie. Po otrzymaniu sukni kupująca stwierdza, że jest ona w jednym miejscu rozdarta i ma przebarwienie. Ponieważ w chwili zawarcia umowy kupująca nie wiedziała o stopniu zużycia sukni, będzie mogła żądać obniżenia ceny sukni lub od umowy sprzedaży odstąpić, tj. zwrócić suknię i domagać się zwrotu pieniędzy.

W swoich ofertach sprzedaży sprzedawcy często zapewniają, że towar "wygląda jak nowy", "znajduje się w idealnym stanie" lub "jest bez wad". Nabywając rzeczy używane w internecie bez możliwości ich sprawdzenia, kupujący są wręcz zmuszeni kierować się takimi właśnie zapewnieniami. Trzeba je jednak zawsze oceniać, uwzględniając to, że dotyczą rzeczy używanej, a ocena wyglądu takiego przedmiotu zawsze będzie subiektywna. Jeśli według sprzedawcy dana rzecz, jak na rzecz używaną, jest w bardzo dobrym stanie, to będzie on odpowiadał względem swojego kontrahenta, gdy oferta istotnie rozmija się z prawdą.

Przykładowo sprzedawca oferując używany przez sześć miesięcy telefon komórkowy, zapewnia, że znajduje się on w bardzo dobrym stanie. Kupujący, stwierdzając, że komórka ma porysowaną obudowę, a wiec jego zdaniem nie jest w bardzo dobrym stanie, żąda obniżenia jej ceny. Żądanie kupującego będzie zasadne, tylko jeżeli dla każdego możliwego nabywcy porysowanie obudowy telefonu oznaczało będzie, że nie znajduje się on w bardzo dobrym stanie.

Bardziej precyzyjne zasady odpowiedzialności, tyczące się wyłącznie przedsiębiorców sprzedających rzeczy używane, przewiduje art. 7 ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego. Stanowi on, że sprzedawca nie odpowiada za niezgodność towaru konsumpcyjnego z umową, gdy kupujący o tej niezgodności wiedział lub oceniając rozsądnie, powinien był wiedzieć. Odpowiedzialność przedsiębiorców za towary używane również zależy więc od stopnia zużycia towaru i wiedzy kupującego o tym.

Przykładowo jeżeli kupujący zestaw używanych opon samochodowych stwierdza, że mają one mniejszy bieżnik niż nowe, i w związku z tym składa sprzedającemu reklamację, to sprzedawca nie poniesie odpowiedzialności. W takim przypadku oceniając stan przedmiotu transakcji kupujący, powinien bowiem wiedzieć, że używane opony nie będą miały bieżnika takiego, jak opony nowe.

Istotną zmianą sytuacji kupującego towar używany od przedsiębiorcy jest to, że w przypadku gdy zakupiony towar obciążony jest wadami uzasadniającymi odpowiedzialność sprzedawcy, kupujący, w celu doprowadzania do stanu zgodnego z umową, nie może żądać wymiany towaru na nowy, ale jedynie jego naprawy.

Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny przyznaje kupującemu (np. przez internet) uprawnienie do odstąpienia od umowy w terminie 10 dni od dnia otrzymania towaru.

W szczególnych przypadkach, gdy przedsiębiorca nie poinformuje kupującego o prawie do odstąpienia od umowy, termin ten wydłuża się do trzech miesięcy. Warunkiem jest jednak zawarcie umowy sprzedaży przez konsumenta z przedsiębiorcą poza lokalem przedsiębiorcy lub tzw. umowy na odległość. Sprzedający nie powinni zapominać o tym, że fakt, czy rzecz była używana, czy nowa, nie ma tutaj znaczenia. Powyższe uprawnienie nie przysługuje jednak nabywcy w przypadku zakupienia rzeczy na licytacji.

Oferując buty, sprzedający zapewniał, że mimo użytkowania ich przez rok wyglądają jak nowe. Kupujący stwierdził, iż buty mają wytartą podeszwę, więc nie wyglądają jak nowe, w związku z czym domaga się zwrotu pieniędzy. Sprzedający nie będzie ponosił odpowiedzialności z tytułu rękojmi) ponieważ wytarcie podeszwy należy uznać za wynik normalnego korzystania z butów przez rok.

Na aukcji w serwisie Allegro, przy wykorzystaniu opcji "Kup teraz", kupujący nabył używany laptop. Po otrzymaniu sprzętu stwierdził, iż ma on porysowaną obudowę, więc następnego dnia odesłał go, żądając zwrotu pieniędzy. Sprzedający nie może uwolnić się od odpowiedzialności, wskazując, że towar był używany i zobowiązany jest zwrócić kupującemu pieniądze.

@RY1@i02/2010/252/i02.2010.252.210.006a.001.jpg@RY2@

Bartosz Maciejewski, prawnik w Kancelarii Prawniczej Włodzimierz Głowacki i Wspólnicy z siedzibą w Poznaniu

AM

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93, z późn. zm.).

Ustawa z 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. nr 141, poz. 1176 z późn. zm.).

Ustawa z 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000 r. nr 22, poz. 271 z późn. zm.).