Obliczanie kursów walut musi być jasne

Dobra wiadomość dla posiadaczy kredytów hipotecznych. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK) uznał za niedozwolone klauzule stosowane przez jeden z banków dotyczące m.in. braku zasad ustalania kursu walut (tzw. spreadu) oraz niejednoznacznych przesłanek pozwalających bankowi na żądanie dodatkowego zabezpieczenia pożyczki. Poinformował o tym Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (www.uokik.gov.pl).

Prezes UOKiK skierowała pozew do sądu dotyczący postanowień stosowanych przez bank w regulaminach i umowach o kredyt hipoteczny. SOKiK 14 grudnia 2010 r. podzielił stanowisko urzędu: uznał za niedozwolone i zakazał ich stosowania. Jedna z nich dotyczy niejasnych kryteriów obliczania kursu walut stosowanych w przypadku rozliczania kredytów indeksowanych w stosunku do waluty obcej. Jak poinformował UOKiK, umowy odsyłają kredytobiorców do kursów ogłaszanych w tabeli walut obcych banku, bez dokładnego sprecyzowania, na jakich zasadach bank ustala ogłaszane w swojej tabeli kursy. Sąd podzielił stanowisko urzędu, że bank, nie precyzując sposobu ustalania kursu walut - może dowolnie ustalać jego wysokość, niekoniecznie w oparciu o obiektywne kryteria, na przykład o cenę wyznaczoną przez rynek walutowy czy średni kurs Narodowego Banku Polskiego. W zgodnej opinii sądu i UOKiK brak jasnych zasad ustalania przez banki kursów walut jest niezgodny z prawem.

Kolejne postanowienie uznane za niedozwolone dotyczy nieprecyzyjnego określenia sytuacji, w której bank może zażądać ustanowienia dodatkowego zabezpieczenia kredytu i zlecania badania stanu prawnego oraz określenia wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia na koszt konsumenta. W tym przypadku konsument nie jest w stanie określić, kiedy bank może wystąpić z takim żądaniem.

W innych zakwestionowanych postanowieniach bank nieprecyzyjnie określa możliwość zmiany regulaminu świadczenia usług oraz cennika. Wymienione przesłanki, takie jak: zmiana poziomu inflacji czy wprowadzenie nowych przepisów prawnych, dają bankowi możliwość modyfikacji warunków umowy w dowolnie wybranym przez siebie momencie.

Zgodnie z prawem od wyroku SOKiK przysługuje możliwość złożenia apelacji w sądzie apelacyjnym.

Przepisy uprawniają prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do wystąpienia do sądu z żądaniem uznania postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Zgodnie z prawem warunki umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Klauzule uznane przez sąd za niedozwolone są wpisywane do rejestru prowadzonego przez prezesa UOKiK. Od tego momentu ich stosowanie w obrocie prawnym z udziałem konsumentów jest zakazane.

Krzysztof Tomaszewski

krzysztof.tomaszewski@infor.pl

Art. 385 i następne ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 69 ust. 2, pkt 10 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 72, poz. 665 z późn. zm.).

Wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 14 grudnia 2010 r. (XVII AMC 426/09).

Informacja Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (www.uokik.gov.pl).