Kto odpowiada za nieodśnieżone i nieposypane piaskiem chodniki

by wystąpić z pozwem o odszkodowanie za wypadek na nieodśnieżonym chodniku, należy przede wszystkim ustalić, kto miał obowiązek usunąć z niego śnieg i lód. Takich ustaleń muszą dokonać również osoby, które poniosły szkodę, ponieważ spadły na nie sople i śnieg z dachu lub balkonu.

Za odśnieżanie chodnika i usuwanie sopli oraz śniegu nie zawsze odpowiada właściciel budynku. Są też duże obszary w miastach nieprzylegające do budynków, po których zmuszeni są poruszać się przechodnie, a nikt nie usuwa lodu i śniegu, mimo że ciąży na nim taki obowiązek. Chodzi tu przede wszystkim o chodniki w terenie niezabudowanym położone wzdłuż jezdni, uliczki osiedlowe, aleje w parkach, wejścia do metra itp.

Za odśnieżanie chodnika przylegającego do budynku lub innej nieruchomości odpowiada jego właściciel lub zarządca. Taki sam obowiązek ciąży na użytkowniku wieczystym, jednostce organizacyjnej lub innym podmiocie władającym tą nieruchomością, współwłaścicielach oraz zarządcy. Za niewywiązanie się z tego obowiązku współwłaściciele odpowiadają solidarnie.

Odgarnięty śnieg i lód powinien złożyć na poboczu chodnika w taki sposób, aby nie utrudniał poruszania się po nim przechodniom. Natomiast nie może go wsypać do kontenerów, w których gromadzone są śmieci z jego posesji.

Jednakże rada gminy ma prawo podjąć uchwałę i przejąć na siebie obowiązek odśnieżania chodników na swoim terenie. Na takie przejęcie obowiązków powinni jednak wyrazić zgodę mieszkańcy gminy, np. w przeprowadzonym wcześniej referendum.

Odśnieżone części chodnika muszą posypać piaskiem. Powinni też usunąć śnieg i lód zalegający w bramie i na podwórzu swojej posesji, a potem również posypać ten teren piaskiem. Muszą też odśnieżać chodnik nawet wówczas, gdy stoi na nim kiosk, ponieważ taki obowiązek nie ciąży na właścicielu kiosku.

Gdy właściciel (zarządca, użytkownik wieczysty i inny władający nieruchomością) powierzy wykonywanie prac innej osobie albo firmie, to wówczas za skutki wypadku na nieodśnieżonym terenie odpowiada osoba, która zobowiązała się do sprzątania.

Odgarnięty śnieg i usunięty lód należy złożyć na poboczu chodnika w takim miejscu, w którym nie spowoduje zakłóceń w ruchu pieszych i samochodów. Natomiast właściciel nieruchomości nie musi go sam nigdzie wywozić. Taki obowiązek ciąży na służbach miejskich.

Natomiast zarząd drogi ma obowiązek pozbyć się śniegu i lodu oraz innych zanieczyszczeń usuniętych z chodników przez właścicieli nieruchomości przylegających do drogi publicznej.

Właściciel nieruchomości ma obowiązek usuwać sople i śnieg z dachu budynku oraz zalegający na dachu zabudowań gospodarczych, który znajduje się na jego terenie.

Natomiast śnieg i sople zwisające z balkonów i tarasów przylegających bezpośrednio do lokali mieszkalnych i użytkowych mają obowiązek usuwać ich najemcy.

Z kolei obowiązek usuwania zwisających sopli i zalegającego śniegu na dachach budynków znajdujących się na terenie osiedla ma podmiot, który administruje i zarządza tym osiedlem.

Natomiast odśnieżanie, pozbycie się lodu z terenu budowy oraz sopli i zalegającego śniegu na znajdujących się tam obiektach należy do wykonawcy robót budowlanych.

Właściciel nieruchomości nie ma obowiązku odśnieżać i usuwać lodu z chodnika, na którym znajduje się płatny postój lub parking samochodów. Taki obowiązek ciąży na podmiocie, który prowadzi postój lub parking i pobiera z tego tytułu opłaty, na przykład na zarządzie dróg.

Nie odśnieża również przylegających do chodnika przystanków tramwajowych, autobusowych i trolejbusowych. Obowiązek usunięcia z nich śniegu, lodu i posypania piaskiem ciąży na przedsiębiorcach użytkujących tereny służące komunikacji publicznej.

Właściciel nieruchomości nie musi również odśnieżać i usuwać lodu z jezdni przylegającej do chodnika, ponieważ taki obowiązek ma zarządzający tą drogą.

Właściciel budynku odpowiada za wypadek na klatce schodowej wówczas, gdy doszło do niego na skutek zalegającego tam roztopionego śniegu lub błota. Natomiast nie ponosi odpowiedzialności za wypadki na terenie lokali użytkowych, np. sklepów znajdujących się wewnątrz budynków.

Do obowiązków wójta, burmistrza i prezydenta miasta należy sprawowanie nadzoru nad realizacją obowiązków związanych z odśnieżaniem i usuwaniem lodu oraz zwisających sopli.

Straż miejska ma prawo nakładać grzywnę na właścicieli, którzy nie odśnieżają i nie usuwają lodu z chodnika oraz nie usuwają sopli i śniegu z dachu. Najczęściej wezwana po raz pierwszy straż przeprowadza z właścicielem rozmowę i wzywa go do usunięcia śniegu, lodu i sopli i wyznacza mu termin do wykonania tych prac, natomiast w razie bezskutecznego upływu tego terminu wymierza karę, np. w Warszawie 100 zł za nieuprzątnięty chodnik i 500 zł za nieusunięte sople i śnieg z dachu.

Natomiast wyższe kary mogą być wymierzane właścicielom lub zarządcom obiektów budowlanych wówczas, gdy nieusuwalny śnieg może stanowić zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Grozi im wówczas grzywna przewidziana w przepisach prawa budowlanego w wysokości nie mniejszej niż 100 stawek dziennych, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Gdy spadł pierwszy śnieg, minister spraw wewnętrznych i administracji zwrócił się do wojewodów i przypomniał im o konieczności odśnieżania dachów. Polecił im, aby zobowiązali inspektorów nadzoru budowlanego do skontrolowania, czy usuwany jest śnieg zalegający na dachach, szczególnie obiektów wielkopowierzchniowych, których powierzchnia przekracza 2 tysiące metrów kwadratowych, a powierzchnia dachów wynosi ponad tysiąc metrów kwadratowych. Chodzi tutaj przede wszystkim o hipermarkety, hale targowe, sportowe i magazyny. Minister stwierdził, że w razie nieusunięcia śniegu przez właściciela lub zarządcę można ukarać go mandatem i wprowadzić nawet natychmiastowy zakaz używania obiektu.

Osoby zatrudnione w sklepie mają obowiązek usuwać śnieg i błoto, które do wnętrza wnieśli klienci na butach. Powinni dopilnować, aby powierzchnia podłogi była sucha i nieśliska.

Natomiast właściciel budynku odpowiada za wypadek na mokrej, pokrytej nieuprzątniętym topiącym się śniegiem klatce schodowej, w bramie bądź w innym miejscu na terenie posesji wówczas, gdy ciążył na nim obowiązek odśnieżania tego terenu i usunięcia z niego lodu.

Wprawdzie z chodników, bram, podwórek i dachów śnieg najczęściej już został odgarnięty, to na terenach miast i gmin pozostają obszary pokryte grubą warstwą śniegu i lodu, z których nikt go nie usuwa. Taki obowiązek ciąży na gminie lub zatrudnionej przez nią firmie zajmującej się oczyszczaniem miasta lub gminy. Na przykład warszawski Zarząd Oczyszczania Miasta ma obowiązek uprzątnąć śnieg, lód i inne zanieczyszczenia z przejść dla pieszych na skrzyżowaniach głównych ulic, dojść do stacji metra, schodów, kładek, mostów i chodników na mostach, chodników wokół sześciu parków, którymi administruje zarząd, a także miejsc parkingowych w strefie płatnego parkowania niestrzeżonego i zlokalizowanych wzdłuż dróg krajowych, wojewódzkich i powiatowy. ZOM zabezpiecza też przed śliskością zimową część dróg w mieście, którymi kursują autobusy komunikacji miejskiej. Natomiast pozostałe drogi gminne zabezpieczają przed śliskością urzędy dzielnic, które mają też obowiązek sprzątać śnieg i lód z chodników, które nie przylegają do budynków i są położone wzdłuż dróg gminnych.

O tym, na kim ciąży obowiązek odgarniania śniegu, usuwania lodu i zwisających sopli oraz odśnieżania dachów, stanowią przepisy ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Na podmioty zobowiązane wskazują też uchwały rad gminy oraz regulaminy utrzymania czystości i porządku na terenie miasta albo gminy, które stanowią załącznik do uchwały rady miast albo gminy.

Poszkodowany przechodzień powinien wskazać świadków, którzy byli obecni przy wypadku, przedstawić zaświadczenie z pogotowia ratunkowego, które udzieliło mu pomocy na miejscu wypadku, lub wskazać na inne dowody.

Dopiero wówczas ma prawo domagać się zadośćuczynienia lub w ramach odszkodowania za poniesioną szkodę zwrotu:

● wydatków poniesionych na leczenie (leki, rehabilitację, wizyty u prywatnych lekarzy specjalistów, opłaty za taksówki dowożące pacjenta do lekarza),

● utraconych zarobków,

● pokrycia innych szkód spowodowanych tym wypadkiem (np. wydatków na pralnię, ponieważ ubranie uległo zabrudzeniu, albo zakup nowych okularów, ponieważ używane przez niego potłukły się w czasie wypadku).

Brak jest przepisów, które uregulowałyby tę sprawę, mimo że określenie momentu rozpoczęcia odśnieżania stanowi istotną informację, dla dochodzących roszczeń poszkodowanych przechodniów, którzy złamali rękę lub nogę na nieodśnieżonym chodniku. Przepisy nie określają również, kiedy muszą wyjechać na ulice pługi śnieżne. Natomiast termin rozpoczęcia odśnieżania ulic powinien być określony w umowach zawartych między gminą a przedsiębiorstwami oczyszczania.

Nadzór nad realizacją obowiązków związanych z odśnieżaniem, usuwaniem lodu i błota sprawują: wójt, burmistrz lub prezydent miasta

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 5 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 238 , poz. 2008 z późn. zm.).

Art. 61 i 91a ustawy z 7 lipca 1994 r. prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 156, poz. 1118 z późn. zm.).