Pracownik socjalny ochroni dziecko przed przemocą

W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka pracownik socjalny wykonujący obowiązki służbowe będzie miał prawo odebrać dziecko z rodziny i umieścić je u innej niezamieszkującej wspólnie osoby najbliższej, w rodzinie zastępczej lub całodobowej placówce opiekuńczo-wychowawczej.

Taką decyzję pracownik socjalny podejmie wspólnie z funkcjonariuszem policji, a także przedstawicielem służby zdrowia. Może to być: lekarz, ratownik medyczny lub pielęgniarka.

Tryb umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej regulują przepisy ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1362 z późn. zm.). Pracownik socjalny ma obowiązek niezwłocznego powiadomienia sądu rodzinnego i opiekuńczego, nie później jednak niż w ciągu 24 godzin od zabezpieczenia dziecka i umieszczeniu go u rodziny lub w opiece zastępczej. Jeżeli odebranie dziecka nastąpiło w trybie określonym przez ustawę o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, sąd niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin, wydaje orzeczenie o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej lub placówce opiekuńczo-wychowawczej lub orzeczenie o powrocie dziecka do rodziny.

Rodzicom, opiekunom prawnym lub faktycznym będzie przysługiwać zażalenie do sądu na odebranie dziecka. W zażaleniu można domagać się zbadania zasadności lub legalności odebrania dziecka oraz prawidłowości jego odebrania. Zażalenie może być wniesione za pośrednictwem pracownika socjalnego lub funkcjonariusza policji, którzy dokonali zabezpieczenia dziecka. W takim przypadku zażalenie to powinno być natychmiast przekazane do sądu. Sąd musi je rozpatrzyć niezwłocznie, nie później niż w ciągu 24 godzin.

Jeżeli sąd uzna, że zabranie dziecka było bezzasadne lub nielegalne, zarządza natychmiastowe przekazanie dziecka jego rodzicom lub opiekunom. Dodatkowo przy stwierdzeniu nieprawidłowości odebrania dziecka sąd zawiadamia o tym przełożonych osób, które dokonały odebrania. O prawie do złożenia zażalenia wraz ze wskazaniem sądu właściwego do jego rozpatrzenia pracownik socjalny lub policjant poucza rodziców lub opiekunów dziecka. Takie pouczenie musi być złożone na piśmie.

Intencją wprowadzonych przepisów jest zapewnienie ochrony dziecku, które jest pozbawione właściwej opieki rodzicielskiej, stanowiącej zagrożenie dla jego życia lub zdrowia. Ocena takiej sytuacji będzie należała do pracownika socjalnego oraz osób wspólnie z nim podejmujących decyzję. Bardzo szybkie sankcjonowanie tych decyzji przez orzeczenie właściwego sądu ma zapobiegać ewentualnym nadużyciom i pochopności podejmowania decyzji ze strony pracowników socjalnych.

Ponadto nowelizacja ustawy przewiduje tworzenie przez gminy zespołów interdyscyplinarnych, możliwość wykonywania bezpłatnej obdukcji oraz zakaz stosowania kar cielesnych wobec dzieci.

Michalina Topolewska

Art. 1 pkt 13 ustawy z 6 maja 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz niektórych innych ustaw. Uchwalona przez Sejm, czeka na rozpatrzenie przez Senat. Ma wejść w życie 1 lipca 2010 r.