Przyjęcie dzieła bez zastrzeżeń zobowiązuje do zapłaty

Brak ze strony producenta (zamawiającego) w terminie umówionym żądania dokonania określonych zmian oznacza, że dostarczone dzieło (utwór) zostało przyjęte bez zastrzeżeń.

Troje powodów wniosło o zasądzenie od pozwanej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kwot po 6500 zł tytułem wynagrodzenia za wykonanie opracowania i przeniesienie praw autorskich. W związku z realizacją zamierzenia, obejmującego realizację serialu edukacyjnego dla młodzieży, doszło do spotkania stron. W jego wyniku powodom przekazano materiały do projektu: scenariusze do sześciu pierwszych odcinków i wytyczne dotyczące treści edukacyjnych, które miały być zawarte w poszczególnych odcinkach. Doszło do napisania pierwszego odcinka. Po jego poprawieniu przez powoda - scenarzystę i zaakceptowaniu przez prezesa pozwanej spółki pozwana zaproponowała podpisanie stosownej umowy dotyczącej tego odcinka i napisania dwóch kolejnych odcinków.

W listopadzie 2006 r. pozwana zawarła z każdym powodem umowy (o identycznej treści) na napisanie scenariusza odcinka do serialu w terminie trzech dni od podpisania umowy. W każdej umowie zawarto oświadczenie powodów, że dzieła będące przedmiotem umów stanowią przedmiot ich samodzielnej pracy, że scenariusze powstają na podstawie rozpisanych odcinków i nie są dziełem oryginalnym, że dzieła zostaną wykonane bez naruszenia jakichkolwiek prawem chronionych dóbr osób trzecich, w tym praw autorskich. Określono warunki odbioru dzieła i warunki wynagrodzenia za wykonanie dzieła i przeniesienie autorskich praw majątkowych. Zastrzeżono, że wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej.

Powodowie w umówionej dacie oddali prace. Bazując na pomysłach poprzedniego scenarzysty, dokonali poprawek częściowo zmieniając ich konstrukcję, znajdując nowe motywacje dla działań bohaterów, tworząc częściowo nowe dialogi. Pozwana przyjęła prace bez zastrzeżeń, a powodom przekazano informację, że ich scenariusze odpowiadają stawianym wymaganiom. Następnie wobec sugestii pozwanej powodowie w dwóch odcinkach dokonali zmian. Od tego momentu pozwana nie domagała się już poprawek. Odmówiła jednak zapłaty wynagrodzenia podnosząc, iż powodowie mieli obowiązek stworzenia scenariusza od postaw, a ich scenariusze nie spełniają tego wymogu. Sąd okręgowy uwzględnił powództwo. Od wyroku apelację wniosła pozwana.

Sąd apelacyjny oddalił apelację. Sąd okręgowy prawidłowo ustalił wzajemny zakres obowiązków stron oraz prawidłowość ich wykonania. Na podstawie literalnego brzmienia zapisów umowy sąd ten prawidłowo wywnioskował, że powodowie zobowiązali się do poprawienia przedstawionych im scenariuszy filmu, nie zaś do napisania ich od podstaw. Przedmiotem umowy było zatem opracowanie, nie zaś utwór inspirowany. Wyrazem takiej formy było określenie przez strony, że dzieło nie jest "dziełem oryginalnym", choć przedmiot ochrony prawa autorskiego stanowi również opracowanie, które może być przedmiotem samodzielnej pracy. Taką wolę stron potwierdzają również inne okoliczności związane z ustaleniami dokonanymi przez strony przed zawarciem umowy, a następnie z odbiorem dzieła. Pozwana jeszcze przed podpisaniem umów znała i akceptowała proponowaną przez powodów wersję scenariusza na podstawie opracowania pierwszego odcinka, dokonanego przez jednego z powodów. Z zeznań świadka wynika, że strony działały pod presją czasu i miały świadomość, że będzie możliwe jedynie poprawienie istniejących scenariuszy. Powyższe wyklucza, aby zgodna wola stron przewidywała napisanie scenariuszy od podstaw. Okoliczność, że pozwana odebrała prace, pozwala przyjąć, iż były one sporządzone zgodnie z umową, a więc wolą stron było to, aby powodowie dokonali opracowania. Prawidłowo sąd okręgowy ustalił, że pozwana przyjęła scenariusze bez zastrzeżeń, co wynika z określonego w umowie domniemania. Producentowi (zamawiającemu) przysługiwało w terminie 14 dni od daty przedstawienia dzieła prawo domagania się wprowadzenia określonych poprawek lub zmian, brak więc takiego żądania oznacza, że dostarczone dzieło zostało przyjęte bez zastrzeżeń. Producent miał dostatecznie dużo czasu na zapoznanie się z treścią przedstawionych scenariuszy i zgłoszenie stosownych zastrzeżeń co do napisania ich zgodnie z postanowieniami umowy oraz ich oryginalności. Zastrzeżenia co do wykonanego dzieła pojawiły się dopiero po wezwaniu pozwanej przez powodów do zapłaty. Termin określony przez strony w umowie jest modyfikacją terminu określonego w art. 55 ust. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który to przepis jest przepisem szczególnym do przepisów dotyczących umowy o dzieło. Pozwana przyjęła dzieło bez zastrzeżeń, zatem jej ewentualne roszczenia związane z usterkami utworu lub wadami prawnymi wygasły. Trafnie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano, iż powodowie mogli domniemywać, że pozwana posiada uprawnienia do przekazanego im do poprawienia scenariusza, co powoduje, że pozwana nie może czynić powodom zarzutu naruszenia autorskich praw majątkowych lub niemajątkowych i z tego zarzutu wyciągać dla siebie określonych skutków prawnych.

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie

Opracowanie cudzego utworu, w szczególności tłumaczenie, przeróbka, adaptacja, jest przedmiotem prawa autorskiego bez uszczerbku dla prawa do utworu pierwotnego - art. 2 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Do umów mających za przedmiot wykonanie utworu (dzieła) oraz autorskie prawa majątkowe, poza postanowieniami zawartymi w wyżej wymienionej ustawie, mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego. W ustawie autorskiej w sposób szczególny reguluje się postępowanie w przypadku usterek (odpowiadających wadom fizycznym z art. 556 par. 1 k.c.) i wad prawnych utworu, w tym roszczeń z nimi związanych. Zajmujący się tym przepis art. 55 ust. 1 pełni funkcję podobną do przepisów kodeksu cywilnego, dotyczących odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady fizyczne rzeczy (dzieła). Uważa się, że art. 55 (gdy chodzi o ust. 3 co do wygaśnięcia roszczeń z tytułu rękojmi, i ust. 4 co do przyjęcia utworu bez zastrzeżeń) służy zwłaszcza ochronie interesów twórców.