Nowe przepisy usprawnią obrót

Zmiany regulacji dotyczących BTE i niepublicznego, zamkniętego funduszu inwestycyjnego mogą wpłynąć na większą specjalizację podmiotów zarządzających wierzytelnościami i spadek znaczenia największych firm windykacyjnych na rynku.

Istotną przesłanką motywującą do informatyzacji postępowania z zakresie klauzuli wykonalności dla BTE było pozytywne przyjęcie i powszechnie stosowanie elektronicznego postępowania upominawczego (EPU). Udostępnienie bankom e-BTE oznacza nie zamianę zasad wydawania BTE, ale jedynie postać, w jakiej będzie on wydawany.

W 2012 r. dotychczasowy BTE będzie miał wyłącznie postać elektroniczną i będzie utrwalany w systemie informatycznym banku, który go wystawił. Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności składany będzie jedynie drogą elektroniczną wraz z elektronicznymi załącznikami. Postępowanie w sprawie nadania klauzuli wykonalności będzie przebiegać w całości elektronicznie, a egzekucja z e-BTE będzie mogła być inicjowana elektronicznie. Oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji będzie mogło być złożone zarówno w formie pisemnej, jak i elektronicznej. Wymóg opatrzenia wystawianego BTE pieczęcią banku zostanie zmieniony przez wprowadzenie wymogu opatrywania utrwalanego w systemie teleinformatycznym banku BTE bezpiecznym podpisem elektronicznym osób uprawnionych do działania w imieniu banku.

W 2012 r. składanie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności BTE będzie możliwe wyłącznie drogą elektroniczną. Do wniosku nie będą musiały być dołączone odpisy wniosku i załączników dla doręczeń, tak jak i same załączniki w oryginale. Jednak trzeba będzie dodawać te załączniki w postaci e-dokumentów. Wniosek o wszczęcie postępowania będzie traktowany jako złożony po wprowadzeniu go do systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe. Wniosek będzie mógł być złożony przez bank działający osobiście lub zastąpiony przez pełnomocnika procesowego. W przypadku złożenia wniosku przez pełnomocnika nie trzeba będzie dołączać pełnomocnictwa. Projektowane zmiany nie zakładają jakiejkolwiek modyfikacji opłaty sądowej. Brak też jest w nich szczegółowych regulacji dotyczących technicznych struktur dokonywania opłaty sądowej. Nowe regulacje będą miały za podstawę struktury funkcjonujące w EPU. Podobnie będzie w przypadku właściwości sądu w postępowaniu klauzulowym e-BTE. W tej kwestii przeważają argumenty za utworzeniem kilku sądów, których właściwość będzie obejmowała obszar całej Polski.

Tak jak obecnie rozpoznanie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności BTE ma się odbywać na posiedzeniu niejawnym, na którym sąd będzie badał zasadność wniosku oraz przesłanki warunkujące jego dopuszczalność. Analiza będzie dokonywana na postawie samego wniosku oraz dołączonych do niego odpisów e-dokumentów. E-odpisy będą mogły być uwierzytelniane przez występującego w sprawie profesjonalnego pełnomocnika lub przez sam bank występujący o nadanie klauzuli, co będzie nadawało im moc dokumentów urzędowych. Po uwierzytelnieniu dokumentów dojdzie do ich konwersji na postać elektroniczną. Jednak w celu umożliwienia sądom należytej kontroli w zakresie składanych dokumentów, wiążąca pozostaje regulacja, która zapewnia możliwość zażądania od strony składającej dokument, przedłożenia oryginału takiego dokumentu.

Przeprowadzenie postępowania klauzulowego doprowadzi do powstania e-klauzuli wykonalności przechowywanej wyłącznie w systemie teleinformatycznym. Dalsze postępowanie mające na celu wszczęcie egzekucji na podstawie uzyskanego tytułu będzie również oparte na sprawdzonych rozwiązaniach funkcjonujących w EPU. Oznacza to możliwość wszczęcia postępowania egzekucyjnego drogą elektroniczną, jak i w tradycyjny sposób na zasadach funkcjonujących już w EPU.

Projektowane zmiany przepisów mają wejść w życie w terminie 9 miesięcy od ich ogłoszenia. Jednak, aby uniknąć negatywnych konsekwencji zbyt gwałtownej zmiany, zastosowany zostanie okres przejściowy, w którym równolegle funkcjonować będą rozwiązania stare i nowe. Oznacza to, że w momencie wejścia w życie proponowanych zmian do BTE stosowane będą przepisy dotychczasowe. Jednak od chwili wejścia w życie zmian banki będą już mogły wydawać e-BTE. W konsekwencji od dnia wejścia wżycie zmian nie będzie możliwe zainicjowanie postępowań klauzulowych do e-BTE, gdyż bankowe tytuły egzekucyjne będą wydawane pod rządami dawnej regulacji. Dopiero z czasem możliwe będzie wykorzystanie nowej procedury.

Nowelizacja ustawy o funduszach inwestycyjnych została podpisana przez prezydenta 11 października 2011 r. Ustawa wejdzie w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Fundusze inwestycyjne utworzone przed dniem wejścia w życie nowej ustawy w ciągu 6 miesięcy będą musiały dostosować treść statutów do nowych przepisów. Do postępowań wszczętych i niezakończonych do tego czasu stosowane będą dotychczasowe przepisy. Nowa ustawa zakłada, że utworzenie funduszu inwestycyjnego zamkniętego emitującego wyłącznie certyfikaty inwestycyjne, które zgodnie ze statutem funduszu nie będą oferowane w drodze oferty publicznej ani dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, ani wprowadzone do alternatywnego systemu obrotu, nie będzie wymagało zezwolenia KNF. Organ ten nie będzie także zatwierdzał statutów takich funduszy oraz zmian tych statutów, z wyłączeniem przypadku zmiany statutu w celu określenia, że certyfikaty inwestycyjne funduszu będą oferowane w drodze oferty publicznej, dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym lub wprowadzane do alternatywnego systemu obrotu.

Fundusz inwestycyjny zamknięty spełniający powyższe kryteria będzie po wpisaniu do rejestru funduszy inwestycyjnych podlegał jedynie zgłoszeniu do KNF. Nowelizacja wprowadza też nowe zasady nadzoru nad funduszami inwestycyjnymi zamkniętymi emitującymi niepubliczne certyfikaty inwestycyjne. Nadzór nad nimi będzie miał charakter ostrożnościowy. Zmiany przepisów przyniosą w efekcie podwyższenie ryzyka związanego z inwestycją w tego rodzaju fundusze. Dlatego nowelizacja ogranicza dostępność certyfikatów emitowanych przez takie fundusze tylko dla osób fizycznych przez ustanowienie minimalnego poziomu inwestycji . Osoby fizyczne będą mogły nabyć certyfikaty takiego funduszu po dokonaniu jednorazowo zapisu na certyfikaty o wartości nie mniejszej niż równowartość w złotych 40 tys. euro.

Tomasz Łebek

partner w Kancelarii Prawnej Navi Lex