Będzie można dziedziczyć firmę

Wchodzące w życie 23 października zmiany w prawie spadkowym wprowadzają instytucję zapisu windykacyjnego. Znacznie uproszczą one procedurę przejścia poszczególnych składników majątku spadkodawcy na konkretne osoby. Wprowadzenie do polskiego kodeksu cywilnego instytucji zapisu windykacyjnego jest zmianą dość rewolucyjną. Polega on bowiem na tym, iż zapisobierca windykacyjny z chwilą otwarcia spadku staje się właścicielem konkretnych składników majątku spadkodawcy zapisanych w testamencie przez spadkodawcę. Do tej pory w polskim prawie spadkowym funkcjonował jedynie tak zwany zapis zwykły. W przypadku umieszczenia go przez spadkodawcę w testamencie zapisobierca zwykły uzyskiwał jedynie roszczenie do spadkobiercy o spełnienie stosownego świadczenia, nie stawał się natomiast właścicielem zapisanego mu składnika majątku. W przypadku gdyby spadkobierca nie zechciał spełnić świadczenia na rzecz zapisobiercy zwykłego, mógł on dochodzić przysługującego mu świadczenia na drodze postępowania sądowego.

Wprowadzone przepisy o zapisie windykacyjnym znacznie uproszczą całą procedurę. Jeśli spadkodawca pozostawił po sobie testament (w formie aktu notarialnego), to każda z osób, która została w nim uwzględniona jako zapisobierca windykacyjny, otrzyma z chwila śmierci spadkodawcy dokładnie to, co jej zapisano. Zapis windykacyjny jest zatem zdecydowanie bliższy temu, jak większość osób wyobraża sobie funkcje zapisu. Taka zmiana w prawie ma wiele zalet. Procedura przejścia poszczególnych składników majątku spadkodawcy na zapisobierców windykacyjnych jest znacznie prostsza. Przechodzą one bowiem na zapisobierców windykacyjnych wprost z chwilą śmierci spadkodawcy. To z kolei upraszcza stosunki majątkowe pomiędzy spadkobiercami i zapisobiercami windykacyjnymi. Do zobrazowania powyższego można posłużyć się następującym przykładem. Dzięki zapisowi windykacyjnemu po śmierci właściciela przedsiębiorstwa natychmiastową kontrolę nad nim będzie mogła objąć przygotowana do tego osoba, której przedsiębiorstwo zostało zapisane. Spadkodawca będzie mógł być zatem pewien, że firma, którą budował całe życie, trafi po jego śmierci w odpowiednie ręce i nie dojdzie do perturbacji w zarządzaniu nią. Przedmiotem zapisu windykacyjnego obok wspomnianego już przedsiębiorstwa mogą być również: gospodarstwo rolne, nieruchomości, rzeczy oznaczone co do tożsamości, zbywalne prawo majątkowe czy papiery wartościowe. Oczywiście przedmiot zapisu windykacyjnego w chwili otwarcia spadku musi należeć do spadkodawcy, nie może on bowiem zapisać komuś rzeczy, której nie jest właścicielem.

Wprowadzenie zapisu windykacyjnego spowodowało konieczność dostosowania do niego części kodeksu cywilnego dotyczącej innych instytucji prawa spadkowego, np. zachowku. Po pierwsze przy obliczaniu zachowku dolicza się do spadku zapisy windykacyjne. Po drugie zapis windykacyjny przekazany uprawnionemu do zachowku zalicza się na poczet jego zachowku. Po trzecie w końcu osoby uprawnione do zachowku będą mogły ubiegać się o zachowek od zapisobiercy windykacyjnego, jednak dopiero wtedy, gdy nie będą mogły otrzymać tego zachowku od spadkobierców. Jeśli zatem po śmierci spadkodawcy zgłosi się np. nieuwzględniona w testamencie córka, będzie ona miała prawo do zachowku. W pierwszej kolejności będzie się o niego ubiegała od spadkobierców. Dopiero gdy nie będzie mogła od nich uzyskać całości zachowku, będzie mogła wystąpić ze stosownym roszczeniem do zapisobiercy windykacyjnego.

@RY1@i02/2011/202/i02.2011.202.21500020d.802.jpg@RY2@

Łukasz Chmielniak, adwokat, partner w Kancelarii Chmielniak, Witkowski, Kubisa, Hayder Spółka Partnerska Adwokatów i Radców Prawnych (CWKH) z Katowic

Łukasz Chmielniak

adwokat, partner w Kancelarii Chmielniak, Witkowski, Kubisa, Hayder Spółka Partnerska Adwokatów i Radców Prawnych (CWKH) z Katowic