Decyduje wiedza spadkodawcy

Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie zapisobierców. Z chwilą otwarcia spadku zapisobierca nie staje się więc automatycznie właścicielem zapisanej rzeczy. Przysługuje mu natomiast roszczenie o przeniesienie jej własności. Sąd podkreślił, że nie ma formalnych przeszkód do uczynienia przedmiotem zapisu przedmiotów niewchodzących w skład masy spadkowej. Dopuszcza to art. 976 kodeksu cywilnego. Rzecz będąca własnością innej osoby może być przedmiotem zapisu, gdy spadkodawca wyrazi taką wolę. Decyduje tutaj świadomość spadkodawcy, że przedmiotem zapisu czyni rzecz nie-wchodzącą w skład spadku. Jeśli spadkodawca rzeczywiście wyraził taką wolę, to obciążony zapisem musi ją wykonać.

Z orzeczeniem nie zgodziła się żona zmarłego, która wniosła apelację. Sąd okręgowy uznał, że z okoliczności, jak i z treści testamentu wynikało, że spadkodawca świadomie uczynił przedmiotem zapisu rzeczy nie-wchodzące w skład spadku. Sędziowie wskazali, że art. 976 kodeksu cywilnego jest wyrazem zasady, zgodnie z którą zapisy dotyczące rzeczy oznaczonych co do tożsamości w chwili jego śmierci są bezskuteczne. Zasada ta nie ma jednak charakteru absolutnego. Z treści tego przepisu wynika wprost możliwość jej wyłączenia. Spadkodawca może więc ustanowić przedmiotem zapisu rzecz niewchodzącą w skład spadku. Skuteczność takiego zapisu zależy wyłącznie od jego woli. Zapis taki jest skuteczny m.in. wówczas, gdy zostanie ustalone, że spadkodawca świadomie ustanowił przedmiotem zapisu rzecz do niego nienależącą. W związku z tym dopuszczalny jest zapis mający za przedmiot rzecz lub prawo nienależące do spadkodawcy.

II Ca 697/10

Ewelina Stępień

@RY1@i02/2011/121/i02.2011.121.183.015b.001.jpg@RY2@

Karolina Frańczak | prawnik z Kancelarii Stopczyk & Mikulski

Zgodnie ze stanowiskiem jurydykatury spadkodawca może ustanowić przedmiotem zapisu rzecz niewchodzącą w skład spadku, a skuteczność takiego zapisu zależy wyłącznie od jego woli. Zapis taki jest skuteczny, gdy zostanie ustalone, że spadkodawca świadomie ustanowił przedmiotem zapisu rzecz do niego nienależącą. Skutkiem ustanowienia takiego zapisu nie jest jednak przeniesienie na zapisobiorcę własności zapisanej rzeczy, a jedynie powstanie stosunku prawnego o charakterze zobowiązaniowym. Zapisobierca nabywa zatem roszczenie obligacyjne o spełnienie świadczenia z tytułu zapisu. Do przejścia na niego prawa własności przedmiotu zapisu konieczne jest zawarcie odrębnej umowy rzeczowej, przenoszącej prawo. Spadkobierca, będący w takim przypadku dłużnikiem, odpowiada wobec zapisobiercy jak za niewykonanie zobowiązania. Zaznaczyć jednak należy, iż skuteczność takiego zapisu zależna jest od wyrażenia woli przez spadkobiercę.