Jak powołać świadka przed sądem

Oprócz dowodów z dokumentów strony mogą powoływać także świadków, których sąd przesłucha na rozprawie. Podają wówczas ich imiona i nazwiska oraz adresy lub siedziby, aby sąd mógł przesłać wezwanie na rozprawę, oraz wskazują okoliczności, których mają dotyczyć złożone przez nich zeznania. Osoba powołana na świadka i w sposób właściwy powiadomiona o miejscu i terminie rozprawy musi stawić się w sądzie i odpowiadać na pytania sędziego, ławników, stron i ich profesjonalnych pełnomocników. Informuje sąd o tym, co wie, o faktach i zdarzeniach, które sąd bada podczas toczącego się procesu.

Zanim strona wskaże na konkretną osobę, powinna ustalić, czy ma wiadomości na temat rozpoznawanej sprawy i czy może być świadkiem. Na przykład świadkiem nie może zostać osoba, która jest niezdolna do spostrzegania lub komunikowania swoich spostrzeżeń, wojskowi i urzędnicy nie-zwolnieni z zachowania tajemnicy służbowej, jeśli ich zeznania mogłyby zostać połączone z jej naruszeniem, a także przedstawiciele ustawowi stron. Oprócz nich nie mogą zeznawać osoby, które sąd może przesłuchać w charakterze strony, jako organy osoby prawnej lub innej organizacji mającej zdolność sądową oraz współuczestnicy jednolici.

Nawet gdy strona jedną z tych osób powoła na świadka, to musi ona odmówić złożenia zeznań. Natomiast nie może samowolnie nie stawić się w sądzie.

Prawo do odmowy złożenia zeznań mają: małżonkowie stron, rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki, rodzeństwo (również przyrodnie), powinowaci w tej samej linii lub stopniu oraz osoby pozostające ze stronami w stosunku przysposobienia. Uprawnienie to przysługuje tym osobom nawet po ustaniu małżeństwa lub stosunku przysposobienia. Zanim sąd przystąpi do przesłuchania małżonka albo dziecka strony w charakterze świadka, poinformuje go o prawie do odmowy zeznań.

Odmowa nie jest jednak dopuszczalna w sprawach o prawa stanu (np. w postępowaniu w sprawach małżeńskich oraz stosunków między rodzicami i dziećmi) z wyjątkiem spraw o rozwód. Świadek może odwołać swoje oświadczenie o skorzystaniu z prawa odmowy zeznań. Natomiast już po złożeniu zeznań świadek nie może wycofać złożonych zeznań.

Nawet jeśli świadek niewiele wie o faktach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, nie może odmówić przyjścia do sądu. Za nieusprawiedliwioną nieobecność i nieuzasadnioną odmowę złożenia zeznań sąd skaże go na grzywnę, a nawet może zarządzić przymusowe doprowadzenie go na rozprawę. Grzywna grozi świadkowi wówczas, gdy wezwanie na rozprawę zostało mu doręczone w sposób właściwy. Na postanowienie sądu o ukaraniu grzywną świadkowi przysługuje zażalenie, może też starać się usprawiedliwić swoją nieobecność np. chorobą, wyjazdem na urlop, do sanatorium. Natomiast za fałszywe zeznania świadek zostanie pociągnięty do odpowiedzialności karnej.

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 258 - 277 ustawy z 17 listopada 1964 r. (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).