Jak strona może podważyć wyrok po uprawomocnieniu

Aby zmienić prawomocny wyrok, trzeba skorzystać z nadzwyczajnych środków zaskarżenia go: skargi kasacyjnej albo skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem. Przy wnoszeniu obu tych skarg występuje wiele ograniczeń. Na przykład skargi kasacyjnej nie można wnieść od prawomocnego orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz od postanowienia o kosztach procesu. Istotna jest też wartość przedmiotu zaskarżenia. Skarga jest niedopuszczalna wówczas gdy: w sprawach o prawa majątkowe wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 50 tys. zł, a w sprawach gospodarczych jest niższa niż 75 tys. zł. Nie wnosi się jej również w sprawach o rozwód, separację, alimenty, czynsz najmu lub dzierżawy, a także o naruszenie posiadania oraz w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu uproszczonym.

Sporządzając skargę kasacyjną lub o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, strona musi skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Adwokat lub radca prawny powinien ją reprezentować przed Sądem Najwyższym i przy podejmowaniu czynności procesowych wykonywanych wcześniej przed sądem niższej instancji, ale związanych z później toczącym się postępowaniem przed SN. Jeżeli strona sama nie jest adwokatem, radcą prawnym, sędzią, prokuratorem, notariuszem, profesorem lub doktorem habilitowanym nauk prawnych, to nie może sama sporządzić skargi, ponieważ zostanie odrzucona. Jako przedstawiciel ustawowy lub pełnomocnik strony może oprócz radcy lub adwokata występować: sędzia, prokurator, notariusz, profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, radca Prokuratorii Generalnej.

Aby wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, strona powinna udowodnić, że wydaniem tego orzeczenia została jej wyrządzona szkoda. Wnosi ją, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze przysługujących jej środków prawnych nie było i nie jest możliwa. Przysługuje także, gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego, konstytucyjnych wolności albo praw człowieka lub obywatela. Przy wnoszeniu trzeba przestrzegać terminów i złożyć skargę nie później niż w ciągu dwóch lat od uprawomocnienia się wyroku.

Skargę kasacyjną strona może wnieść w ciągu 2 miesięcy od dnia doręczenia jej orzeczenia z uzasadnieniem. Składa się ją w sądzie, który wydał zaskarżone orzeczenie. Skargę musi sporządzić profesjonalny pełnomocnik, który powinien wskazać w niej na naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię albo niewłaściwe zastosowanie, albo na naruszenie przepisów postępowania, ale tylko wówczas gdy to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W skardze nie można powoływać się na zarzuty, które dotyczą ustalenia faktów lub oceny dowodów.

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 398¹-398²¹ oraz 424 ¹-424¹² ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).